小事的犍度论注释巴利
Khuddakavatthukkhandhakakathāvaṇṇanā
2783 在砖、石、木任何一种墙上摩擦。这里的“阿咤那”是指:把木头像木板那样削平,刻出棋盘格一样的条纹,埋在浴场的浅滩处,在那里撒上粉末,人们用身体去摩擦。巴利
2783.Kuṭṭeti iṭṭhakāsilādārukuṭṭānaṃ aññatarasmiṃ. Aṭṭāneti ettha aṭṭānaṃ nāma rukkhe phalakaṃ viya tacchetvā aṭṭhapadākārena rājiyo chinditvā nahānatitthe nikhaṇanti, tattha cuṇṇāni ākiritvā manussā kāyaṃ ghaṃsanti.
2784 用甘达巴手,是指在浴场安放的木制手。据说人们用它取来粉末摩擦身体。古儒宾德咖线,是指把古儒宾德咖石粉用虫胶粘合做成的一串小丸,人们握住两端来摩擦身体。用马喇咖,是指截取摩伽罗牙,做成马喇咖根那种形状的马喇咖;这个东西即使对病人也不允许用。互相以身,是指彼此用身体互相摩擦。巴利
2784.Gandhabbahatthenāti nahānatitthe ṭhapitena dārumayahatthena. Tena kira cuṇṇāni gahetvā manussā sarīraṃ ghaṃsanti. Kuruvindakasuttiyāti kuruvindakapāsāṇacuṇṇāni lākhāya bandhitvā kataguḷikakalāpako vuccati, taṃ ubhosu antesu gahetvā sarīraṃ ghaṃsanti. Mallakenāti makaradantakaṃ chinditvā mallakamūlasaṇṭhānena katena mallakena, idaṃ gilānassāpi na vaṭṭati. Aññamaññañca kāyatoti aññamaññaṃ sarīrena ghaṃseyya.
2785 有一种叫“未制马喇咖”的,是截断鳄鱼牙而做成的,这东西对没病的人不允许用。巴利
2785.Akataṃ mallakaṃ nāma makaradante acchinditvā kataṃ, idaṃ agilānassa na vaṭṭati.
2786 “陶片碎片”是指陶器的碎片和砖块的碎片。“一切”是指,对病人或非病人,用这些在身体上摩擦后再擦拭,是允许的。“普图巴尼咖”是指手部按摩,因此用手给任何人做背部按摩,是允许的。“布瓦咤提”在律文中是“浴衣”的另一种说法,因此,任何人沐浴时,用浴衣布条来摩擦身体,也是允许的。巴利
2786.Kapāliṭṭhakakhaṇḍānīti kapālakhaṇḍaiṭṭhakakhaṇḍāni. Sabbassāti gilānāgilānassa sarīre ghaṃsitvā ubbaṭṭetuṃ vaṭṭati. ‘‘Puthupāṇika’’nti hatthaparikammaṃ vuccati, tasmā sabbassa hatthena piṭṭhiparikammaṃ kātuṃ vaṭṭati. ‘‘Vatthavaṭṭī’’ti idaṃ pāḷiyaṃ vuttaukkāsikassa pariyāyaṃ, tasmā nahāyantassa yassa kassaci nahānasāṭakavaṭṭiyāpi ghaṃsituṃ vaṭṭati.
2787 “海泡沫”是指海里的泡沫。“陶片”是指陶器的碎片。用来擦脚的,则是允许的。“脚擦”是指做成莲花花蕊形状、为了擦脚而竖起刺来制作的东西,这种东西既不可以接受,也不可以使用。巴利
2787.Pheṇakaṃ nāma samuddapheṇaṃ. Kathalanti kapālakhaṇḍaṃ. Pādaghaṃsane vuttā anuññātā. Katakaṃ nāma padumakaṇṇikākāraṃ pādaghaṃsanatthaṃ kaṇṭake uṭṭhāpetvā kataṃ, etaṃ neva paṭiggahetuṃ, na paribhuñjituṃ vaṭṭati.
2788 凡是任何一种装饰品,也就是手镯等可以戴在手上的装饰物里面,随便哪一种装饰品。巴利
2788.Yaṃ kiñcipi alaṅkāranti hatthūpagādialaṅkāresu yaṃ kiñci alaṅkāraṃ.
2789 “应梳理平整”:指为了装饰而把它梳理平整。“用手作梳”:就是用手代替梳子,用手指来梳理。“用梳子”:指用象牙等材料做的任何一种梳子。“用刷子”:指用香根草、文阇草或波波草等做成的刷子。巴利
2789.Osaṇṭheyyāti alaṅkāratthaṃ saṅkharonto nameyya. Hatthaphaṇakenāti hattheneva phaṇakiccaṃ karontā aṅgulīhi osaṇṭhenti. Phaṇakenāti dantamayādīsu yena kenaci. Kocchenāti usiramayena vā muñjapabbajamayena vā kocchena.
2790 “以蜡油、水油”是指蜡油和水油,用这两者。其中,蜡油就是蜜蜡、树脂等任何滑腻的东西。滑腻的就是树脂。水油就是掺了水的油。有些写本里写作“siṭṭhā”,意思一样。“为顺毛落下”是指为了顺着朝向额头的方向流下。“以逆毛”是指以向上竖立的毛。巴利
2790.Sitthatelodatelehīti sitthatelañca udakatelañcāti viggaho, tehi. Tattha sitthatelaṃ nāma madhusitthakaniyyāsādi yaṃ kiñci cikkaṇaṃ. Cikkaṇaṃ nāma niyyāsaṃ. Udakatelaṃ nāma udakamissakaṃ telaṃ. Katthaci potthakesu ‘‘siṭṭhā’’ti pāṭho, soyevattho. Anulomanipātatthanti nalāṭābhimukhaṃ anulomena pātanatthaṃ. Uddhalomenāti uddhaggaṃ hutvā ṭhitalomena.
2791 用手沾了油涂抹,也就是用油涂在手掌上。头上的毛,就是头发。被热所逼恼的人,指的是头部被热逼恼、沾有尘垢。以湿手擦拭头发是允许的,这就是整句的关联意思。巴利
2791.Hatthaṃ telena temetvāti karatalaṃ telena makkhetvā. Siroruhā kesā. Uṇhābhitattassāti uṇhābhitattarajasirassa. Allahatthena siroruhe puñchituṃ vaṭṭatīti yojanā.
2792 关于“镜或水盆”这一说法:这里,铜盆之类的东西,只要能在上面看清面容,就全都算作“镜”这一类;而米泔水之类的东西,则算作“水盆”这一类。所以,不管在哪里看,都犯恶作。巴利
2792.Ādāseudapatte vāti ettha kaṃsapattādīnipi, yesu mukhanimittaṃ paññāyati, sabbāni ādāsasaṅkhameva gacchanti, kañjiyādīnipi ca udapattasaṅkhameva, tasmā yattha katthaci olokentassa dukkaṭaṃ.
2793 为了说明在什么情况下看脸不算犯戒,说了“已愈合”等话。因为生病,为了看看“我嘴里的疮到底愈合了没有”,以及为了知道自己的寿命行是否还在——“我到底是老了还是没老”,这两种情况下看脸是允许的。这就是这段话的关联意思。巴利
2793. Yena hetunā mukhaṃ olokentassa anāpatti, taṃ dassetumāha ‘‘sañchavi’’ntiādi. Ābādhapaccayā ‘‘me mukhe vaṇo sañchavi nu kho, udāhu na sañchavī’’ti mukhaṃ daṭṭhuñca ‘‘ahaṃ jiṇṇo nu kho, udāhu no’’ti attano āyusaṅkhārajānanatthañca mukhaṃ daṭṭhuṃ vaṭṭatīti yojanā.
2794 “舞”是指任何一种舞蹈,哪怕只是孔雀舞。“歌”是指任何一种舞者唱的歌或雅正之歌,哪怕只是用牙齿发出的歌,也包括在正式唱之前先哼着“我们要唱了”的那种,这也不允许。“乐”是指任何一种乐器演奏。“或者去看,或者去听”是指去看舞蹈,或者去听歌唱和乐器演奏。巴利
2794.Naccaṃ vāti yaṃ kiñci naccaṃ antamaso moranaccampi. Gītanti yaṃ kiñci naṭagītaṃ vā sādhugītaṃ vā antamaso dantagītampi, yaṃ ‘‘gāyissāmā’’ti pubbabhāge okūjantā karonti, etampi na vaṭṭati. Vāditanti yaṃ kiñci vāditaṃ. Daṭṭhuṃ vā pana sotuṃ vāti naccaṃ daṭṭhuṃ vā gītaṃ vāditaṃ sotuṃ vā.
2795 自己跳舞,或让别人跳舞;自己唱歌,或让别人唱歌;自己演奏,或让别人演奏——这些都只是恶作。注释书(《小品注释》248)中已经这样说了。为了显示其中的一部分,所以说“不应观看乃至一点”等。巴利
2795. Sayaṃ naccantassa vā naccāpentassa vā gāyantassa vā gāyāpentassa vā vādentassa vā vādāpentassa vā dukkaṭameva aṭṭhakathāya (cūḷava. aṭṭha. 248) vuttanti tadekadesaṃ dassetumāha ‘‘daṭṭhumantamaso’’tiādi.
2796 听,就是听唱歌或者听器乐演奏。看,就是看跳舞。巴利
2796.Suṇātīti gītaṃ vā vāditaṃ vā. Passatīti naccaṃ passati.
2797 这里说到“我将看”时,还要补上“我将听”。如果心里想着“我要去看跳舞,或者我要去听唱歌、听奏乐”,从一个住处走到另一个住处,就犯恶作。应该这样理解。巴利
2797.Passissāmīti ettha ‘‘suṇissāmī’’ti seso. ‘‘Naccaṃ passissāmi, gītaṃ, vāditaṃ vā suṇissāmī’’ti vihārato vihāraṃ gacchato vāpi dukkaṭaṃ hotīti yojanā.
2798 从坐着的地方站起来,心想“我要去看跳舞”“我要去听唱歌或演奏乐器”,起身之后,即使只是在住处内部朝各个方向走动,也犯戒,应当这样理解。站在街道上伸长脖子观看的,也犯戒,应当这样理解。巴利
2798.Uṭṭhahitvāna gacchatoti ‘‘naccaṃ passissāmī’’ti, ‘‘gītaṃ, vāditaṃ vā suṇissāmī’’ti nisinnaṭṭhānato uṭṭhahitvā antovihārepi taṃ taṃ disaṃ gacchato āpatti hotīti yojanā. Vīthiyaṃ ṭhatvā gīvaṃ pasāretvā passatopi ca āpattīti yojanā.
2799 “长”是指超过二指长。“不应蓄”就是不应蓄留。“二指或二月”这里,以二指为长度标准的叫二指发,以二月为最高期限的叫二月蓄。蓄留头发的人,可以蓄到二指长,或者蓄到两个月。超过这个限度就不允许,也就是说,超过二指或超过两个月的头发,不得再蓄留。巴利
2799.Dīghāti dvaṅgulato dīghā. Na dhāreyyāti na dhāretabbā. Dvaṅgulaṃ vā dumāsaṃ vāti ettha dve aṅgulāni parimāṇaṃ etassāti dvaṅgulo, keso. Dve māsā ukkaṭṭhaparicchedo assāti dumāso. Kesaṃ dhārento dvaṅgulaṃ vā dhāreyya dumāsaṃ vā. Tato uddhaṃ na vaṭṭatīti tato dvaṅgulato vā dumāsato vā kesato uddhaṃ kesaṃ dhāretuṃ na vaṭṭati.
或者,两个手指合起来就是“二指量”,两个月合起来就是“二月量”,这两处都是表示持续相连时的宾格用法。留头发时,可以留到二指那么长,或者留到两个月那么久;超过这个时间限度,就不允许再留头发了,这就是这段话的意思。如果头发在两个月之内就长到了二指长,那就必须在两个月之内剪掉,因为不允许超过二指。即使头发还不长,也不允许超过两个月,哪怕只超过一天也不行。所以这是从两个标准中取最高的限度来说的,低于这个限度就没有不允许的道理。巴利
Atha vā dve aṅgulāni samāhaṭāni dvaṅgulaṃ, dve māsā samāhaṭā dumāsaṃ, ubhayattha accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Kese dhārento dvaṅgulamattaṃ vā dhāreyya dumāsamattaṃ vā, tato kālaparimāṇato uddhaṃ kese dhāretuṃ na vaṭṭatīti attho. Sace kese antodvemāse dvaṅgule pāpuṇanti, antodvemāseyeva chinditabbā. Dvaṅgule hi atikkametuṃ na vaṭṭati. Sacepi na dīghā, dvemāsato ekadivasampi atikkametuṃ na labhatiyeva. Evamayaṃ ubhayenapi ukkaṭṭhaparicchedeneva vutto, tato oraṃ pana navaṭṭanabhāvo nāma natthi.
2800 关于“长指甲”和“长鼻毛”,句子的意思是:不应该留,应当剪掉。“二十磨”是说:比丘不应该把二十个指甲磨得光滑发亮,也就是打磨到刮得光光滑滑的状态,这是句子的连接意思。用刀削过之后,再用粉末擦,让它像水晶宝石一样发亮,这就叫“磨光”。因为已经有开许说“诸比丘,我允许去掉污垢”,所以用绿豆果皮之类的东西去掉指甲里的污垢是可以的。巴利
2800. Dīghe nakhe, dīghāni nāsikalomāni ca na dhārayeti yojanā, na dhāreyya, chindeyyāti attho. Vīsatimaṭṭhanti vīsatiyā nakhānaṃ maṭṭhaṃ likhitamaṭṭhabhāvaṃ kātuṃ bhikkhuno na vaṭṭatīti yojanā. Satthakena tacchetvā cuṇṇakena pamajjitvā phalikamaṇīnaṃ viya ujjalakaraṇaṃ likhitamaṭṭhaṃ nāma. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, malamattaṃ apakaḍḍhitu’’nti (cūḷava. 274) anuññātattā muggaphalatacādīhi nakhamalaṃ apanetuṃ vaṭṭati.
2801 如果有人把头发剃掉,却单独让人剃胡须,这就叫“剃发留须”。所谓“留小胡须”,就是让人把头发剃掉,但不剃胡须,单独把胡须留着。“隐处”,就是腋下、小便处这类隐蔽的地方。所谓“让人除毛”,就是用刀、镊子或其他任何工具,让别人来剪除,或者自己剪除。因为世尊已经允许说:“诸比丘,因病因缘,允许在隐处除毛。”所以在上面说的隐处,有疮、疖、痈等病时,除毛是允许的。巴利
2801.Kappāpeyyavisuṃ massunti yo kesacchinno visuṃ massuṃ kappāpeyya. Dāṭhikaṃ ṭhapeyyāti kese chindāpetvā massuṃ akappāpetvā visuṃ ṭhapeyya. Sambādheti upakacchakamuttakaraṇasaṅkhāte sambādhaṭṭhāne. Lomaṃ saṃharāpeyyavāti satthena vā saṇḍāsena vā aññena yena kenaci parena chindāpeyya, sayaṃ vā chindeyya. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ābādhapaccayā sambādhe lomaṃ saṃharāpetu’’nti (cūḷava. 275) anuññātattā yathāvuttasambādhe gaṇḍapiḷakavaṇādike ābādhe sati lomaṃ saṃharāpetuṃ vaṭṭati.
2802 对于没有病的人,若自己剪除,则说是恶作。若是让另一个人用剪刀如此剪除,也说是恶作——这就是上下文的关联。巴利
2802. Agilānassa chindato dukkaṭaṃ vuttaṃ. Aññena vā puggalena tathā kattariyā chindāpentassa dukkaṭaṃ vuttanti sambandho.
2803 截断其余肢体:指截断手指等身体其余部分。自杀:指通过自己动手,或者指使别人动手,来断送自己的性命。巴利
2803.Sesaṅgachedaneti aṅguliyādiavasesasarīrāvayavānaṃ chedane. Attavadheti attupakkamena vā āṇattiyā upakkamena vā attano jīvitanāse.
2804 “肢”是指生殖器以外的其他身体部分。如果被蛇、虫等咬伤,为了治疗而截断肢体,没有过失。因为这样的病缘,为了治疗而截断肢体,也没有过失。放血的人同样没有过失——这是文句的连接方式。巴利
2804.Aṅganti aṅgajātato avasesaṃ sarīrāvayavaṃ. Ahikīṭādidaṭṭhassa tappaṭikāravasena aṅgaṃ chindato na doso. Tādisābādhapaccayā tappaṭikāravasena aṅgaṃ chindato na doso. Lohitaṃ mocentassāpi na dosoti yojanā.
2805 比丘如果没有滤水器就上路,犯恶作。在旅途中,有人向他讨要滤水器,如果他不给,那么他不给、没给,也同样犯恶作——这是句子的连接方式。但如果有人自己手里明明有滤水器,却还来讨,那就不必不情愿地给他。巴利
2805.Aparissāvano bhikkhu sace maggaṃ gacchati, dukkaṭaṃ. Magge addhāne taṃ parissāvanaṃ yācamānassa yo na dadāti, tassa adadato adentassāpi tatheva dukkaṭamevāti yojanā. Yo pana attano hatthe parissāvane vijjamānepi yācati, tassa na akāmā dātabbaṃ.
2806 “裸形”这个词,要和“不食”等每个动作词分别搭配。不食,就是对应该吃的饭食等不吃。不饮,就是对应该喝的粥等不喝。不嚼,就是对根茎类等该嚼的食物不嚼。不尝,就是对糖浆等该尝的东西不尝、不舔。不给,就是不给别人任何饭食等。不取,就是自己这样裸形之后也不接受。直道,就是道路。巴利
2806.‘‘Naggo’’ti padaṃ ‘‘na bhuñje’’tiādi kiriyāpadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Na bhuñjeti bhattādiṃ bhuñjitabbaṃ na bhuñjeyya. Na piveti yāguādiṃ pātabbaṃ na piveyya. Na ca khādeti mūlakhādanīyādikaṃ khādanīyaṃ na khādeyya. Na sāyayeti phāṇitādikaṃ sāyitabbañca na sāyeyya na liheyya. Na dadeti aññassa bhattādiṃ kiñci na dadeyya. Na gaṇheyyāti tathā sayaṃ naggo hutvā na paṭiggaṇheyya. Añjasaṃ maggaṃ.
