关于买卖达成的判定
11. Kayavikkayasamāpattivinicchayakathā
57讲完物品料理的判定之后,现在要讲买卖的判定,所以说“买卖的达成”等话。其中,买就是买,指拿别人的东西;卖就是卖,指把自己的东西给出去;买和卖合在一起就是买卖。达成就是实行,指做这两种行为。接着用“以此”等话说明它的具体情形。
57. Evaṃ bhaṇḍapaṭisāmanavinicchayaṃ kathetvā idāni kayavikkayavinicchayaṃ kathento ‘‘kayavikkayasamāpattī’’tiādimāha. Tattha kayanaṃ kayo, parabhaṇḍassa gahaṇaṃ, vikkayanaṃ vikkayo, sakabhaṇḍassa dānaṃ, kayo ca vikkayo ca kayavikkayaṃ. Samāpajjanaṃ samāpatti, tassa duvidhassa kiriyassa karaṇaṃ. Tassarūpaṃ dasseti ‘‘iminā’’tiādinā.
为了说明在其余亲属那里也存在损坏信施的情况,并指出没有这种过失的情形,所以说了“或者母亲,或者父亲”等话。由此表明:说“用这个换那个”时,既不成语表,也不构成损坏信施,但构成买卖。这里以及下文“非亲属”等处的说明,也通过足迹相连的方式显示出这个意思:对亲属说“给这个”时不成语表,但说“拿这个”而给予时,就构成损坏信施;若说“用这个换那个”而达成买卖,就犯舍堕。因此,在“等”字中本应说到的“与父母买卖算一罪,与其余亲属算两罪,与非亲属算三罪”,依这个道理就能推知,所以没有另外说出,应当这样理解;否则就会有说得太窄的过失。
Sesañātakesu saddhādeyyavinipātasambhavato tadabhāvaṭṭhānampi dassetuṃ ‘‘mātaraṃ vā pana pitaraṃ vā’’tiādi vuttaṃ. Tena viññattisaddhādeyyavinipātanañca na hoti ‘‘iminā idaṃ dehī’’ti vadantoti dasseti, kayavikkayaṃ pana āpajjati ‘‘iminā idaṃ dehī’’ti vadantoti dasseti. Iminā ca upari aññātakantyādinā ca sesañātakaṃ ‘‘imaṃ dehī’’ti vadato viññatti na hoti, ‘‘imaṃ gaṇhāhī’’ti pana dadato saddhādeyyavinipātanaṃ, ‘‘iminā imaṃ dehī’’ti kayavikkayaṃ āpajjato nissaggiyanti ayampi attho dassito hoti migapadavalañjananyāyena. Tasmāiccādikepi ‘‘mātāpitūhi saddhiṃ kayavikkayaṃ, sesañātakehi saddhiṃ dve āpattiyo, aññātakehi saddhiṃ tisso āpattiyo’’ti vattabbe teneva nyāyena ñātuṃ sakkāti katvā na vuttanti daṭṭhabbaṃ, aññathā abyāpitadoso siyā.
如果说“吃了这饭之后做这件事”,因为说的是前后相关联的行为,所以就跟说“用这个换那个”一样。但如果说“吃这饭,做这件事”,或者说“你吃了这饭,做这件事”,或者说“你将吃这饭,做这件事”,因为说的是不相关联的行为,就不构成买卖。把残食施给食残者、把食物布施出去时,由于没有期待,所以不会损坏信施;由于只是让人做工而仅付出手工,所以不构成表,因此是允许的。用“于此”等语,显示即使没有舍堕的事,也应当说为波逸提。
‘‘Idaṃ bhattaṃ bhuñjitvā idaṃ karothā’’ti vutte pubbāparasambandhāya kiriyāya vuttattā ‘‘iminā idaṃ dehī’’ti vuttasadisaṃ hoti. Idaṃ bhattaṃ bhuñja, idaṃ nāma karohī’’ti vā, ‘‘idaṃ bhattaṃ bhuttosi, idaṃ nāma karohi, idaṃ bhattaṃ bhuñjissasi, idaṃ nāma karohī’’ti pana vutte asambandhāya kiriyāya vuttattā kayavikkayo na hoti. Vighāsādānaṃ bhattadāne ca anapekkhattā saddhādeyyavinipātanaṃ na hoti, kārāpane hatthakammamattattā viññatti na hoti, tasmā vaṭṭati. ‘‘Ettha cā’’tiādinā asatipi nissaggiyavatthumhi pācittiyaṃ desetabbanti dasseti.
