另一第二偈之解释
Aparadutiyagāthāsaṅgaṇikaṃ
关于身罪等的解释
Kāyikādiāpattivaṇṇanā
474474.“有多少种罪?”等等,是优波离长老自己提问并作答,用来阐明律制的要点。关于比丘尼……(中略)……名为“八事”的:意思是,为比丘尼制定的罪只有一种,名叫“八事罪”。
474.‘‘Katiāpattiyo’’tiādinā upālittherena vinayassa pāṭavatthaṃ sayameva pucchitvā vissajjanaṃ kataṃ. Bhikkhunīnaṃyeva…pe… aṭṭhavatthukā nāmāti bhikkhunīnaṃ paññattā ekā eva āpatti aṭṭhavatthukā nāmāti attho.
475“业以及业的分支”:在这里,因为在单白羯磨中,白文本身就是业;在白二羯磨和白四羯羯磨中,被称为宣读的业,是以白文作为它的分支而成立的。因此,这两种被称为“白文所作之事”。
475.Kammañca kammapādakā cāti ettha yasmā ñattikammesu ñatti sayameva kammaṃ hoti, ñattidutiyañatticatutthesu kammesu anussāvanasaṅkhātassa kammassa ñattipādakabhāvena tiṭṭhati, tasmā imāni dve ‘‘ñattikiccānī’’ti vuttāni.
与波逸提一起的恶作罪,是针对十条学处中,依单独受具足戒者的情况所说的恶作罪。“在第一学处中”,指的是比丘教诫品第一学处的分别(波逸提第144条等)。“在非法羯磨中”,是说在教诫比丘尼的认可羯磨中,若成为非法羯磨,则应犯两组九种罪;若成为如法羯磨,也有两组九种罪,所以一共说了四组九种罪。请求并食用生谷物的人,在请求等前行方便中犯恶作罪,吞咽时犯波逸提罪。所以说“与波逸提一起的恶作罪”。
Pācittiyena saddhiṃ dukkaṭā katāti dasasupi sikkhāpadesu ekatoupasampannāya vasena vuttadukkaṭaṃ sandhāya vuttaṃ. Paṭhamasikkhāpadamhīti bhikkhunovādavaggassa paṭhamasikkhāpadavibhaṅge (pāci. 144 ādayo). Adhammakammeti bhikkhunovādakasammutikamme adhammakamme jāte āpajjitabbā dve āpattinavakā, dhammakamme dve āpattinavakāti cattāro navakā vuttā. Āmakadhaññaṃ viññāpetvā bhuñjantiyā viññāpanādipubbapayoge dukkaṭaṃ, ajjhohāre pācittiyaṃ. Pācittiyena saddhiṃ dukkaṭā katāyevāti vuttaṃ.
在“正在离开时站立”“离开后站立”等说法中:当比丘尼用一只脚离开手能触及的范围后站着,做完某件事,接着又生起想用另一只脚离开而站着的念头时,她就依次得到“正在离开时站立”“离开后站立”这两种说法。否则,她与进入村落附近区域的情况就没有区别了,因为离开手能触及的范围也属于行走。在“或坐、或卧”这里,也应按照前面所说的意思来搭配:以半个座位离开手能触及的范围而坐下,或以整个座位离开后坐下;以半身离开手能触及的范围而躺下,或以全身离开后躺下。
Vijahantī tiṭṭhatītiādīsu yadā bhikkhuniyā ekena pādena hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhatvā kiñci kammaṃ katvā tato aparena pādena vijahitvā ṭhātukāmatā uppajjati, tadā sā yathākkamaṃ ‘‘vijahantī tiṭṭhati, vijahitvā tiṭṭhatī’’ti imaṃ vohāraṃ labhati. Aññathā hissā gāmūpacāramokkantiyā viseso na siyā hatthapāsavijahanassāpi gamanattā. Nisīdati vā nipajjati vāti etthāpi yathāvuttādhippāyena addhāsanena hatthapāsaṃ vijahantī nisīdati, sakalena vā āsanena vijahitvā nisīdati, addhasarīrena vijahantī nipajjati, sakalena sarīrena vijahitvā nipajjatīti yojetabbaṃ.
