14. 关于掘地的判定
14. Pathavīkhaṇanavinicchayakathā
7272. 这样说完布施、信任、取得、回向的判定之后,现在为了说地的判定,而说了“地”等话。其中,铺展开来的就是地。前缀 pa 加上 thara(铺展)构成词根,意思是铺展,r 音变成 v,指的是带着各种成分的地。为了说明它的分类,说“地有两种:已生地和未生地”。为了显示它们的差别,说“其中,所谓已生地”等。其中,纯尘地……中略……以泥土为主的地,就是已生地。不只是那一种,没有烧制过的地也叫“已生地”。而且不只是这两种,凡是尘堆……中略……被雨淋满四个月的,也叫“已生地”,这是文句的衔接。其他情况也是同样的道理。
72. Evaṃ dānavissāsaggāhalābhapariṇāmanavinicchayaṃ kathetvā idāni pathavīvinicchayaṃ kathetuṃ ‘‘pathavī’’tyādimāha. Tattha pattharatīti pathavī, pa-pubba thara santharaṇeti dhātu, ra-kārassa va-kāro, sasambhārapathavī. Tappabhedamāha ‘‘dve pathavī, jātā ca pathavī ajātā ca pathavī’’ti. Tāsaṃ visesaṃ dassetuṃ ‘‘tattha jātā nāma pathavī’’tyādimāha. Tattha suddhapaṃsukā…pe… yebhuyyenamattikāpathavī jātā nāma pathavī hoti. Na kevalaṃ sāyeva, adaḍḍhā pathavīpi ‘‘jātā pathavī’’ti vuccati. Na kevalaṃ imā dveyeva, yopi paṃsupuñjo vā…pe… cātumāsaṃ ovaṭṭho, sopi ‘‘jātā pathavī’’ti vuccatīti yojanā. Itaratrapi eseva nayo.
其中,如果那里只有纯粹的尘土,没有石头之类的东西,就叫纯尘地。纯泥地也是这样。如果那里石头很少,就叫少石地。其余几种也按同样的方式理解。如果那里大部分是尘土,就叫以尘为主地,这是一个不省略复合词;以泥为主地也是这样。其中,超过拳头大小的叫石头;拳头大小的叫砾石。瓦砾是指陶片之类。粗砂是指粗砾石。砂就是砂子。在以尘为主地中,三份里有两份是尘土,一份是石头等中的某一种。未被烧制是指没有被炉灶、瓦罐、陶工的火等以各种方式烧制过,但它并不是单独存在的,应当知道它属于纯尘地等中的某一种。以砾石为主是指砾石较多。据说,在象腹地方,有人令人取来满满一篮土,在槽里清洗后,知道那块地是以砾石为主,比丘们就自己挖了池塘。至于中间少尘地、少泥地这两个词,只是归入以石头等为主的五种地中。因为它们只是对纯石地等那两类地的分类说明。
Tattha suddhā paṃsukāyeva ettha pathaviyā atthi, na pāsāṇādayoti suddhapaṃsukā. Tathā suddhamattikā. Appā pāsāṇā etthāti appapāsāṇā. Itaresupi eseva nayo. Yebhuyyena paṃsukā etthāti yebhuyyenapaṃsukā, aluttasamāsoyaṃ, tathā yebhuyyenamattikā. Tattha muṭṭhippamāṇato upari pāsāṇā. Muṭṭhippamāṇā sakkharā. Kathalāti kapālakhaṇḍādi. Marumpāti kaṭasakkharā. Vālukā vālukāyeva. Yebhuyyenapaṃsukāti ettha tīsu koṭṭhāsesu dve koṭṭhāsā paṃsu, eko pāsāṇādīsu aññatarakoṭṭhāso. Adaḍḍhāpīti uddhanapattapacanakumbhakārātapādivasena tathā tathā adaḍḍhā, sā pana visuṃ natthi, suddhapaṃsuādīsu aññatarāvāti veditabbā. Yebhuyyenasakkharāti bahutarasakkharā. Hatthikucchiyaṃ kira ekaṃ pacchipūraṃ āharāpetvā doṇiyaṃ dhovitvā pathaviyā yebhuyyenasakkharabhāvaṃ ñatvā sayaṃ bhikkhū pokkharaṇiṃ khaṇiṃsūti. Yāni pana majjhe ‘‘appapaṃsuappamattikā’’ti dve padāni, tāni yebhuyyenapāsāṇādipañcakameva pavisanti. Tesaññeva hi dvinnaṃ pabhedavacanametaṃ, yadidaṃ suddhapāsāṇādiādi.
这里,虽然多数情况下说到的是多尘地和少尘地,并没有说半尘地,但在那些属于施设遮止的学处中,由于还存在有余施设的情况,所以对半尘地也应当理解为犯波逸提。不过有些人说:“因为在完全覆盖等情形中,对半覆盖说了恶作,所以在这里也适用恶作。”这并不合理,因为除了作为波逸提事由的地和作为无犯事由的地这两种地之外,并不存在第三种作为恶作事由的地。因为只说了两种地:“已生地和未生地”,所以必定是这两种地中的某一种。而且在律的决断中,遇到重罪和轻罪时应当依重罪而立,所以在这里不可能成为无犯。然而在完全覆盖等情形中,对半覆盖说恶作是合理的,因为在那里确实存在那样以恶作为基础的事由。《除疑复注》中也说:“因为少尘泥地被说为无犯的事由,所以对半尘泥地也应当理解为犯波逸提。不能说这是恶作的事由,因为不存在已生、未生之外的第三种地。”
Ettha ca kiñcāpi yebhuyyenapaṃsuṃ appapaṃsuñca pathaviṃ vatvā upaḍḍhapaṃsukāpathavī na vuttā, tathāpi paṇṇattivajjasikkhāpadesu sāvasesapaññattiyāpi sambhavato upaḍḍhapaṃsukāyapi pathaviyā pācittiyamevāti gahetabbaṃ. Keci pana ‘‘sabbacchannādīsu upaḍḍhacchanne dukkaṭassa vuttattā idhāpi dukkaṭaṃ yujjatī’’ti vadanti, taṃ na yuttaṃ pācittiyavatthukañca anāpattivatthukañca duvidhaṃ pathaviṃ ṭhapetvā aññissā dukkaṭavatthukāya tatiyāya pathaviyā abhāvato. Dveyeva hi pathaviyo vuttā ‘‘jātā ca pathavī ajātā ca pathavī’’ti, tasmā dvīsu aññatarāya pathaviyā bhavitabbaṃ. Vinayavinicchaye ca sampatte garukalahukesu garukeyeva ṭhātabbattā na sakkā ettha anāpattiyā bhavituṃ. Sabbacchannādīsu pana upaḍḍhe dukkaṭaṃ yuttaṃ tattha tādisassa dukkaṭavatthuno sambhavato. Vimativinodaniyampi (vi. vi. ṭī. pācittiya 2.86) ‘‘appapaṃsumattikāya pathaviyā anāpattivatthubhāvena vuttattā upaḍḍhapaṃsumattikāyapi pācittiyamevāti gahetabbaṃ. Na hetaṃ dukkaṭavatthūti sakkā vattuṃ jātājātavinimuttāya tatiyāya pathaviyā abhāvato’’ti vuttaṃ.
自己挖,或者叫别人挖,哪怕只是用脚趾头,或者用扫帚签子,不管是自己挖还是叫别人挖,都算在内。如果他说“挖个池塘”,这是可以的,因为并没有指定“在这个地方”而说,所以是允许的。即使说的是“挖这棵藤蔓”,由于这句话是就挖地这件事而说的惯用语,所以按这条学处犯波逸提,而不是按坏草木学处犯。但如果一句话同时指两者,那就犯两个波逸提。
Khaṇantassa khaṇāpentassa vāti antamaso pādaṅguṭṭhakenapi sammajjanisalākāyapi sayaṃ vā khaṇantassa aññena vā khaṇāpentassa. ‘‘Pokkharaṇiṃ khaṇā’’ti vadati, vaṭṭatīti ‘‘imasmiṃ okāse’’ti aniyametvā vuttattā vaṭṭati. ‘‘Imaṃ valliṃ khaṇā’’ti vuttepi pathavikhaṇanaṃ sandhāya pavattavohārattā imināva sikkhāpadena pācittiyaṃ, na bhūtagāmasikkhāpadena, ubhayampi sandhāya vutte pana dvepi pācittiyāni honti.
73用罐子,就是用瓶罐。稀泥,就是混了水的泥,因为它会随水流动,所以可以用。水膜,就是水渗入地下后,在上面盖住,薄薄的尘土或泥土形成一层膜浮起来,这就叫水膜。即使水干了,那层膜也会被风吹得晃动而留在那里,这也叫水膜。不足四个月,就是少于四个月。被雨淋,就是被雨水淋湿。没有坡面,这是为了说明没有坍塌的地方才这么说的,因为那种情况下整个蚁冢都是完好的。鼠丘,就是老鼠挖洞后把土堆到外面形成的土堆。
73.Kuṭehīti ghaṭehi. Tanukakaddamoti udakamissakakaddamo, so ca udakagatikattā vaṭṭati. Udakapappaṭakoti udake antobhūmiyaṃ paviṭṭhe tassa uparibhāgaṃ chādetvā tanukapaṃsu vā mattikā vā paṭalaṃ hutvā palavamānā uṭṭhāti, tasmiṃ udake sukkhepi taṃ paṭalaṃ vātena calamānaṃ tiṭṭhati, taṃ udakapappaṭako nāma. Omakacātumāsanti ūnacātumāsaṃ. Ovaṭṭhanti devena ovaṭṭhaṃ. Akatapabbhāreti avalañjanaṭṭhānadassanatthaṃ vuttaṃ. Tādise hi vammikassa sabbhāvoti. Mūsikukkuraṃ nāma mūsikāhi khaṇitvā bahi katapaṃsurāsi.
“同样的道理”是说:只有被雨水淋透还不满四个月,才适用这条规定,这就是它的意思。所谓“哪怕只是一天也不行”,是说超过被雨水淋透的四个月之后,哪怕只多出一天,也不可以违犯。至于和下层地面相连的牛角刺,因为它从土里被反复割断后又往上长得很高,所以他们说可以从顶端割取和拿取。对于不在原处停住的泥,用脚踩踏、搅成烂泥之后,也可以拿取。
Esevanayoti omakacātumāsaṃ ovaṭṭhoyeva vaṭṭatīti attho. Ekadivasampi na vaṭṭatīti ovaṭṭhacātumāsato ekadivasātikkantopi vikopetuṃ na vaṭṭati. Heṭṭhabhūmisambandhepi ca gokaṇṭake bhūmito chinditvā chinditvā uggatattā accuggataṃ matthakato chindituṃ gahetuñca vaṭṭatīti vadanti. Sakaṭṭhāne atiṭṭhamānaṃ katvā pādehi madditvā āloḷitakaddamampi gahetuṃ vaṭṭati.
因为前面说的是“无遮盖”等语,所以要知道:只有直接从空中落下的雨水淋湿的,才是已生起的地;不是指落在遮盖物等上面、再从那里流下来的水所浸湿的。“从那里”是指从旧精舍。“我拿砖”等话,是针对清净心说的。有人说:“以水”是指直接从空中落下的水。但如果是被别处溅起后落下的水浸湿,也可以算。“曼达婆柱”是指树枝搭的曼达婆的柱子。
Acchadanantiādinā vuttattā ujukaṃ ākāsato patitavassodakena ovaṭṭhameva jātapathavī hoti, na chadanādīsu patitvā tato pavattaudakena tintanti veditabbaṃ. Tatoti purāṇasenāsanato. Iṭṭhakaṃ gaṇhāmītiādi suddhacittaṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Udakenāti ujukaṃ ākāsatoyeva patitaudakena. Sace pana aññattha paharitvā patitena udakena temitaṃ hoti, vaṭṭatī’’ti vadanti. Maṇḍapatthambhanti sākhāmaṇḍapatthambhaṃ.
74“扬起”就是举起。“以那个为借口”就是以那个作幌子。这里说“因为不是对象所以无犯”,意思是:即使有能力把火灭掉,但因为最初是以清净心布施出去的,所以就算心里想“随它烧吧”而站在一旁,也没有犯戒。“大泥”是指涂墙的泥。
74.Uccāletvāti ukkhipitvā. Tena apadesenāti tena lesena. Avisayattā anāpattīti ettha sacepi nibbāpetuṃ sakkā hoti, paṭhamaṃ suddhacittena dinnattā dahatūti sallakkhetvāpi tiṭṭhati, anāpatti. Mahāmattikanti bhittilepanaṃ.