关于求听(请求许可)的判定
4. Viññattivinicchayakathā
2121. 这样讲完关于药物等的判定之后,现在为了讲关于表(求听)的判定,说了“表就是乞求”等话。其中,使人知道就是表;所谓“我们用这个”,这种使人知道,就叫做乞求。因此说“表就是乞求”。对此,应当知道我在表这方面将要说的判定,这就是文句的连接。“为断根”:是指从属于他人的状态中解脱出来,使之成为自己所有的方式。这样乞求的人,既有向非亲戚乞求表而犯的恶作,也有接受奴婢而犯的恶作,因为依据“远离接受奴婢”之说,在义注中已被禁止。然而,从亲戚或已被邀请之处,为了断根而乞求奴婢,仅以接受的方式而犯恶作。“自己的业”:是指杀生之业。这也是为了避免杀生的过失而说的,不是为了避免表而说的。即使没有指定,也不应乞求,这是为了示知主人的意思;然而以纯净心乞求手业的人,确实没有罪过。可以随意使人做,所以说“我乞求手业,请给”等,即使不乞求也可以;即使对已着手自己事务的人,这样使他做,也根本没有表,只是为了示知主人的意思而分别说的。
21. Evaṃ bhesajjādivinicchayaṃ kathetvā idāni viññattivinicchayaṃ kathetuṃ ‘‘viññattīti yācanā’’tiādimāha. Tattha viññāpanā viññatti, ‘‘iminā no attho’’ti viññāpanā, yācanāti vuttaṃ hoti. Tenāha ‘‘viññattīti yācanā’’ti. Tatra viññattiyaṃ ayaṃ mayā vakkhamāno vinicchayo veditabboti yojanā. Mūlacchejjāyāti (vi. vi. ṭī. 1.342) parasantakabhāvato mocetvā attano eva santakakaraṇavasena. Evaṃ yācato aññātakaviññattidukkaṭañceva dāsapaṭiggahadukkaṭañca hoti ‘‘dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato (dī. ni. 1.10, 194) hotī’’ti vacanaṃ nissāya aṭṭhakathāyaṃ paṭikkhittattā. Ñātakapavāritaṭṭhānato pana dāsaṃ mūlacchejjāya yācantassa sādiyanavaseneva dukkaṭaṃ. Sakakammanti pāṇavadhakammaṃ. Idañca pāṇātipātadosaparihārāya vuttaṃ, na viññattiparihārāya. Aniyametvāpi na yācitabbāti sāmīcidassanatthaṃ vuttaṃ, suddhacittena pana hatthakammaṃ yācantassa āpatti nāma natthi. Yadicchakaṃ kārāpetuṃ vaṭṭatīti ‘‘hatthakammaṃ yācāmi, dethā’’tiādinā ayācitvāpi vaṭṭati, sakiccapasutampi evaṃ kārāpentassa viññatti natthi eva, sāmīcidassanatthaṃ pana vibhajitvā vuttaṃ.
为了显示一切如法性,就是为了从各方面显示如法性。说“请给根”是可以的,因为最初已经说了“我们将给根”,所以这样说;或者,“根”这个词是如法物和不如法物的通称,因此不是不如法的说法;又或者,因为是给已完成工作的人,并不是接受不如法物,所以没有过失。或者“为断根”,这里是因为柱子等物没有奴婢等状态,所以这样说。无主,就是没有被执取为己有,意思是没有主人。
Sabbakappiyabhāvadīpanatthanti sabbaso kappiyabhāvadassanatthaṃ. Mūlaṃ dethāti vattuṃ vaṭṭatīti ‘‘mūlaṃ dassāmā’’ti paṭhamaṃ vuttattā viññatti vā ‘‘mūla’’nti vacanassa kappiyākappiyavatthusāmaññavacanattā akappiyavacanaṃ vā niṭṭhitabhatikiccānaṃ dāpanato akappiyavatthusādiyanaṃ vā na hotīti katvā vuttaṃ. Mūlacchejjāya vāti idaṃ idha thambhādīnaṃ dāsidāsādibhāvābhāvato vuttaṃ. Anajjhāvutthakanti apariggahitaṃ, assāmikanti attho.