问价格是可以的,但仅仅问价还不算买卖,这就是这句话的意思。可以拿,因为并没有说“用这个换那个”,所以不算买卖;又因为价钱还在,所以也不构成求取的手势。别人的东西太贵,就不该拿他的钵。这样一来,该怎么做呢?所以说“应该告诉他:我的东西不值钱”。要先给物品估价再办事,因为可能涉及偷盗。如果值不到一摩沙迦,是恶作;从一摩沙迦起,到不足五摩沙迦,是偷兰遮;如果值五摩沙迦,就像前面说的,是波罗夷。他给钱,是允许的,因为是为功德而多给的。至于净人……如果双方都是如法之物,就允许;如果一方或双方是不如法之物,就不允许。应该说“别拿”,为什么?因为净人不可靠。
Agghaṃ pucchituṃ vaṭṭati, ettāvatā kayavikkayo na hotīti attho. Gaṇhituṃ vaṭṭatīti ‘‘iminā idaṃ dehī’’ti avuttattā kayavikkayo na hoti, mūlassa atthitāya viññattipi na hoti. Patto na gahetabbo parabhaṇḍassa mahagghatāya. Evaṃ sati kathaṃ kātabboti āha ‘‘mama vatthu appagghanti ācikkhitabba’’nti. Bhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabbataṃ āpajjati theyyāvahārasambhavato, ūnamāsakaṃ ce agghati, dukkaṭaṃ. Māsakato paṭṭhāya yāva ūnapañcamāsakaṃ ce agghati, thullaccayaṃ. Pañcamāsakaṃ ce agghati, pārājikanti vuttaṃ hoti. Deti, vaṭṭati puññatthāya dinnattā adhikassa. Kappiyakārakassa pana…pe… vaṭṭati ubhato kappiyabhaṇḍattā. Ekato ubhato vā ce akappiyabhaṇḍaṃ hoti, na vaṭṭati. ‘‘Mā gaṇhāhī’’ti vattabbo, kasmā? Kappiyakārakassa achekattā.
需要未受持的油,为什么呢?因为油属于七日药。受持的油最多只能存放七日,所以想要存放超过七日的人,就需要用未受持的油。未受持的油会变坏;如果把没有限定时间的未受持油倒进瓶里,就会让里面剩下的受持油也失去自己的期限。
Aññena appaṭiggahitena attho, kasmā? Sattāhakālikattā telassa. Paṭiggahitatelaṃ sattāhaparamaṃ eva ṭhapetabbaṃ, tasmā tato paraṃ ṭhapitukāmassa appaṭiggahitatelena attho hoti. Appaṭiggahitaṃ dūseyya, aniyamitakālaṃ appaṭiggahitatelaṃ nāḷiyaṃ avasiṭṭhapaṭiggahitatelaṃ attano kālaṃ vattāpeyya.
