(六)1. 关于《人品》的解说
(6) 1. Puggalavaggavaṇṇanā
53在第二组五十经的第一部经里,通过“利益”一词说的是慈,不是悲;但通过“悲悯”一词说的则是悲,因为它是和转轮圣王一起被提及的,所以没有说“为世间悲悯”。严格来说,所谓“世间悲悯”是属于正自觉者的。“两种”是指依人和天的成就而说的两种成就。这两种,再加上涅槃成就,就是三种。
53. Dutiyapaṇṇāsakassa paṭhame hitaggahaṇena mettā vuttā hoti, na karuṇā, anukampāgahaṇena pana karuṇāti cakkavattinā saddhiṃ gahitattā ‘‘lokānukampāyā’’ti na vuttaṃ. Nippariyāyato lokānukampā nāma sammāsambuddhādhīnāti. Dveti manussadevasampattivasena dve sampattiyo. Tā dve, nibbānasampatti cāti tisso.
54第二部经中,那些在世间不被多数人奉行、不流传的人,就是“惯行人”。因为他们在世间的出现,确实是过去从未有过的事,所以是“稀有之人”。
54. Dutiye bahuso loke na ciṇṇā na pavattā manussāti āciṇṇamanussā. Kadācideva hi nesaṃ loke nibbatti abhūtapubbā bhūtāti abbhutamanussā.
55在第三部经中,它在十个千轮围世界里让人生起追悔,因为那只是一位佛陀的教化范围。
55. Tatiye dasasu cakkavāḷasahassesu anutāpaṃ karoti tassa ekabuddhakhettabhāvato.
56在第四部经中,“适合建塔”的意思是:把舍利放进去之后,适合用来建塔。
56. Catutthe thūpassa yuttāti dhātuyo pakkhipitvā thūpakaraṇassa yuttā.
57第五种解释中说的“以自己的威力”,是指以自生智。“佛陀”就是觉悟者。
57. Pañcame attano ānubhāvenāti sayambhuñāṇena. Buddhāti buddhavanto.
58第六项中,“因为已经断除,所以不害怕”的意思是:由于对自我的贪爱已经不存在,所以不害怕。这里举出有身见只是作为一个例子;害怕的产生,是因为对自我的贪爱、嗔恨,以及和它们同组的愚痴。由于这些也已经被断除,所以不害怕。否则的话,入流者等圣者就应该没有害怕了。“有身见力量强”这一句,这里应当说:我慢、愚痴等也力量强。
58. Chaṭṭhe pahīnattā na bhāyatīti attasinehābhāvato na bhāyati. Sakkāyadiṭṭhiggahaṇañcettha nidassanamattaṃ, attasinehassa paṭighassa tadekaṭṭhasammohassa ca vasena bhāyanaṃ hotīti tesampi pahīnattā na bhāyati, aññathā sotāpannādīnaṃ abhayena bhavitabbaṃ siyā. Sakkāyadiṭṭhiyā balavattāti ettha ahaṃkārasammohanatādīnampi balavattāti vattabbaṃ.
59在第七部经中,有人写成“良马”,但经文原文其实是“牛王”。
59. Sattame assājānīyoti likhanti, usabhājānīyoti pana pāṭhoti.
6161. 第九经中,“在那里”指的是市场里。“一”是指两个紧那罗中的一个。接着要和“看见了酸果”连起来理解。所谓“酸果”,有人说是罗望子果,另一些人说是四味酸果。经文里说的“两种义”,就是指这两种含义。
61. Navame tatthāti antarāpaṇe. Ekoti dvīsu kinnaresu eko. Ambilikāphalañca addasāti ānetvā sambandho. Ambilikāphalanti tintiṇīphalanti vadanti, caturambilanti apare. Dve attheti pāḷiyaṃ vutte dve atthe.
62第十经里说:当已经开始做的事情正在进行时,中途就折返回去,这叫“退转”;他没有这种退转,所以叫“无退转”。在这里,他已经达到了毫不退缩的地步。因此说“无厌倦”等等。
62. Dasame yathāāraddhe kicce vattamāne antarā eva paṭigamanaṃ paṭivānaṃ, natthi etassa paṭivānanti appaṭivāno. Tattha asaṃkocappatto. Tenāha ‘‘anukkaṇṭhito’’tiādi.
63第十一经中,“共住”就是一起生活。就像非善人住在一起时,会因为彼此不恭敬而做出轻慢的行为;这部经应当被理解为,正是为了遮止那种情况,从而显示善士们恭敬尊重的行持方式。
63. Ekādasame sannivāsanti sahavāsaṃ. Yathā asappurisā saha vasantā aññamaññaṃ agāravena anādariyaṃ karonti, tappaṭikkhepena sappurisānaṃ sagāravappaṭipattidassanaparamidaṃ suttaṃ daṭṭhabbaṃ.
64在第十二个经里,“于双方”指的是那些陷入争论的比丘们,在争论的两方。“流转着”就是正在现起、正在进行。“见秽”是依止于见的秽恶,也就是执取两端的见解。“激怒”意思是打击、逼迫。“由不随喜故”是说,对于生起这件事的人,以及对于其他相关的义理,都不随喜。“凡此一切”是指,这全都是言语上的流转。应当把“自己的心和众人的心”联系起来理解。
64. Dvādasame dvīsupi pakkhesūti vivādāpannānaṃ bhikkhūnaṃ dvīsupi pakkhesu. Saṃsaramānāti pavattamānā. Diṭṭhipaḷāsoti diṭṭhisannissayo paḷāso yugaggāho. Āghātentoti āhananto bādhento. Anabhirādhanavasenāti yassa uppajjati, tassa tadaññesañca atthassa anabhirādhanavasena. Sabbampetanti vacīsaṃsāroti sabbampetaṃ. Attano citte parisāya ca citteti ānetvā sambandho.