476“都是不同事由的”:按照酥、生酥、油等五种事由的差别,五种波逸提罪就是不同事由的。这个道理也适用于“关于精美食物有九种波逸提罪”等说法。由此说明:药品学处和精美食物学处,虽然各自是作为单条学处制定的,但按事由的差别,各自就像五条学处、九条学处那样——好比比丘尼的波罗提提舍尼罪一样。正因为这样,才说“不同事由的”。如果有人接受了酥之后,把它分放在多个容器里,超过七天,那么按容器数量算,可能犯很多罪,但这些罪都是同一事由的。同样,如果有人从多处乞求酥类食物,不管是一起吃还是各别各别地吃,所犯的罪都应看作同一事由的。
476.Sabbāninānāvatthukānīti sappinavanītādīnaṃ pañcannaṃ vatthūnaṃ bhedena pācittiyāni pañca nānāvatthukāni. Esa nayo paṇītabhojanavisaye nava pācittiyānītiādīsupi. Etena bhesajjapaṇītabhojanasikkhāpadāni ekekasikkhāpadavasena paññattānipi vatthubhedena paccekaṃ pañcasikkhāpadanavasikkhāpadasadisāni bhikkhunīnaṃ pāṭidesanīyāpattiyo viyāti dasseti. Teneva ‘‘nānāvatthukānī’’ti vuttaṃ. Sappiṃ eva paṭiggahetvā anekabhājanesu ṭhapetvā sattāhaṃ atikkāmentassa bhājanagaṇanāya sambhavantiyo bahukāpi āpattiyo ekavatthukā eva honti, evaṃ sappibhojanameva bahūsu ṭhānesu viññāpetvā ekato vā visuṃ visumeva vā bhuñjantassa āpattiyo ekavatthukā evāti daṭṭhabbā.
在巴利文中,应该用一句话来说;这里“太阳族所说”是指,要把“如是”这个词补进去,连接成“应说——所说”。其余各处也应当这样理解。
Pāḷiyaṃ ekavācāya deseyya, vuttā ādiccabandhunāti ettha ‘‘deseyyāti vuttā’’ti iti-saddaṃ ajjhāharitvā yojetabbaṃ. Evaṃ sesesupi.
关于“随分裂者”等:这里的“等”字是省略所指的用法。凡是“乃至第三次”的,都出现在两部《分别》中。按僧残的通称算作一条,按波逸提的通称算作一条,所以说“乃至第三次有三条”,应当这样理解。在这里,单白有恶作,二羯磨语也有土喇咤亚,但它们没有出现在论母中。这里说“三条”,是就论母所收的内容而说的。
Bhedānuvattakānanti ettha ādi-saddo luttaniddiṭṭho. Yāvatatiyakā ca sabbe ubhatovibhaṅge āgatā, saṅghādisesasāmaññena ekaṃ, pācittiyasāmaññena ca ekaṃ katvā ‘‘yāvatatiyake tisso’’ti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Ettha ca ñattiyā dukkaṭaṃ, dvīhi kammavācāhi thullaccayāpi santi eva. Tāni mātikāya na āgatāni. Mātikāgatavasena hettha ‘‘tisso’’ti vuttaṃ.
“由僧团等”:是以僧团、团体、个人为因。“新净戒者”:因为达到了清净的状态,所以是刚生起的戒。刚生起的,就称为“新净”,意思是清净的戒。因此说“普通的”。
Saṅghādīhīti saṅghagaṇapuggalehi kāraṇabhūtehi. Abbhuṇhasīloti parisuddhabhāvūpagamanena abhinavuppannasīlo. Abhinavuppannañhi ‘‘abbhuṇha’’nti vuccati, parisuddhasīloti attho. Tenāha ‘‘pākatiko’’ti.
“在憍赏弥犍度中所说的利益”这句话,是在憍赏弥犍度里,先通过“如果这些比丘因为我不见罪而要举罪我,他们就不和我一起做布萨”等说法,开示了不见罪的过患;然后以令他人产生信心而说罪的方式,从功能作用上加以说明。这是就以下八种利益而说的:一起做布萨、一起做自恣、一起做僧团羯磨、同坐一处、同在粥饮处坐、同在食堂坐、同一屋顶下卧宿、按戒腊次第礼拜等。
‘‘Kosambakakkhandhake vuttānisaṃse’’ti idaṃ kosambakakkhandhake ‘‘sace maṃ ime bhikkhū āpattiyā adassane ukkhipissanti, na mayā saddhiṃ uposathaṃ karissantī’’tiādinā āpattiyā adassane ādīnavaṃ dassetvā paresampi saddhāya āpattidesanāvidhānamukhena sāmatthiyato pakāsito. Ekato uposathakaraṇa, pavāraṇākaraṇa, saṅghakammakaraṇa, āsanenisīdana, yāgupānenisīdana, bhattaggenisīdana, ekacchannesayana, yathāvuḍḍhaabhivādanādikaraṇasaṅkhāte aṭṭhānisaṃse sandhāya vuttaṃ.
“四”是指按照律藏里出现的内容来说的。那么,那是什么?那四种说罪方式是什么?这就是它的意思。“欲杀害者”,是指为了杀害目的而被派出的弓箭手。“侍者女”,是指在共宿学处的事例中提到的那个。
Catunnanti vinayapiṭake āgatānaṃ vasena vuttaṃ. Katamā pana sāti sā catubbidhā accayadesanā katamāti attho. Abhimārānanti māraṇatthāya payojitadhanuggahānaṃ. Upaṭṭhāyikāyāti sahaseyyasikkhāpadavatthusmiṃ āgatāya.
关于“八位比丘尼”:从长老尼的座次开始,八位比丘尼应当给后来到的年长比丘尼让座。但对八位比丘尼中新来的那位,不让座也可以。不过她应当在僧团中新来者获得的位置上坐下。或者,八位年长比丘尼应当给其他更年轻的比丘尼让座。“九种业”:指接纳等九种。
Aṭṭhannaṃ bhikkhunīnanti therāsanato paṭṭhāya aṭṭhahi bhikkhunīhi itarāya āgatāya vuḍḍhāya bhikkhuniyā āsanaṃ dātabbaṃ. Aṭṭhannaṃ pana bhikkhunīnaṃ navakāya āgatāya adātumpi vaṭṭati. Tāya pana saṅghanavakāsane laddhokāse nisīditabbaṃ. Atha vā aṭṭhannaṃ vuḍḍhānaṃ bhikkhunīnaṃ itarāya navakatarāya āsanaṃ dātabbaṃ. Kammāni navāti osāraṇādīni nava eva.
不应礼敬之人的解释
Avandanīyapuggalādivaṇṇanā
477“十人”:按照“诸比丘,有这十种不应礼敬的人”等语所说,新受具足戒者、未受具足戒者、不同住处者、黄门、女人,这五种,再加上别住者等五种,合起来就是十人。
477.Dasa janāti ‘‘dasa ime, bhikkhave, avandiyā’’tiādinā (pari. 330) vuttā navakaanupasampannanānāsaṃvāsakamātugāmapaṇḍakā pañca, pārivāsikādayo ca pañcāti dasa janā.
“十二种业过失”是指与过失相应的业有十二种。“业成就”是指圆满的业,也就是清净的业。“正是此”是指如法而和合。
Dvādasa kammadosāti dosayuttakammāni dvādasāti attho. Kammasampattiyoti sampannakammāni, visuddhakammānīti attho. Etadevāti dhammena samaggameva.
他战胜了无边的涅槃,战胜之后又证得它,所以叫“无边胜者”,因此说“有边”等话。“正是彼”说的是:他就是那位世尊。
Anantaṃ nibbānaṃ ajini jinitvā paṭilabhatīti anantajinoti āha ‘‘pariyanta’’iccādi. Svevāti so eva bhagavā.
就像优波离长老亲自当面问一位站在他面前的持律者那样发问,又像对方作出回答那样作出了回答,说的是“自称持律者,我们听你说律”等等。其中,“自称持律者”是指自称“我知道律”的人。“律”就是你所说的律,我们来听。
‘‘Vinayaṃ paṭijānantassa, vinayāni suṇoma te’’tiādinā upālitthereneva ekaṃ vinayadharaṃ sammukhe ṭhitaṃ pucchantena viya pucchitvā tena vissajjitaṃ viya vissajjanaṃ kataṃ. Tattha vinayaṃ paṭijānantassāti vinayaṃ jānāmīti paṭijānantassa. Vinayānīti vinaye tayā vuccamāne suṇoma.
478在巴利圣典中,“波罗夷”等语,是就两部《分别》里所载的内容,按“未摄受的摄受”这一方式来说的。
478. Pāḷiyaṃ pārājikātiādi ubhatovibhaṅgesu āgatesu aggahitaggahaṇavasena vuttaṃ.