58应当知道,这里说的四种钵是指四种不净钵,而第五种才是净钵。因此接下来会说:“这种钵完全清净,连诸佛也堪可使用。”这种钵叫做“大不净钵”,为什么呢?因为收了钱,让人从铁种子开始做起,再用那铁造成钵,所以从种子阶段起就已经被染污了。就像在第三波罗夷的案例中,对于陷阱、尖桩等固定设施,如果从最初开始就是为犯罪而造的,那么即使只剩下一点棍棒或弓的残余,也脱不了罪;只有全部毁掉才能脱罪。这里也一样,因为是从种子阶段起就造作的,所以那个钵哪怕还剩下一点钵的形状,也不可能成为净。因此接下来会说:“即使把它毁掉做成盘子,那也不净”等等。尽管如此,有人会想:像第二种钵那样,如果把本钱还给本钱的主人,把钵还给钵的主人,或许就能使它成为净吧?针对这种疑问,论中说“无法以任何方法使它成为净”。这句话的意思是:第二种钵是收了钱之后,由在家人买来现成的,并不是从种子阶段起就被染污,所以第二种钵可以成为净;但这里这个钵从种子阶段起就被染污了,那位比丘已经不可能把它再变回铁种子,而且所收的钱也已经用掉了,无法再还给施主,所以确实没有任何办法能使它成为净。
58.Idaṃ pattacatukkaṃ veditabbanti akappiyapattacatukkaṃ vuttaṃ, pañcamo pana kappiyo. Tena vakkhati ‘‘ayaṃ patto sabbakappiyo buddhānampi paribhogāraho’’ti. Ayaṃ patto mahāakappiyo nāma, kasmā? Rūpiyaṃ uggaṇhitvā ayabījaṃ samuṭṭhāpetvā tena lohena pattassa kāritattā, evaṃ bījato paṭṭhāya dūsitattā. Yathā ca tatiyapārājikavisaye thāvarapayogesu pāsasūlādīsu mūlato paṭṭhāya kāritesu kismiñci daṇḍamatte vā vākamatte vā avasiṭṭhe sati na muccati, sabbasmiṃ naṭṭheyeva muccati, evamidhāpi bījato paṭṭhāya katattā tasmiṃ patte kismiñci patte avasiṭṭhepi kappiyo bhavituṃ na sakkā. Tathā ca vakkhati ‘‘sacepi taṃ vināsetvā thālakaṃ kāreti, tampi akappiya’’ntyādi. Evaṃ santepi dutiyapatte viya mūle ca mūlassāmikānaṃ, patte ca pattassāmikānaṃ dinne kappiyo kātuṃ sakkā bhaveyya nu khoti āsaṅkāyamāha ‘‘na sakkā kenaci upāyena kappiyo kātu’’nti. Tassattho – dutiyapattaṃ rūpiyaṃ paṭiggaṇhitvā gihīhi pariniṭṭhāpitameva kiṇāti, na bījato paṭṭhāya dūseti, tasmā dutiyapatto kappiyo kātuṃ sakkā, idha pana bījato paṭṭhāya dūsitattā tena bhikkhunā taṃ pattaṃ puna ayapāsāṇabījaṃ kātuṃ asakkuṇeyyattā, paṭiggahitarūpiyassa ca vaḷañjitattā puna sāmikānaṃ dātuṃ asakkuṇeyyattā na sakkā kenaci upāyena kappiyo kātunti.
现在,为了用另一种方式详细说明那种无法使它变成如法的性质,他说了“即使……”等话。由此表明:只要在这件事上还剩下任何一点残余,它就仍然是不如法的。因此,《除疑复注》中说:“‘拿了钱币’这句话是就最严重的情况说的;即使拿了珍珠等属于恶作范畴的东西,再让人去做,对五众比丘来说也仍然不适用。‘使之生起’是指自己前去,或者命令别人说‘把这些钱币等交给工人,让种子生起’,这样来使之生起。‘大不如法’是因为从种子阶段起就被自己污染了,又没有别的根本物主,所以才这样说。因为那东西即使被贼偷走后又重新得到,对任何知道情况的人来说也都不适用。如果适用的话,老师们就会像对池塘等那样说‘被偷走的也适用’了。‘无法以任何方法’是指,通过僧团舍弃或者被贼偷走等方式,也不能使它变成如法;这是针对以那种形态存在的,以及以那个为根本的布料、珍珠等形态的东西说的。因为即使是属于恶作范畴的东西,以及以那个为根本的如法物品,也无法以任何方法以那种形态使它变成如法。不过,如果那位比丘用那个如法物品或属于恶作范畴的物品再去换取钱币,那么让他舍弃那钱币之后,也还是可以使它成为别人可用的如法物品的。”至于《萨罗他迪波尼》中详细展开的内容,以及取此而在古注疏中详细展开的内容,如果加以详述,就会过于繁琐,也会让听者难以理解,所以我们只说到这里,有心探求的人应当自行查阅相关论著来了解。
Idāni taṃ asakkuṇeyyattaṃ aññena pakārena vitthāretuṃ ‘‘sacepī’’tiādimāha. Iminā kiñcipi ayavatthumhi avasiṭṭhe sati akappiyova hotīti dasseti. Tena vuttaṃ vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. 1.591) ‘‘rūpiyaṃ uggaṇhitvāti idaṃ ukkaṭṭhavasena vuttaṃ, muttādidukkaṭavatthumpi uggaṇhitvā kāritampi pañcannaṃ na vaṭṭati eva. Samuṭṭhāpetīti sayaṃ gantvā vā ‘imaṃ kahāpaṇādiṃ kammakārānaṃ datvā bījaṃ samuṭṭhāpehī’ti aññaṃ āṇāpetvā vā samuṭṭhāpeti. Mahāakappiyoti attanāva bījato paṭṭhāya dūsitattā aññassa mūlassāmikassa abhāvato vuttaṃ. So hi corehi acchinnopi puna laddho jānantassa kassacīpi na vaṭṭati. Yadi hi vaṭṭeyya, taḷākādīsu viya ‘acchinno vaṭṭatī’ti ācariyā vadeyyuṃ. Na sakkā kenaci upāyenāti saṅghassa vissajjanena corādiacchindanenapi kappiyo kātuṃ na sakkā, idañca tena rūpena ṭhitaṃ tammūlakena vatthamuttādirūpena ṭhitañca sandhāya vuttaṃ. Dukkaṭavatthumpi hi tammūlakakappiyavatthu ca na sakkā kenaci tena rūpena kappiyaṃ kātuṃ. Yadi pana so bhikkhu tena kappiyavatthunā, dukkaṭavatthunā vā puna rūpiyaṃ cetāpeyya, taṃ rūpiyaṃ nissajjāpetvā aññesaṃ kappiyaṃ kātumpi sakkā bhaveyyāti daṭṭhabba’’nti. Yaṃ pana sāratthadīpaniyaṃ papañcitaṃ, yañca tameva gahetvā porāṇaṭīkāyaṃ papañcitaṃ, taṃ vitthāretvā vuccamānaṃ ativitthāritañca bhavissati, sotūnañca dubbiññeyyaṃ, tasmā ettakameva vadimha, atthikehi pana tesu tesu pakaraṇesu oloketvā gahetabbanti.
对于第二种钵,对五位同法比丘也都不允许,因为接受了钱币,而且做了买卖。不过,可以把它变成如法的:因为只是买下在家人已经做好的钵,从种子阶段开始就没有被污染,而且根本物主和各个钵的物主都还存在。为了说明怎样才可以成为如法,他说了“在根本处”等话。
Dutiyapatte pañcannampi sahadhammikānaṃ na kappatīti rūpiyassa paṭiggahitattā, kayavikkayassa ca katattā. Sakkā pana kappiyo kātunti gihīhi pariniṭṭhāpitapattasseva kiṇitattā , bījato paṭṭhāya adūsitattā, mūlamūlassāmikānañca pattapattassāmikānañca vijjamānattā. Yathā pana sakkā hoti, taṃ dassetuṃ ‘‘mūle’’tiādimāha.