22不仅这些……想要做衣服等的人,等等。对于想做衣服的人,即使通过手势乞求,让非亲属、未受邀请的织工来织,也不会因为乞求而犯恶作;但应当知道,按照“令织衣学处”,会相应地有波逸提或恶作。不应给予不如法的金钱等:即使是通过如法的方式得到的,也可以说“为了在那里做工,请给这个人钱”而给予。对于先前已经做完的工,虽然看不出有什么过失,但那样做仍然不适当,所以他们这样说。即使是为了已经完成的工,以如法的说法间接让人给付工钱,也没有过失。不过在《萨罗他迪波尼》中说:“‘不应给予不如法的金钱等’,意思是:虽然不接受不如法的金钱等,也可以通过如法的说法给予,但那并不适当,而且人们会认为‘这个人有某些私蓄’而受到打扰,所以禁止给予不如法的金钱等。”同样,“令煮”:只是以手工的方式令煮。即使只是被问一句“尊者,有什么事”,因为对方问了,就可以说明自己是为了什么进来的。
22.Na kevalañca…pe… cīvarādīni kārāpetukāmenātiādīsu cīvaraṃ kārāpetukāmassa aññātakaappavāritatantavāyehi hatthakammayācanavasena vāyāpane viññattipaccayā dukkaṭābhāvepi cīvaravāyāpanasikkhāpadena yathārahaṃ pācittiyadukkaṭāni hontīti veditabbaṃ. Akappiyakahāpaṇādi na dātabbanti kappiyamukhena laddhampi tattha kammakaraṇatthāya imassa kahāpaṇaṃ dehīti vatvā ‘‘dātuṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Pubbe katakammassa dāpane kiñcāpi doso na dissati, tathāpi asāruppamevāti vadanti. Katakammatthāyapi kappiyavohārena pariyāyato bhatiṃ dāpentassa natthi doso, sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. 1.342) pana ‘‘akappiyakahāpaṇādi na dātabbanti kiñcāpi akappiyakahāpaṇādiṃ asādiyantena kappiyavohārato dātuṃ vaṭṭati, tathāpi sāruppaṃ na hoti, manussā ca etassa santakaṃ kiñci atthīti viheṭhetabbaṃ maññantīti akappiyakahāpaṇādidānaṃ paṭikkhitta’’nti vuttaṃ. Tatheva pācetvāti hatthakammavaseneva pācetvā. ‘‘Kiṃ bhante’’ti ettakepi pucchite yadatthāya paviṭṭho, taṃ kathetuṃ labhati pucchitapañhattā.
23“行仪”是指行为举止,但并不会构成犯戒,这是这里的意旨。“令做成如法后应当接受”:这是为了避免用树枝做的驱蝇扇去切断叶子等时,既损坏种子,又使附着在那里的尘土等成为未经接受之物,才这样说的。如果没有这两种顾虑,不那样做也没有过失。不过《萨罗他迪波尼》中说:“‘令做成如法后应当接受’,意思是即使树枝上的尘土落进钵里,虽然想折断树枝来用,但为了能安乐受用才这样说。”在河流等地方,因为水是无主物,所以说“可以说‘拿过来’”。从家里……中略……不可以:因为水是有主物,所以开口索求就犯恶作,这是意旨。从“不应受用索求而拿来的东西”这句话来看,虽然因索求而犯了恶作,忏悔之后,如果还受用那件东西,那么每次受用都犯恶作,即使是五位同法者也不可以。
23.Vattanti cārittaṃ, āpatti pana na hotīti adhippāyo. Kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggahetabbānīti sākhāya makkhikabījanena paṇṇādichede bījagāmakopanassa ceva tattha laggarajādiappaṭiggahitakassa ca parihāratthāya vuttaṃ, tadubhayāsaṅkāya asati tathā akaraṇe doso natthi. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. 1.342) pana ‘‘kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggahetabbānīti sākhāya laggarajasmiṃ patte patitepi sākhaṃ chinditvā khāditukāmatāyapi sati sukhaparibhogatthaṃ vutta’’nti vuttaṃ. Nadiyādīsu udakassa apariggahitattā ‘‘āharāti vattuṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Gehato…pe… neva vaṭṭatīti pariggahitudakattā viññattiyā dukkaṭaṃ hotīti adhippāyo. ‘‘Na āhaṭaṃ paribhuñjitu’’nti vacanato viññattiyā āpannaṃ dukkaṭaṃ desetvāpi taṃ vatthuṃ paribhuñjantassa paribhoge paribhoge dukkaṭameva, pañcannampi sahadhammikānaṃ na vaṭṭati.
“不应让无惭的比丘或沙弥做手工。”这是就共通层面说的,所以不可以为了自己的利益让他们做任何手工。但如果无惭者虽然被阻止,仍然做扇风之类的事,这没有过失;不过可以让他们做塔寺等工程,这是《除疑复注》里说的。《萨罗他迪波尼》里则说:“‘无惭者……乃至……不应让做’,这是针对逾越分别的权限、涉及可吞咽之物而说的;但在外在受用物方面,即使是无惭者,也可以让他们做手工。”这里因为提到了“无惭的沙弥”,而“故意犯罪”的无惭相,是就已达上者中最严重的情况来标示的;应当理解,不具备这种相状的沙弥等——从相、意义、种姓直到自称比丘者,即使破戒——以共通的方式来说,其无惭相就是指不立足于所安立的行道。
‘‘Alajjīhi pana bhikkhūhi vā sāmaṇerehi vā hatthakammaṃ na kāretabba’’nti sāmaññato vuttattā attano atthāya yaṃ kiñci hatthakammaṃ kāretuṃ na vaṭṭati. Yaṃ pana alajjī nivāriyamānopi bījanādiṃ karoti, tattha doso natthi, cetiyakammādīni pana tehi kārāpetuṃ vaṭṭatīti vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. 1.342) vuttaṃ. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. 2.342) pana ‘‘alajjīhi…pe… na kāretabbanti idaṃ uttaribhaṅgādhikārattā ajjhoharaṇīyaṃ sandhāya vuttaṃ, bāhiraparibhogesu pana alajjīhipi hatthakammaṃ kāretuṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Ettha ca ‘‘alajjīhi sāmaṇerehī’’ti vuttattā ‘‘sañcicca āpattiṃ āpajjatī’’ti (pari. 359) alajjilakkhaṇaṃ ukkaṭṭhavasena upasampanne paṭicca upalakkhaṇato vuttanti taṃlakkhaṇavirahitānaṃ sāmaṇerādīnaṃ liṅgatthenagotrabhupariyosānānaṃ bhikkhupaṭiññānaṃ dussīlānampi sādhāraṇavasena alajjilakkhaṇaṃ yathāṭhapitapaṭipattiyā atiṭṭhanamevāti gahetabbaṃ.
24让(人)取牛……中略……的话,犯恶作。在提出请求的那一刻,以请求为缘,犯恶作;在得到牛的那一刻,以接受牛为缘,犯恶作。因为即使不是通过请求、而是为自身利益得到牛,也不可以接受,经里说:“他远离接受象、牛、马、母驴。”(《长部》1.10, 194)所以他说:“即使是在亲属已经邀请的地方,也不可以为了一刀切断(根本)而乞求。”在这里,即使没有因请求而生的恶作,在乞求不净物时、在接受时,也都只是恶作。“守护”:就是从盗贼等灾患中守护。“饲养”:就是用草、食物等喂养。“不应完全接受”:因为禁止为自身利益接受牛等,所以这样说。
24.Goṇaṃpana…pe… āharāpentassa dukkaṭanti viññattikkhaṇe viññattipaccayā, paṭilābhakkhaṇe goṇānaṃ sādiyanapaccayā ca dukkaṭaṃ. Goṇañhi attano atthāya aviññattiyā laddhampi sādituṃ na vaṭṭati ‘‘hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hotī’’ti (dī. ni. 1.10, 194) vuttattā. Tenevāha ‘‘ñātakapavāritaṭṭhānatopi mūlacchejjāya yācituṃ na vaṭṭatī’’ti. Ettha ca viññattidukkaṭābhāvepi akappiyavatthuyācanepi paṭiggahaṇepi dukkaṭameva. Rakkhitvāti corādiupaddavato rakkhitvā. Jaggitvāti tiṇaannādīhi posetvā. Na sampaṭicchitabbanti attano atthāya gosādiyanassa paṭikkhittattā vuttaṃ.
