第5品 阿修罗品
(10) 5. Asuravaggo
第1到第2经,阿修罗经等的注释
1-2. Asurasuttādivaṇṇanā
91-92第91、92经是第五品的第一经和第二经,内容本身浅显易懂。
91-92. Pañcamassa paṭhamadutiyāni uttānatthāneva.
第三 第二定经的注释
3. Dutiyasamādhisuttavaṇṇanā
9393. 在第三经中,appaṭivānī(不退者)是以状态为主的表述,所以注释说“anivattanatā”(不退转性)。本来应该说“appaṭivānitā”(不退转性),经文却说成“appaṭivānī”(不退者)。道理是这样的:当精进的势头正在进行时,中途折返、退回退缩,这就叫“paṭivāna”(退转)。一个人有这种退转,他就是“paṭivānī”(有退转者);没有退转,就是“appaṭivānī”(不退者)。这种状态本身就是“appaṭivānitā”(不退转性),意思是不退转。或者说,这里是依照阴性词形来作此表述的。中途折返、退回退缩就是退转,没有退转就是“appaṭivānī”(不退者),意思是不退转。
93. Tatiye appaṭivānīti bhāvappadhāno niddesoti āha ‘‘anivattanatā’’ti. ‘‘Appaṭivānitā’’ti vattabbe ‘‘appaṭivānī’’ti vuttaṃ. Tathā hi vīriyappavāhe vattamāne antarā eva paṭigamanaṃ nivattanaṃ paṭivānaṃ, taṃ assa atthīti paṭivānī, na paṭivānī appaṭivānī, tassa bhāvo appaṭivānitā, anivattanāti attho. Appaṭivānīti vā itthiliṅgavasenevāyaṃ niddeso. Antarāyeva paṭigamanaṃ nivattanaṃ paṭivānī, na paṭivānī appaṭivānī, anivattanāti attho.
第三禅定经的注疏
4. Tatiyasamādhisuttavaṇṇanā
9494. 在第四项中,“应安置”就是正确地安置。为了说明怎样才算已经安置、成为妥善的安置,所以接着说了“应令沉淀”等话。其中,“应令沉淀”是指:通过让那些与定对立的烦恼沉淀下来,使心在所缘境中沉淀下来。“应作专一”是指:通过达成不散乱的状态,使心成为专一。“应入定”是指:就像善巧地投入所缘那样,正确地、完全正确地安放、安立,使之入定,这就是它的含义。
94. Catutthe saṇṭhapetabbanti sammadeva ṭhapetabbaṃ. Yathā pana ṭhapitaṃ saṇṭhapitaṃ hoti, taṃ dassetuṃ ‘‘sannisādetabba’’ntiādi vuttaṃ. Tattha sannisādetabbanti samādhippaṭipakkhe kilese sannisīdāpentena cittaṃ gocarajjhatte sannisīdāpetabbanti. Ekodi kātabbanti abyaggabhāvāpādanena ekaggaṃ kātabbaṃ. Samādahitabbanti yathā ārammaṇe suṭṭhu appitaṃ hoti, evaṃ sammā sammadeva ādahitabbaṃ, suṭṭhu āropetabbaṃ samāhitaṃ kātabbanti attho.
第5至第6节:腐尸经等的注释
5-6. Chavālātasuttādivaṇṇanā
95-9695-96. 第五经里说的“腐尸火炬”,是指尸体被焚烧的地方的火炬。所以经文才说“在坟场里的火炬”。“中间涂了粪”:大小约八指长,两头在燃烧,中间涂着粪便。“木柴”:指用木柴该做的事。这里剩下的部分都很浅显易懂。第六经也很浅显易懂。
95-96. Pañcame chavālātanti chavānaṃ daḍḍhaṭṭhāne alātaṃ. Tenevāha ‘‘susāne alāta’’nti. Majjhaṭṭhāne gūthamakkhitanti pamāṇena aṭṭhaṅgulamattaṃ dvīsu ṭhānesu ādittaṃ majjhe gūthamakkhitaṃ. Kaṭṭhatthanti kaṭṭhena kātabbakiccaṃ. Sesamettha uttānameva. Chaṭṭhaṃ uttānameva.
第7至第10经:速智经等的注释
7-10. Khippanisantisuttādivaṇṇanā
97-100第七经中,“速智”就是敏捷的智慧,所以说“速了知者”等等。“随顺法”是指与出世间证悟相契合的性质。“善语者”是因为他的言语优美、善好、字句圆满,所以说他是“言辞优美者”。“善言辞者”是因为他的言说甘美、善好、悦耳。“城市者”是因为德行圆满而处于圆满状态,所以叫城市者;因此说“德行圆满”。又因为生于城市,与城市女子的柔和相似,所以叫城市者;因此说具有“柔和性”。这句话是在说明她言语的柔软细滑。“无缠缚”是指不被胆汁、痰等所缠缚。“无过失”是指远离疑惑、迟缓等过失。“不脱漏字句”是指字句没有遗漏、没有缺失。这两者就是对“无漏无缺”的解释:既没有缺陷,也没有缺失。“能令了义”是指能使意义被清楚地了知,也就是让所说的内容开头、中间、结尾都清晰明了。第八、第九、第十经的义理浅显易懂。
97-100. Sattame khippanisantīti khippapañño. Tenāha ‘‘khippanisāmano’’tiādi. Anurūpadhammanti lokuttarādhigamassa anucchavikasabhāvaṃ. Kalyāṇā sundarā parimaṇḍalapadabyañjanā vācā assāti kalyāṇavāco. Tenāha ‘‘sundaravacano’’ti. Kalyāṇaṃ madhuraṃ vākkaraṇaṃ udāhāraghoso assāti kalyāṇavākkaraṇo. Guṇaparipuṇṇabhāvena pūre puṇṇabhāve bhavāti porī, tāya poriyā. Tenāha ‘‘guṇaparipuṇṇāyā’’ti. Pure bhavattā poriyā nāgarikitthiyā sukhumālattanena sadisāti porī, tāya poriyā. ‘‘Sukhumālattanenā’’ti iminā tassā vācāya mudusaṇhabhāvo vutto. Apalibuddhāyāti pittasemhādīhi na paliveṭhitāya. Adosāyāti sandiddhavilambitādidosarahitāya agaḷitapadabyañjanāyāti apatitapadabyañjanāya avirahitapadabyañjanāya. Ubhayametaṃ anelagalāyāti imasseva atthavacanaṃ. Anelagalāyāti hi anelāya ceva agalāya cāti attho. Atthaṃ viññāpetuṃ samatthāyāti ādimajjhapariyosānaṃ pākaṭaṃ katvā bhāsitatthassa viññāpanasatthāya. Aṭṭhamanavamadasamāni uttānatthāneva.
第三五十经品
3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