关于第三种钵,他说“与第二种相同”,是为了指出这个道理:“对五种同法者来说都不适用,但可以做成如法的。”有人问:第三种钵不是以如法的名义接受的吗?那为什么说它不如法呢?针对这个责难,他说:“即使是以如法的名义接受的,也和第二种钵一样,因为根本钱款已被接受,所以不如法。”第二个责难他则自己直接说了出来。这里因为说了“与第二种钵一样”,所以应当理解:如果在根本钱款方面对根本钱款的主人、在钵方面对钵的主人各自给予了,那就是如法的;给了如法的物品之后再拿来用,是允许的。“因为根本钱款未被舍弃”,是指用来买钵的那笔被接受的根本钱款,没有在僧团中舍弃。由此表明:应当舍弃的只是钱币本身,而不是以那钱币为本的非钱币物品。因为如果他所接受的根本钱款在僧团中被舍弃了,那么通过如法的羯磨,由净人等拿来布施的钵,除了那个接受钱币的人以外,对其余比丘都是可以用的。
Tatiyapatte sadisoyevāti ‘‘pañcannampi sahadhammikānaṃ na vaṭṭati, sakkā pana kappiyo kātu’’nti imaṃ nayaṃ niddisati. Nanu tatiyapatto kappiyavohārena gahito, atha kasmā akappiyoti codanaṃ sandhāyāha ‘‘kappiyavohārena gahitopi dutiyapattasadisoyeva, mūlassa sampaṭicchitattā akappiyo’’ti. Dutiyacodanaṃ pana sayameva vadati. Ettha ca ‘‘dutiyapattasadisoyevā’’ti vuttattā mūle ca mūlassāmikānaṃ, patte ca pattassāmikānaṃ dinne kappiyo hoti, kappiyabhaṇḍaṃ datvā gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbo. Mūlassa anissaṭṭhattāti yena uggahitamūlena patto kīto, tassa mūlassa saṅghamajjhe anissaṭṭhattā. Etena rūpiyameva nissajjitabbaṃ, na tammūlakaṃ arūpiyanti dasseti. Yadi hi tena sampaṭicchitamūlaṃ saṅghamajjhe nissaṭṭhaṃ siyā, tena kappiyena kammena ārāmikādīhi gahetvā dinnapatto rūpiyapaṭiggāhakaṃ ṭhapetvā sesānaṃ vaṭṭeyya.
第四种钵“因为错误使用”:由于他说“把这些钱币给出去,把这个给我”而拿了钱币,这就对属于在家人的钱币作了错误使用,所以这位如此使用的比丘才不如法。这是这句话的意思。“因为根本钱款没有被接受”:通过这一点,说明根本钱款属于在家人;也正是通过这一点,说明这个钵不是通过钱币交易而得到的;通过这一点,还说明这个钵没有舍弃的问题,比丘也没有波逸提罪;通过这一点,又说明仅仅因为错误使用,就只有恶作罪。“舍弃”在这里是就布施来说的,不是就律仪羯磨来说的。也正因为如此,才说“装满酥油”。
Catutthapatte dubbicāritattāti ‘‘ime kahāpaṇe datvā idaṃ dehī’’ti gahitattā gihisantakānaṃ kahāpaṇānaṃ duṭṭhuvicāritattā etassa vicāraṇakassa bhikkhuno eva na vaṭṭatīti attho. Mūlassa asampaṭicchitattāti etena mūlassa gihisantakattaṃ dasseti, teneva pattassa rūpiyasaṃvohārena anuppannatañca dasseti, tena ca tassa pattassa nissajjiyābhāvaṃ, bhikkhussa ca pācittiyābhāvaṃ dīpeti, tena ca dubbicāritamattena dukkaṭamattabhāvaṃ pakāseti. Nissajjīti idañca dānavasena vuttaṃ, na vinayakammavasena. Teneva ca ‘‘sappissa pūrāpetvā’’ti vuttaṃ.
对于第五种钵,一切皆如法:它对自己、对五位同法者、对诸佛与独觉佛都是如法的。因此他说:“也值得诸佛受用。”
Pañcamapatte sabbakappiyoti attano ca pañcannaṃ sahadhammikānañca buddhapaccekabuddhānañca kappiyo. Tenāha ‘‘buddhānampi paribhogāraho’’ti.
如是,在作为《摘编巴利律注疏抉择》注释的《律庄严复注》中,
Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre