(八)3. 无疑品
(8) 3. Apaṇṇakavaggo
1-2. 《精勤经》等经的注释
1-2. Padhānasuttādivaṇṇanā
71-7271-72. 第三品第一经中,“yavati tena phalaṃ missitaṃ viya hotīti”意思是如同与那个果实混合在一起,所以叫“yoni”,也就是决定性的原因。“assāti”即“此比丘的”,指前面所说的那位比丘。“paripuṇṇanti”就是无缺、无余的圆满。“āsave khepetīti”就是灭尽诸漏,即漏尽,是最上的道。但这里指的是阿拉汉果,所以说“arahattatthāya”(为证阿拉汉果)。第二经则最为清楚明了。
71-72. Tatiyavaggassa paṭhame yavati tena phalaṃ missitaṃ viya hotīti yoni, ekantikaṃ kāraṇaṃ. Assāti yathāvuttassa bhikkhuno. Paripuṇṇanti avikalaṃ anavasesaṃ. Āsave khepetīti āsavakkhayo, aggamaggo. Idha pana arahattaphalaṃ adhippetanti āha ‘‘arahattatthāyā’’ti. Dutiyaṃ uttānameva.
第3至第5经《善士经》等的注释
3-5. Sappurisasuttādivaṇṇanā
73-7573-75. 在第三经中,“为提问而被引到面前”意思是:为了提问而被带到跟前。“令不拖延”就是不作拖延;也可以这样读,意思是不作耽搁。“轻视”就是看不起,也就是贬斥的意思。第四经和第五经没有需要解释的地方。
73-75. Tatiye pañhatthāya abhinītoti pañhakaraṇatthāya abhimukhaṃ nīto. Alambitaṃ katvāti alambaṃ katvā, ayameva vā pāṭho, vipalambaṃ akatvāti attho. Avajānātīti avaññaṃ karoti, nindatīti attho. Catutthapañcame natthi vattabbaṃ.
第六项《拘尸那罗经》的注释
6. Kusinārasuttavaṇṇanā
76第六处:想进城的人从园林走近,并沿着这条路走,所以叫“邻近”。就像从葛蓝巴纳提河岸那边,要经过王母精舍的大门才能到塔园;同样,从希拉尼耶瓦提河的彼岸那边,要到娑罗林园。又像阿努拉德普勒城的塔园在城的西南方一样,那座园林也在拘尸那的西南方。就像从塔园走南门进城的路,先朝东走,再转向北;同样,从园林那边,娑罗树的行列也是先朝东,再转向北,因此那个地方就叫“邻近”。“在中间”是指两棵娑罗树的正中间。因为在那里铺设床座时,一排娑罗树在头那边,一排娑罗树在脚那边。那里也各有一棵年轻的娑罗树,一棵靠近头那边,一棵靠近脚那边。另外,那些以根、干、枝、叶互相交缠而并立在一起的娑罗树,也有人叫它“双娑罗树”。
76. Chaṭṭhe nagaraṃ pavisitukāmā uyyānato upecca vattanti gacchanti etenāti upavattanaṃ. Yatheva hi kalambanaditīrato rājamātuvihāradvārena thūpārāmaṃ gantabbaṃ hoti, evaṃ hiraññavatikāya pārimatīrato sālavanaṃ uyyānaṃ, yathā anurādhapurassa thūpārāmo dakkhiṇapacchimadisāya, evaṃ taṃ uyyānaṃ kusinārāya dakkhiṇapacchimadisāya hoti. Yathā thūpārāmato dakkhiṇadvārena nagaraṃ pavisanamaggo pācīnamukho gantvā uttarena nivattati, evaṃ uyyānato sālapanti pācīnamukhā gantvā uttarena nivattā, tasmā taṃ ‘‘upavattana’’nti vuccati. Antareti dvinnaṃ sālarukkhānaṃ vemajjhe. Tattha hi paññāpiyamānassa mañcassa ekā sālapanti sīsabhāge hoti, ekā pādabhāge. Tatrapi eko taruṇasālo sīsabhāgassa āsanno hoti, eko pādabhāgassa. Apica yamakasālā nāma mūlakhandhaviṭapapattehi aññamaññaṃ saṃsibbitvā ṭhitasālātipi vadanti.
“二重疑”就是两种执取,意思是非决定性的执取。所谓“疑惑”,就是陷入犹豫,所以说“无法决断”。“我告诉你们那个”,是针对那位有疑惑的比丘,对你们说的。“令无疑现前”,是指能令那些比丘对佛等生起无疑状态、当下实现出来的,正是如实通达此义而安住的一切知智。这里,就是在这个意义上。
Dveḷhakanti dvidhāgāho, anekaṃsaggāhoti attho. Vimatīti saṃsayāpattīti āha ‘‘vinicchituṃ asamatthatā’’ti. Taṃ vo vadāmīti taṃ saṃsayavantaṃ bhikkhuṃ sandhāya vo tumhe vadāmīti. Nikkaṅkhabhāvapaccakkhakaraṇanti buddhādīsu tesaṃ bhikkhūnaṃ nikkaṅkhabhāvassa paccakkhakāriyā yāthāvato tamatthaṃ paṭivijjhitvā ṭhitaṃ sabbaññutaññāṇameva. Etthāti etasmiṃ atthe.
《不可思议经》注疏
7. Acinteyyasuttavaṇṇanā
77第七项,“世间思惟”,是指与世间构造相关的思索。因此说:“究竟是因为什么,日月天子……”等等。“如椰子等”中的“等”字,涵盖了没有说出来的药草、草、树木等。像这样的世间思惟,就是像所说的那样,以及其他类似的世间思惟。
77. Sattame lokacintāti lokasannivesappaṭisaṃyuttā vīmaṃsā. Tenāha ‘‘kena nu kho candimasūriyā’’tiādi. Nāḷikerādayoti ādi-saddena avuttānaṃ osadhitiṇavanappatiādīnaṃ saṅgaho. Evarūpā lokacintāti edisā vuttasadisā aññāpi sā lokacintā.
第八经:关于布施的注解
8. Dakkhiṇasuttavaṇṇanā
78第八处,“以布施为名的施物”,就是指以应施之法为名的施物。所谓“清净”,就是具有大光辉。不过这种清净应当从大果报的角度来理解,所以说“因为具有大果报”。“得清净”就是不被染污,也就是无垢、具有大光辉、广大遍及。“净法”,是指以破除贪等不净之法而具有纯净本性。“低劣法”,是指本性卑劣,因恶行而低劣,因为不善法毕竟都是低劣的。玖伽迦并非具戒、具善法者,而那位大菩萨把自己的一双儿女施舍给他,这一布施达到了菩萨布施波罗蜜的顶点,足以震动大地。正因这位施主有如此功德,所以说“应当讲述须大拏大王”等等。“提拔”,是指从因屡屡造作恶业而将堕入的恶趣中提拔出来,因此所表达的意思是:我的心绝不会转向任何别处。
78. Aṭṭhame dānasaṅkhātāya dakkhiṇāyāti deyyadhammasaṅkhātāya dakkhiṇāya. Visuddhi nāma mahājutikatā. Sā pana mahapphalatāya veditabbāti āha ‘‘mahapphalabhāvenā’’ti. Visujjhatīti na kilissati, amalinā mahājutikā mahāvipphārā hotīti attho. Sucidhammoti rāgādiasucividhamanena sucisabhāvo. Lāmakadhammoti hīnasabhāvo pāpakiriyāya. Akusaladhammā hi ekantanihīnā. Jūjako sīlavā kalyāṇadhammo na hoti, tassa mahābodhisattassa attano puttadānaṃ dānapāramiyā matthakaṃ gaṇhantaṃ mahāpathavikampanasamatthaṃ jātaṃ. Svāyaṃ dāyakaguṇoti āha ‘‘vessantaramahārājā kathetabbo’’tiādi. Uddharatīti bahulaṃ pāpakammavasena laddhabbavinipātato uddharati, tasmā natthi mayhaṃ kiñci cittassa aññatthattanti adhippāyo.
饿鬼的布施是指为了饿鬼而应当布施的供品。在回向引入时即已,是说以“愿这份布施成为某某饿鬼的”这种方式回向,将功德引向饿鬼的那个当下。“他”指那位饿鬼。“得到了”是通过获得果报成就的方式而得到。因为这就是为饿鬼回向布施的常法。那时,憍萨罗王以极度舍施之心生起了极强的布施意乐,而以佛陀为上首的僧伽又具有至高无上的殊胜功德,因此说“应当宣说这无可比拟的布施”。
Petadakkhiṇanti pete uddissa dātabbadakkhiṇaṃ. Pāpitakāleyevāti ‘‘idaṃ dānaṃ asukassa petassa hotū’’ti taṃuddisanavasena pattiyā pāpitakāleyeva. Assāti petassa. Pāpuṇīti phalasampattilabhāpanavasena pāpuṇi. Ayañhi pete uddissa dāne dhammatā. Tadā kosalarañño pariccāgavasena ativiya dānajjhāsayataṃ buddhappamukhassa ca saṅghassa ukkaṃsagataguṇavisiṭṭhataṃ sandhāyāha ‘‘asadisadānaṃ kathetabba’’nti.
第9至10节《商人经》等的注释
9-10. Vaṇijjasuttādivaṇṇanā
79-8079-80. 第九经中,“与那相似的”:意思是,就像所从事的那种与预期不符的经商,或者变成了别的结果,果报也就像那样。“走向断灭”:就是走向毁灭。“意图上更殊胜的”:就是超越意图而更殊胜。“因此说‘从意乐方面来说,果报更为殊胜’”。“你应当以袈裟等资具为缘由而说”:意思是你应当以袈裟等资具为理由对我说、对我希求。或者说,当有袈裟等资具的需要时,你那时应当向我乞求,这就是意思。其余部分很容易理解。第十经则浅显易懂。
79-80. Navame taṃsadisāti yādisā vaṇijjā payuttā ayathādhippāyā aññā vā sampajjati, tādisāvāti attho. Chedaṃ gacchatīti vināsaṃ pāpuṇāti. Adhippāyato parā visiṭṭhāti parādhippāyo. Tenevāha ‘‘ajjhāsayato adhikataraphalā hotī’’ti. Cīvarādinā paccayena vadeyyāsīti cīvarādipaccayahetu maṃ vadeyyāsi pattheyyāsi. Atha vā yadā cīvarādinā paccayena attho hoti, tadā maṃ yāceyyāsīti attho. Sesaṃ suviññeyyameva. Dasamaṃ uttānameva.