2807 不应做服务工作,意思是:不应做背部按摩之类的服务工作。使人做,意思是:即使自己赤身裸体,也不应让别人为自己做背部按摩之类的服务工作。巴利
2807.Parikammaṃ na kātabbanti piṭṭhiparikammādiparikammaṃ na kātabbaṃ. Kārayeti sayaṃ naggo hutvā aññena piṭṭhiparikammādiparikammaṃ na kārāpeyyāti attho.
2808 在背部按摩等服务中,浴室等三种遮蔽物已经说过:“诸比丘,我允许三种遮蔽物:浴室遮蔽、水遮蔽、衣遮蔽”,这是世尊所允许的,这样连接理解。遮蔽羞处就是遮蔽,浴室本身就是遮蔽,所以叫浴室遮蔽;水本身就是遮蔽,所以叫水遮蔽;衣本身就是遮蔽,所以叫衣遮蔽。“然而在一切处都适用”,这句话说明另外两种遮蔽物只在做服务时才适用。一切处,指的是吃饭等一切事务中。巴利
2808. Piṭṭhikammādike parikamme jantāgharādikā tisso paṭicchādī vuttā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tisso paṭicchādiyo jantāgharapaṭicchādiṃ udakapaṭicchādiṃ vatthapaṭicchādi’’nti (cūḷava. 261) anuññātāti yojanā. Paṭicchādeti hirikopinanti paṭicchādi, jantāgharameva paṭicchādi jantāgharapaṭicchādi. Udakameva paṭicchādi udakapaṭicchādi. Vatthameva paṭicchādi vatthapaṭicchādi. ‘‘Sabbattha pana vaṭṭatī’’ti iminā itarapaṭicchādidvayaṃ parikammeyeva vaṭṭatīti dīpeti. Sabbatthāti bhojanādisabbakiccesu.
2809 不论在什么地方,凡是用红铜、黄铜、青铜、黑铁、金、银等做的箱子,或者用木头做的箱子,任何这类箱子做成的倒放垫座,在其上进食都不允许——放置食器而食则不允许。正如所说:“所谓倒放垫座,就是用铜或银做的箱子,这是它的名称。‘诸比丘,不可以在倒放垫座上吃东西’,因为这是以通说的方式禁止的,所以木制的也不允许。”由于“诸比丘,我允许玛罗利咖”已被允许,所以放置于玛罗利咖上而食允许。“玛罗利咖”指杖架,即用三根、四根或多根杖,上下张开、中间收束绑缚而成的架子。杖架、叶架、鸟笼架、背屏架、瓶架、门架等食器口、臼等也归入此中。所谓杖架,即把杖本身竖直放置绑缚而成的架子。巴利
2809.Yattha katthaci peḷāyanti tambalohavaṭṭalohakaṃsalohakāḷalohasuvaṇṇarajatādīhi katāya vā dārumayāya vā yāya kāyaci peḷāya āsittakūpadhāne. Bhuñjituṃ na ca vaṭṭatīti bhājanaṃ ṭhapetvā bhuñjituṃ na vaṭṭati. Yathāha – ‘‘āsittakūpadhānaṃ nāma tambalohena vā rajatena vā katāya peḷāya etaṃ adhivacanaṃ, ‘na bhikkhave āsittakūpadhāne bhuñjitabba’nti sāmaññena paṭikkhittattā pana dārumayāpi na vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 264). ‘‘Anujānāmi bhikkhave maḷorika’’nti (cūḷava. 264) anuññātattā maḷorikāya ṭhapetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. ‘‘Maḷorikā’’ti ca daṇḍādhārako vuccati, yaṃ tayo, cattāro, bahū vā daṇḍake upari ca heṭṭhā ca vitthataṃ majjhe saṅkucitaṃ katvā bandhitvā ādhārakaṃ karonti. Yaṭṭhiādhārakapaṇṇādhārakapacchikapiṭṭhaghaṭakakavāṭakādibhājanamukhaudukkhalādīnipi ettheva saṅgahaṃ gacchanti. Yaṭṭhiādhārakoti yaṭṭhiṃyeva ujukaṃ ṭhapetvā bandhīkataādhārako.
在同一钵里各自分开取食也是可能的,所以如果只说“在一钵中食”,就会把那种情况也牵扯进来。为了排除这种可能,才说“一起”。“食”在这里只是一个提示性的说法。一起用同一个钵时,连粥等饮品也不允许。正如经中所说:“诸比丘,不应在同一盘中饮用。”或者也可以这样理解:以“食”作为吞咽的总称,饮用也被包含在内。这里的判定是这样的:如果一位比丘从钵里拿了水果或饼之后走开,在他离开后,另一位比丘可以吃剩下的部分;另一位比丘那时也可以再拿。巴利
Ekabhājane visuṃ visuṃ bhojanassāpi sambhavato ‘‘bhuñjato ekabhājane’’ti ettakeyeva vutte tassāpi pasaṅgo siyāti tannivattanatthamāha ‘‘ekato’’ti. ‘‘Bhuñjato’’ti idaṃ upalakkhaṇaṃ. Ekato ekabhājane yāguādipānampi na vaṭṭati. Yathāha – ‘‘na, bhikkhave, ekathālake pātabba’’nti (cūḷava. 264). Atha vā bhuñjatoti ajjhohārasāmaññena pānampi saṅgahitanti veditabbaṃ. Ayamettha vinicchayo – sace eko bhikkhu bhājanato phalaṃ vā pūvaṃ vā gahetvā gacchati, tasmiṃ apagate itarassa sesakaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati. Itarassāpi tasmiṃ khaṇe puna gahetuṃ vaṭṭatīti.
2810 如果有两三位比丘,同用一件覆盖衣,或同用一件敷具,或同用一件敷具和一件覆盖衣而躺下,他们犯恶作罪;还有那些在同一张床上一起躺下的比丘,也犯恶作罪——这就是文句的连结方式。巴利
2810. Ye dve vā tayo vā bhikkhū ekapāvuraṇā vā ekattharaṇā vā ekattharaṇapāvuraṇā vā nipajjanti, tesañca, ye ekamañcepi ekato nipajjanti, tesañca āpatti dukkaṭaṃ hotīti yojanā.
2811 2811. “以僧伽梨衣作铺座而到达者”:这里,“僧伽梨”指的是以“僧伽梨”之名而决意了的衣。“以僧伽梨衣作铺座而到达者”,意思是具备以僧伽梨衣作铺座的状态。“不应坐”:无论在精舍或在俗家,于任何地方都不应坐。《小学处》的注释中也说:“以僧伽梨之名而决意了的衣,达到以僧伽梨为名的惯用语,便被称为‘僧伽梨’。”在那里也说:“不以僧伽梨作铺座——不应以决意了的衣在精舍或俗家作铺设。”然而,在义注中说:“为了住在村中而到达者,除了已被决意的僧伽梨之外,以其余的衣铺设而坐,是允许的。”巴利
2811.Saṅghāṭipallatthikamupāgatoti ettha saṅghāṭīti saṅghāṭināmena adhiṭṭhitacīvaramāha. Saṅghāṭipallatthikaṃ upagatena yutto hutvāti attho. Na nisīdeyyāti vihāre vā antaraghare vā yattha katthaci na nisīdeyya. ‘‘Saṅghāṭīti nāmena adhiṭṭhitacīvaravohārappattamadhiṭṭhitacīvaraṃ ‘saṅghāṭī’ti vutta’’nti nissandehe, khuddasikkhāvaṇṇanāyampi ‘‘saṅghāṭiyā na pallattheti adhiṭṭhitacīvarena vihāre vā antaraghare vā pallatthiko na kātabbo’’ti vuttaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘antogāme vāsatthāya upagatena adhiṭṭhitaṃ saṅghāṭiṃ vinā sesacīvarehi pallatthikāya nisīdituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ.
不要做任何嬉戏玩乐——也就是不要做任何身体上或言语上的赌博之类的玩乐。不要让人拿取,也不要叫人拿走,这就是这段话的意思。巴利
Kiñcikīḷaṃ na kīḷeyyāti jutakīḷādikaṃ yaṃ kiñci kāyikavācasikakīḷikaṃ na kīḷeyya. Na ca gāhayeti na ca gāhāpeyya, na harāpeyyāti attho.
2812 “Dāṭhikāya pi(也在髭须上)”即指在胡须上。这里“长出”后面省略了“可厌的”这个词。“其他”是指还没变白的。“那样”就是指可厌的。巴利
2812.Dāṭhikāyapīti massumhi. Uggatanti ettha ‘‘bībhaccha’’nti seso. Aññanti apalitaṃ. Tādisanti bībhacchaṃ.
2813 “无病”这句话,是用来说明生病的人不算犯戒。“可以持”这句话,则是通过单纯说明行为本身,让人知道即使没病的人让别人替自己持伞,或者接受别人为自己持伞,也都不算犯戒。为了护自己,也为了护衣等物品,是允许的,这就是整句话的意思。关于这一点,律注(《小品》义注270)里有这样的判定:如果有人身体发热、胆汁失调、眼睛虚弱,或者有其他任何疾病,没有伞就会生起苦受,那么不管住在村里还是住在林中,都允许持伞。遇到野兽、盗贼等危险时,为了护自己,允许持伞;在雨季,为了护衣等物品,也允许持伞。不过,一叶伞在任何情况下都允许。所谓“一叶伞”,在《甘提巴达》里说是多罗叶做的伞。巴利
2813.‘‘Agilāno’’ti iminā gilānassa anāpattibhāvaṃ dīpeti. ‘‘Dhāreyyā’’ti iminā suddhakattuniddesena agilānassapi paraṃ dhārāpane, parassa dhāraṇasādiyane ca anāpattīti viññāyatīti. Attano guttatthaṃ, cīvarādīnaṃ guttatthañca vaṭṭatīti yojanā. Tatrāyaṃ vinicchayo (cūḷava. aṭṭha. 270) – yassa kāyadāho vā pittakopo vā hoti, cakkhu vā dubbalaṃ, añño vā koci ābādho vinā chattena uppajjati, tassa gāme vā araññe vā chattaṃ vaṭṭati. Vāḷamigacorabhayesu attaguttatthaṃ, vasse pana cīvaraguttatthampi vaṭṭati. Ekapaṇṇacchattaṃ pana sabbattheva vaṭṭati. ‘‘Ekapaṇṇacchattaṃ nāma tālapatta’’nti gaṇṭhipadesu vuttanti.
2814 2814. “象鼻形”是以不严格区分的说法被称为“象鼻”。下面几句也是这样。“衣服的名称叫‘穿着物’”,就是这个意思。“穿着者犯恶作”这两个词,应当分别与“象鼻”等所有词一一搭配。关于“卷缠”,这里因为偈颂格律的关系省略了“saṃ”这个音,意思就是紧紧缠绑。巴利
2814. Hatthisoṇḍākāro abhedopacārena ‘‘hatthisoṇḍa’’nti vutto. Evamuparipi. Cīvarassa nāmadheyyaṃ ‘‘vasana’’nti idaṃ. ‘‘Nivāsentassa dukkaṭa’’nti padadvayañca ‘‘hatthisoṇḍa’’ntiādīhi sabbapadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Velliyanti ettha gāthābandhavasena saṃ-saddalopo, saṃvelliyanti attho.
在这里,“象鼻式”是指从肚脐下方开始,把布做成象鼻的形状垂挂下来穿着,就像乔利迦妇女穿的下衣那样。“四角式”是指上面露出两个角、下面露出两个角,这样一共露出四个角来穿。“鱼尾式”是指一端露出齿形,一端露出边沿,垂挂下来穿着。“卷缠式”是指像摔跤手等人那样,把腰带系紧后再穿下衣。“多罗扇式”是指把大衣做成多罗扇的形状垂挂下来穿着。用“及”字还包括“百褶式”。“百褶式”是指把长衣反复折叠、卷起来穿,或者在左右两侧连续不断地露出褶纹来穿。不过,如果从膝盖处只露出一两个褶纹,那是可以的。像这样穿,即使对病人或正在赶路的人也不允许。巴利
Ettha hatthisoṇḍaṃ (cūḷava. aṭṭha. 280) nāma nābhimūlato hatthisoṇḍasaṇṭhānaṃ olambakaṃ katvā nivatthaṃ coḷikitthīnaṃ nivāsanaṃ viya. Catukkaṇṇaṃ nāma uparito dve, heṭṭhato dveti evaṃ cattāro kaṇṇe dassetvā nivatthaṃ. Macchavāḷakaṃ nāma ekato dasantaṃ ekato pāsantaṃ olambetvā nivatthaṃ. Saṃvelliyanti mallakammakārādayo viya kacchaṃ bandhitvā nivāsanaṃ. Tālavaṇṭakaṃ nāma tālavaṇṭākārena sāṭakaṃ olambetvā nivāsanaṃ. Ca-saddena satavalikaṃ saṅgaṇhāti. Satavalikaṃ nāma dīghasāṭakaṃ anekakkhattuṃ obhañjitvā ovaṭṭikaṃ karontena nivatthaṃ, vāmadakkhiṇapassesu vā nirantaraṃ valiyo dassetvā nivatthaṃ. Sace pana jāṇuto paṭṭhāya ekā vā dve vā valiyo paññāyanti, vaṭṭati. Evaṃ nivāsetuṃ gilānassapi maggapaṭipannassapi na vaṭṭati.
走路时,把下衣的一角或两角提起来,挂在下衣上面;或者里面穿了一件袈裟,外面又另穿一件——这些全都不允许。不过,病人可以露出内层袈裟的折边,然后在上面再穿另一件。没有病的人如果穿两件,就应该把它们叠好、整理整齐再穿。总之,这里所禁止的,以及《应学法》解说中所讲的,全都应当避免;应当不作任何改动,遮盖三轮,整整齐齐地穿下衣。如果做任何改动,就免不了犯恶作。巴利
Yampi maggaṃ gacchantā ekaṃ vā dve vā koṇe ukkhipitvā antaravāsakassa upari laggenti, anto vā ekaṃ kāsāvaṃ tathā nivāsetvā bahi aparaṃ nivāsenti, sabbaṃ na vaṭṭati. Gilāno pana antokāsāvassa ovaṭṭikaṃ dassetvā aparaṃ upari nivāsetuṃ labhati. Agilānena dve nivāsentena saguṇaṃ katvā nivāsetabbāni. Iti yañca idha paṭikkhittaṃ, yañca sekhiyavaṇṇanāyaṃ, taṃ sabbaṃ vajjetvā nibbikāraṃ timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetabbaṃ. Yaṃ kiñci vikāraṃ karonto dukkaṭā na muccati.
2815 2815.“在家人的披衣方式”:像“白衣披法、游方者披法、一衣披法、醉汉披法、后宫妇人披法、大长老披法、入小屋披法、婆罗门披法、守护者披法”等等,这些与圆满披衣相不同的方式,全都叫作在家人的披衣方式。所以,不应像白布派那样半裸而披;不应像某些游方者那样敞开胸口、把衣搭在两边肩头上;不应像一衣者那样,用所穿之衣的一角盖住背部,把两角放在两肩;不应像嗜酒者等人那样,用衣围住脖子,把两端垂在肚子上或甩到背后;不应像后宫妇人那样只露出眼睛,用衣蒙头;不应像大长老那样穿上长衣,再用同一件衣的一角覆盖全身;不应像农夫进田里小屋时那样,把衣卷起来夹在腋下,再用同一件衣的一角覆盖身体;不应像婆罗门那样,把衣从两腋之间穿过去,搭在肩上;不应像守护者比丘那样,偏袒一肩,露出左臂,把衣搭在肩头上。像这样,不按这些方式披,避开所有这些以及其它类似的披衣过失,应当无变异地、圆满地披衣。同样,如果不这样披,在寺院或俗人家里漫不经心地做出任何变异,就犯恶作。应当远离与圆满相背离的解脱相披衣及一切披衣过失,唯有圆满相——即所说的相——才是这里的意思。巴利
2815.Gihipārupananti ‘‘setapaṭapārutaṃ (cūḷava. aṭṭha. 280) paribbājakapārutaṃ ekasāṭakapārutaṃ soṇḍapārutaṃ antepurikapārutaṃ mahājeṭṭhakapārutaṃ kuṭipavesakapārutaṃ brāhmaṇapārutaṃ pāḷikārakapāruta’’nti evamādiparimaṇḍalalakkhaṇato aññathā pārutaṃ, sabbametaṃ gihipārutaṃ nāma. Tasmā yathā setapaṭā aḍḍhapālakanigaṇṭhā pārupanti, yathā ca ekacce paribbājakā uraṃ vivaritvā dvīsu aṃsakūṭesu pāvuraṇaṃ ṭhapenti, yathā ca ekasāṭakā manussā nivatthasāṭakassa ekenantena piṭṭhiṃ pārupitvā ubho kaṇṇe ubhosu aṃsakūṭesu ṭhapenti, yathā ca surāsoṇḍādayo sāṭakena gīvaṃ parikkhipantā ubho ante udare vā olambenti, piṭṭhiyaṃ vā khipanti, yathā ca antepurikāyo akkhitārakamattaṃ dassetvā oguṇṭhikaṃ pārupanti, yathā ca mahājeṭṭhā dīghasāṭakaṃ nivāsetvā tasseva ekenantena sakalasarīraṃ pārupanti, yathā ca kassakā khettakuṭiṃ pavisantā sāṭakaṃ paliveṭhetvā upakacchake pakkhipitvā tasseva ekenantena sarīraṃ pārupanti, yathā ca brāhmaṇā ubhinnaṃ upakacchakānaṃ antarena sāṭakaṃ pavesetvā aṃsakūṭesu pakkhipanti, yathā ca pāḷikārako bhikkhu ekaṃsapārupanena pārutaṃ vāmabāhaṃ vivaritvā cīvaraṃ aṃsakūṭaṃ āropeti, evaṃ apārupitvā sabbepi ete, aññe ca evarūpe pārupanadose vajjetvā nibbikāraṃ parimaṇḍalaṃ pārupitabbaṃ. Tathā apārupitvā ārāme vā antaraghare vā anādarena yaṃ kiñci vikāraṃ karontassa dukkaṭaṃ. Parimaṇḍalato vimuttalakkhaṇanivāsanapārupanadose vajjetvā parimaṇḍalabhāvoyeva vuttalakkhaṇo adhippetoti attho.
2816 不该对人讲世俗论,也就是不该对人讲外道的论说,比如“一切都是残食,一切都不是残食,乌鸦是白的,鹭是黑的,是因为这个那个原因”等等,这些说法跟毫无意义的理由纠缠在一起。也不该去学它、掌握它,不该学、不该受持这种世俗论。所谓“畜生明”,就是象术、马术、弓术之类伤害他人的方术。比丘不该学,也不该教别人,这就是这段话的意思。巴利
2816.Lokāyataṃ na vāceyyāti ‘‘sabbaṃ ucchiṭṭhaṃ, sabbaṃ anucchiṭṭhaṃ, seto kāko, kāḷo bako iminā ca iminā ca kāraṇenā’’ti evamādiniratthakakāraṇapaṭisaṃyuttaṃ titthiyasatthaṃ aññesaṃ na vāceyya. Na ca taṃ pariyāpuṇeti taṃ lokāyataṃ na ca pariyāpuṇeyya na uggaṇheyya. Tiracchānavijjāti hatthisippaassasippadhanusippādikā paropaghātakarā vijjā ca. Bhikkhunā na pariyāpuṇitabbā, na vācetabbāti yojanā.
2817 用各种白色等颜色的牦牛尾毛做成的拂尘,就是“全牦牛尾拂”。不应涂抹那个拂尘。除了为防范林火等灾害而开许的逆火之外,不应用火焚烧山林。不过,当林火袭来时,如果没有未受具足戒的人在,比丘可以设逆火,或者通过清除草皮、挖掘壕沟来作防护,也可以折取湿树枝把火扑灭——不论火是否已经逼近住处。用水灭火时,只能用允许使用的水,不能用其他水。如果有未受具足戒的人在,就应当让他们用如法的说法来做这件事。不涂面,就是不应以雄黄等物涂脸,也不应以吉祥痣等装饰身体。这就是其含义。巴利
2817.Sabbācāmaribījanīti setādivaṇṇehi sabbehi camaravālehi katā bījanī. Na cālimpeyya dāyaṃ vāti davaḍāhādiupaddavanivāraṇāya anuññātaṃ paṭaggidānakāraṇaṃ vinā araññaṃ agginā na ālimpeyya. Davaḍāhe pana āgacchante anupasampanne asati paṭaggiṃ dātuṃ, appaharitakaraṇena vā parikhākhaṇanena vā parittāṇaṃ kātuṃ, senāsanaṃ pattaṃ vā appattaṃ vā aggiṃ allasākhaṃ bhañjitvā nibbāpetuñca labhati. Udakena pana kappiyeneva labhati, netarena. Anupasampanne pana sati teneva kappiyavohārena kārāpetabbaṃ. Mukhaṃ na ca lañjeti manosilādinā mukhaṃ na limpeyya, tilakena aṅgaṃ na kareyyāti attho.
2818 两端杠是指两端各由担夫肩负的杠。中间杠是指两端担夫站立时,由他们担起、重量集中在中间的杠。头担、肩担、腰担等,其特征如下文所说。巴利
2818.Ubhatokājanti ubhatokoṭiyā bhāravahanakoṭikājaṃ. Antarakājakanti ubhayakoṭiyā ṭhitavāhakehi vahitabbaṃ majjhebhārayuttakājaṃ. Sīsakkhandhakaṭibhārādayo heṭṭhā vuttalakkhaṇāva.
2819 2819. 如果比丘用木匠指来量,嚼超过八指长的齿木,或者用同一指量,嚼只剩四指长的齿木,这样嚼的话,他就犯恶作罪。这是整句的连缀意思。巴利
2819. Yo bhikkhu vaḍḍhakiaṅgulena aṭṭhaṅgulādhikaṃ vā teneva aṅgulena caturaṅgulapacchimaṃ vā dantakaṭṭhaṃ khādati, evaṃ khādato tassa āpatti dukkaṭaṃ hotīti yojanā.
2820 在拾取干柴等该做的事上,于事务中有念,这叫“于事有念”。“一人身量”是指一个人的高度,也就是一寻的长度。“在危难中”是指看见野兽之类的动物,或者迷了路想辨认方向,或者看见林火、洪水冲过来,在这样的危难情况下。“可以爬上去”是说即使是很高的树,也允许爬上去。巴利
2820.Kicce satipīti sukkhakaṭṭhādiggahaṇakicce pana sati. Porisanti purisappamāṇaṃ, byāmamattanti vuttaṃ hoti. Āpadāsūti vāḷamigādayo vā disvā maggamūḷho vā disā oloketukāmo hutvā davaḍāhaṃ vā udakoghaṃ vā āgacchantaṃ disvā vā evarūpāsu āpadāsu. Vaṭṭatevābhirūhitunti atiuccampi rukkhaṃ ārohituṃ vaṭṭati eva.
2821 2821. 如果是没有生病的人,就不该嚼大蒜,也不该吃摩揭陀蒜、生蒜和多瓣蒜,这是句子的连接方式。所谓“多瓣蒜”,是指从四瓣起乃至更多瓣的。葱蒜、韭蒜等蒜类,即使生长在摩揭陀地方,也没有过失。大蒜的分类,下面已经说过了。不过,病人则可以吃蒜。正如世尊所说:“诸比丘,我允许以病为缘由吃蒜。”“以病为缘由”,意思是对于那种病来说,蒜是药,是依这种缘由而开许的。所谓“佛语”,就是经过三次结集而收录在三藏中的巴利圣典。所谓“异于此”,是说不能把像萨咖德语等错误说法安立为诵习之道,也不应那样建立,这就是所说的意思。巴利
2821. Sace akallako gilāno na siyā, lasuṇaṃ māgadhaṃ āmakaṃ bhaṇḍikalasuṇaṃ na ca khādeyya neva paribhuñjeyyāti yojanā. Bhaṇḍikalasuṇaṃ nāma catumiñjato paṭṭhāya bahumiñjaṃ. Palaṇḍukabhañjanakādilasuṇe magadhesu jātattepi na doso. Lasuṇavibhāgo heṭṭhā dassitoyeva. Gilānassa pana lasuṇaṃ khādituṃ vaṭṭati. Yathāha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, ābādhapaccayā lasuṇaṃ khāditu’’nti (cūḷava. 289). Ābādhapaccayāti yassa ābādhassa lasuṇaṃ bhesajjaṃ hoti, tappaccayāti attho. Buddhavacananti saṅgītittayāruḷhā piṭakattayapāḷi. Aññathāti sakkaṭādikhalitavacanamayaṃ vācanāmaggaṃ na ropetabbaṃ, tathā na ṭhapetabbanti vuttaṃ hoti.
2822 打喷嚏时,无论是由谁以任何方式打的,都算。这里要这样理解:不应该说“愿你活”。如果比丘尼打了喷嚏,女在家人说“愿你们活”,比丘尼再接着说“愿你长寿”,那是可以的。即使句子里带了“长”这个字,也是可以的。巴利
2822.Khipiteti yena kenaci khipite. ‘‘Jīvā’’ti na vattabbanti yojanā. Bhikkhunā khipite gihinā ‘‘jīvathā’’ti vuttena puna ‘‘ciraṃ jīvā’’ti vattuṃ vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Cira’’nti pade satipi vaṭṭati.
2823 用身体或与身体相连的东西去打的人,就叫“击打者”。“花所覆处”,就是用花铺满的地方。巴利
2823.Ākoṭentassāti kāyena vā kāyapaṭibaddhādīhi vā paharantassa. Pupphasaṃkiṇṇeti pupphasanthate.
2824 2824. 因为此人过去曾是理发师,所以叫“曾为理发师”,意思是“属于理发师种姓”。“剃刀用具”就是理发师的工具。“不应拿”就是不应随身携带。如果某人是理发师种姓,他就不应拿了剃刀用具带走,这是这句话的意思。从别人手里拿来之后,用来剪发等,是可以的。“毛织物”是指除了发毛毯以外,用羊毛做的披覆物。因为“牛毛毯、绵毯、彩毯”等所说的种类很多,所以说“一切”。把毛制品放在里面披着,是可以的,所以说“外毛者”。正如所说:“诸比丘,不应持用毛朝外的毛织物。”学处注疏中说:“把毛朝外披覆毛织物,这样持用的人犯恶作。把毛朝内披着,是可以的。”巴利
2824. Nhāpitā pubbakā etassāti nhāpitapubbako, nhāpitajātikoti attho. Khurabhaṇḍanti nhāpitaparikkhāraṃ. Na gaṇheyyāti na parihareyya. Sace yo nhāpitajātiko hoti, so khurabhaṇḍaṃ gahetvā na hareyyāti attho. Aññassa hatthato gahetvā kesacchedādi kātuṃ vaṭṭati. Uṇṇīti kesakambalaṃ vinā uṇṇamayā pāvuraṇajāti. ‘‘Gonakaṃ kuttakaṃ cittaka’’miccādinā vuttabhedavantatāya āha ‘‘sabbā’’ti. Uṇṇamayaṃ antokaritvā pārupituṃ vaṭṭatīti āha ‘‘bāhiralomikā’’ti. Yathāha – ‘‘na, bhikkhave, bāhiralomī uṇṇīdhāretabbā’’ti (cūḷava. 249). Sikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ ‘‘uṇṇalomāni bahi katvā uṇṇapāvāraṃ pārupanti, tathā dhārentassa dukkaṭaṃ. Lomāni anto katvā pārupituṃ vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 249).
2825 “涂身香”是指藏红花之类的东西。“涂抹的人”是指正在涂抹的人。所谓“不系腰带进入村庄也犯恶作”,这样提出是为了说明这个道理。这里,如果因为失念而没有系腰带就出去了,那么在哪里想起来,就应该在那里系好。如果说“我要到集会堂再系”,然后前往,这是可以的。想起来之后,在还没有系好之前,不应该去乞食。巴利
2825.Aṅgarāgaṃ nāma kuṅkumādi. Karontassāti abbhañjantassa. Akāyabandhanassa gāmaṃ pavisatopi dukkaṭaṃ samudīritanti yojanā. Ettha ca asatiyā abandhitvā nikkhantena yattha sarati, tattha bandhitabbaṃ. ‘‘Āsanasālāya bandhissāmī’’ti gantuṃ vaṭṭati. Saritvā yāva na bandhati, na tāva piṇḍāya caritabbaṃ.
2826 除了所有武器之外,一切铁制品和铁器,即钵、可移动的鞋、具备上述特征的木卧床和木长椅;除了这一切木制品和木器之外,具备上述特征的木制器皿、陶工所做的东西;除了达尼亚那座土制小屋之外,一切土制器物——这些都是如法的。这是文义上的连接。巴利
2826. Sabbaṃ āyudhaṃ vinā sabbaṃ lohajaṃ lohamayabhaṇḍañca pattaṃ, saṅkamanīyapādukaṃ, yathāvuttalakkhaṇaṃ pallaṅkaṃ, āsandiñca vinā sabbaṃ dārujaṃ dārumayabhaṇḍañca vuttalakkhaṇameva katakaṃ, kumbhakārikaṃ dhaniyasseva sabbamattikāmayaṃ kuṭiñca vinā sabbaṃ mattikāmayaṃ bhaṇḍañca kappiyanti yojanā.