2525. 不过,在亲属已邀请的场合是允许的;因为车辆是可以接受的,所以以彻底断绝关系的方式去乞求也是允许的。“暂时允许”意思是:在两种情况下都允许,这是《除疑复注》(Vi. Vi. Ṭī. 1.342)中所说的。《萨罗他义显注》(Sārattha. Ṭī. 2.342)中则说:“‘给车’……乃至……不允许”,意思是:以彻底断绝关系的方式说“给车”是不允许的。“暂时允许”意思是:把它当作暂时性的,在一切情况下乞求都是允许的。斧头等即使是个人物品也是允许的,所以说“这个道理也适用于斧头”等。对于藤条等属于他人所有的东西,也应套用这个道理。“只有在达到重物时”这句话是针对请求而说的;然而在偷盗这件事上,从一根草茎开始,只要以偷盗的心拿走属于他人的东西,那就是偷盗,要按物品的价值来处罚。“藤条等”这里,“等”字应当理解为包含律典中提到的竹子、灯心草、芦苇、草、泥土。其中,在某些地方,即使少量的雌黄、朱砂等也价值昂贵,在那里,即使不到一个多罗果大小的量,也算重物,也不可以请求。
25.Ñātakapavāritaṭṭhāne pana vaṭṭatīti sakaṭassa sampaṭicchitabbattā mūlacchejjavasena yācituṃ vaṭṭati. Tāvakālikaṃ vaṭṭatīti ubhayatthāpi vaṭṭatīti atthoti vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. 1.342) vuttaṃ. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. 2.342) pana ‘‘sakaṭaṃ dethāti…pe… na vaṭṭatīti mūlacchejjavasena sakaṭaṃ dethāti vattuṃ na vaṭṭati. Tāvakālikaṃ vaṭṭatīti tāvakālikaṃ katvā sabbattha yācituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Vāsiādīni puggalikānipi vaṭṭantīti āha ‘‘esa nayo vāsī’’tiādi. Valliādīsu ca parapariggahitesu esa nayoti yojetabbaṃ. Garubhaṇḍappahonakesuyevāti idaṃ viññattiṃ sandhāya vuttaṃ, adinnādāne pana tiṇasalākaṃ upādāya parapariggahitaṃ theyyacittena gaṇhato avahāro eva, bhaṇḍagghena kāretabbo. Valliādīsūti ettha ādi-saddena pāḷiāgatānaṃ veḷumuñjapabbajatiṇamattikānaṃ saṅgaho daṭṭhabbo. Tattha ca yasmiṃ padese haritālajātihiṅgulikādi appakampi mahagghaṃ hoti, tattha taṃ tālapakkappamāṇato ūnampi garubhaṇḍameva, viññāpetuñca na vaṭṭati.
2626. 这是“表”(表达、示意)。在“前行谈话”等中,以“住所拥挤”这类间接方式来说话,就叫前行谈话。不直接说,而是通过“比丘们,难道楼阁不可以吗?”这类话,让意图清楚地显露出来,这样说话就叫暗示。为了住所等目的,通过平整土地等做法,为了促成资具而生起标记,就叫作标记。在三种资具中,已经说明了表等;但在病者资具方面又怎么说呢?所以说“然而在病者资具中”等。那么,生起的药物在病好之后,可不可以吃呢?对此,持律者说:“世尊是以病为缘由而开许受用的,所以即使无病时吃也可以,不犯戒。”但持经者说:“虽然不犯戒,却会破坏活命,所以对于安住于少欲行道的人来说不可以,这会破坏少欲。”
26.Sāti viññatti. Parikathādīsu ‘‘senāsanaṃ sambādha’’ntiādinā pariyāyena kathanaṃ parikathā nāma. Ujukameva akathetvā ‘‘bhikkhūnaṃ kiṃ pāsādo na vaṭṭatī’’tiādinā adhippāyo yathā vibhūto hoti, evaṃ kathanaṃ obhāso nāma. Senāsanādiatthaṃ bhūmiparikammādikaraṇavasena paccayuppādāya nimittakaraṇaṃ nimittakammaṃ nāma. Tīsu paccayesu viññattiādayo dassitā, gilānapaccaye pana kathanti āha ‘‘gilānapaccaye panā’’tiādi. Tathā uppannaṃ pana bhesajjaṃ roge vūpasante bhuñjituṃ vaṭṭati, na vaṭṭatīti? Tattha vinayadharā ‘‘bhagavatā rogasīsena paribhogassa dvāraṃ dinnaṃ, tasmā arogakālepi bhuñjituṃ vaṭṭati, āpatti na hotī’’ti vadanti, suttantikā pana ‘‘kiñcāpi āpatti na hoti, ājīvaṃ pana kopeti, tasmā sallekhapaṭipattiyaṃ ṭhitassa na vaṭṭati, sallekhaṃ kopetī’’ti vadantīti.
如是,在作为《摘编巴利律注疏抉择》注释的《律庄严复注》中,
Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre