拘尸那罗品
(13) 3. Kusināravaggo
《拘尸那罗经》的注释
1. Kusinārasuttavaṇṇanā
124124. 第三品第一经中,“拘尸那罗”是指一座叫这个名字的城市。“巴利哈罗那林”是指一片叫这个名字的树林。据说那里的人们为了祭祀鬼神而运送供品,所以称为“巴利哈罗那”(送祭)。“希望”就是想要。“亲手”就是用自己的手。“推辞”就是用“够了,够了”这样的话以及挥手示意来拒绝。“善哉,善哉,我不要”意思是“善哉,善哉,这对我来说不要”。“贪著”是被渴爱的贪欲所束缚。“沉迷”就是因渴爱的沉醉而沉迷。“沉溺”是被渴爱吞没、彻底消受之后持续下去。“无出离智”:如果舍弃欲贪、收摄之后来受用,就叫做有出离智;这个人不是那样,而是带着欲贪来受用,所以是无出离智。善的一面应当按与前面相反的方式来理解。不过应当知道,这里也夹杂讲到了出离寻等。
124. Tatiyassa paṭhame kusinārāyanti evaṃnāmake nagare. Baliharaṇe vanasaṇḍeti evaṃnāmake vanasaṇḍe. Tattha kira bhūtabalikaraṇatthaṃ baliṃ haranti, tasmā baliharaṇanti vuccati. Ākaṅkhamānoti icchamāno. Sahatthāti sahatthena. Sampavāretīti alaṃ alanti vācāya ceva hatthavikārena ca paṭikkhipāpeti. Sādhu vata māyanti sādhu vata maṃ ayaṃ. Gathitoti taṇhāgedhena gathito. Mucchitoti taṇhāmucchanāyayeva mucchito. Ajjhopannoti taṇhāya gilitvā pariniṭṭhapetvā pavatto. Anissaraṇapaññoti chandarāgaṃ pahāya saṃkaḍḍhitvā paribhuñjanto nissaraṇapañño nāma hoti, ayaṃ na tādiso, sacchandarāgo paribhuñjatīti anissaraṇapañño. Sukkapakkho vuttavipariyāyena veditabbo. Nekkhammavitakkādayo panettha missakā kathitāti veditabbā.
《争论经》的注释
2. Bhaṇḍanasuttavaṇṇanā
125第二经中,“已舍弃”就是舍弃。“屡屡行”意思是反复地做。这里,三种寻也是混在一起说的。
125. Dutiye pajahiṃsūti pajahanti. Bahulamakaṃsūti punappunaṃ karonti. Idhāpi tayo vitakkā missakāva kathitā.
《乔达摩塔经》的注释
3. Gotamakacetiyasuttavaṇṇanā
126第三经中,“乔达摩塔庙”指的是乔达摩夜叉的住处。如来在最初成道后的二十年里,有时住在遮婆罗塔庙,有时住在萨兰达达塔庙,有时住在多子塔庙,有时住在乔达摩塔庙,大多数时候都住在这些天祠里。但这个时候,他住在毗舍离附近的乔达摩夜叉住处。因此说“在乔达摩塔庙”。“说此”是指宣说了以“证知后我说”等为内容的经文。
126. Tatiye gotamake cetiyeti gotamakayakkhassa bhavane. Tathāgato hi paṭhamabodhiyaṃ vīsati vassāni kadāci cāpāle cetiye, kadāci sārandade, kadāci bahuputte, kadāci gotamaketi evaṃ yebhuyyena devakulesuyeva vihāsi. Imasmiṃ pana kāle vesāliṃ upanissāya gotamakassa yakkhassa bhavanaṭṭhāne vihāsi. Tena vuttaṃ – ‘‘gotamake cetiye’’ti. Etadavocāti etaṃ ‘‘abhiññāyāha’’ntiādikaṃ suttaṃ avoca.
应当知道,这部经是世尊在有事缘的情况下说的。是什么事缘呢?就是《根本法门》那件事缘(中部1经等)。据说,有许多从婆罗门出家的人,依靠自己学过的佛语,生起了“我已经懂了”的骄慢,就不去听法——他们想:“正自觉者说法时,说的肯定只是我们已经知道的,不会有什么我们不知道的。”比丘们把这件事禀告了如来。导师把那些比丘叫来,让他们当面承认了自己的心思,然后开示了《根本法门》。那些比丘在听法时,既看不到来的地方,也看不到去的地方。他们什么也看不到,就想:“正自觉者只是嘴上说‘我的说法能引导人’罢了。”导师知道他们的心思,就开始讲这部经。
Idañca bhagavatā suttaṃ atthuppattiyaṃ vuttanti veditabbaṃ. Kataraatthuppattiyanti? Mūlapariyāyaatthuppattiyaṃ (ma. ni. 1.1 ādayo). Sambahulā kira brāhmaṇapabbajitā attanā uggahitabuddhavacanaṃ nissāya jānanamadaṃ uppādetvā dhammassavanaggaṃ na gacchanti – ‘‘sammāsambuddho kathento amhehi ñātameva kathessati, no aññāta’’nti. Bhikkhū tathāgatassa ārocesuṃ. Satthā te bhikkhū pakkosāpetvā mukhapaṭiññaṃ gahetvā mūlapariyāyaṃ desesi. Te bhikkhū desanāya neva āgataṭṭhānaṃ, na gataṭṭhānaṃ addasaṃsu. Apassantā ‘‘sammāsambuddho ‘mayhaṃ kathā niyyātī’ti mukhasampattameva kathetī’’ti cintayiṃsu. Satthā tesaṃ manaṃ jānitvā imaṃ suttantaṃ ārabhi.
在这里,“证知”的意思是:已经知道、通达并亲自现见“这些是五蕴、十二处、十八界、二十二根、四谛、九因、七触、七受、七思、七想、七心”,同样地,也以“这些是四念处”等等方式,对那些法一一知道、通达、亲自现见。这就是它的含义。“有因”是说:我所说的都是有因有缘的,不是没有因缘的。“具神变”是说:我以能折服反对者的神变而说,不是没有神变。“你们应当”是说:你们这样做是合适的。“欢喜”是说:随念“世尊是正自觉者、法是善说、僧是善行道”这三宝的功德,你们生起相应的欢喜,这就是它的意思。剩下两句也是同样的道理。
Tattha abhiññāyāti ‘‘ime pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, bāvīsatindriyāni, cattāri saccāni, nava hetū, satta phassā, satta vedanā, satta cetanā, satta saññā, satta cittānī’’ti jānitvā paṭivijjhitvā paccakkhaṃ katvā, tathā – ‘‘ime cattāro satipaṭṭhānā’’tiādinā nayena te te dhamme jānitvā paṭivijjhitvā paccakkhameva katvāti attho. Sanidānanti sappaccayameva katvā kathemi, no appaccayaṃ. Sappāṭihāriyanti paccanīkapaṭiharaṇena sappāṭihāriyameva katvā kathemi, no appāṭihāriyaṃ. Alañca pana voti yuttañca pana tumhākaṃ. Tuṭṭhiyāti ‘‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’’ti tīṇi ratanāni guṇato anussarantānaṃ tumhākaṃ yuttameva tuṭṭhiṃ kātunti attho. Sesapadadvayepi eseva nayo.
“震动”是指以六种方式震动。这样的地震,在菩提道场也发生过。据说,当菩萨从南侧登上菩提道场时,南侧向下好像一直伸到无间地狱,北侧向上好像一直冲到有顶天。当他走向西边时,西侧向下好像一直伸到无间地狱,东侧向上好像一直冲到有顶天。当他走向北边时,北侧向下好像一直伸到无间地狱,南侧向上好像一直冲到有顶天。当他走向东边时,东侧向下好像一直伸到无间地狱,西侧向上好像一直冲到有顶天。那棵菩提树也一时向下好像一直伸到无间地狱,一时向上好像一直冲到有顶天。就在那一天,一千个轮围世界的大地就这样以六种方式震动了。
Akampitthāti chahi ākārehi akampittha. Evarūpo hi pathavikampo bodhimaṇḍepi ahosi. Bodhisatte kira dakkhiṇadisābhāgena bodhimaṇḍaṃ abhiruḷhe dakkhiṇadisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya ahosi, uttarabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya. Pacchimadisaṃ gate pacchimabhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya ahosi, pācīnabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya. Uttaradisaṃ gate uttaradisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya, dakkhiṇadisābhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya. Pācīnadisaṃ gate pācīnadisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya, pacchimabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya. Bodhirukkhopi sakiṃ heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya, sakiṃ uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya. Tasmimpi divase evaṃ chahi ākārehi cakkavāḷasahassī mahāpathavī akampittha.
第四经 婆罗楼咖喇马经的注释
4. Bharaṇḍukālāmasuttavaṇṇanā
127127. 在第四经中,“kevalakappaṃ”意思是整个劫。“Anvāhiṇḍanto”意思是到处游走。“Nāddasā”:为什么没有看见?据说这位婆罗楼咖喇马在吃释迦族最上等的饭团时到处走动。世尊知道当他到达他的住处时,会有一次法开示生起,就如此决意:让其他住所不显现出来,因此他没有看见。“Purāṇasabrahmacārī”意思是过去的同梵行者。据说他在阿拉罗迦拉摩时代就住在同一座精舍里,这里是针对那个人而说的。“Santharaṃ paññāpehī”意思是铺设应该铺设的坐卧具,也就是铺开。“Santharaṃ paññāpetvā”意思是在如法的床座上铺好垫布之后。“Kāmānaṃ pariññaṃ paññāpetī”:这里的“遍知”指超越,所以他开示的是超越诸欲的初禅。“Na rūpānaṃ pariññaṃ”意思是不开示超越色的无色界定。“Na vedanānaṃ pariññaṃ”意思是不开示超越受的涅槃。“Niṭṭhā”意思是归宿、成就。“Udāhu puthū”意思是“或者种种”。
127. Catutthe kevalakappanti sakalakappaṃ. Anvāhiṇḍantoti vicaranto. Nāddasāti kiṃ kāraṇā na addasa? Ayaṃ kira bharaṇḍu kālāmo sakyānaṃ aggapiṇḍaṃ khādanto vicarati. Tassa vasanaṭṭhānaṃ sampattakāle ekā dhammadesanā samuṭṭhahissatīti ñatvā bhagavā evaṃ adhiṭṭhāsi, yathā añño āvasatho na paññāyittha. Tasmā na addasa. Purāṇasabrahmacārīti porāṇako sabrahmacārī. So kira āḷārakālāmakāle tasmiṃyeva assame ahosi, taṃ sandhāyevamāha. Santharaṃ paññāpehīti santharitabbaṃ santharāhīti attho. Santharaṃ paññāpetvāti kappiyamañcake paccattharaṇaṃ paññāpetvā. Kāmānaṃ pariññaṃ paññāpetīti ettha pariññā nāma samatikkamo, tasmā kāmānaṃ samatikkamaṃ paṭhamajjhānaṃ paññāpeti. Na rūpānaṃ pariññanti rūpānaṃ samatikkamabhūtaṃ arūpāvacarasamāpattiṃ na paññāpeti. Na vedanānaṃ pariññanti vedanānaṃ samatikkamaṃ nibbānaṃ na paññāpeti. Niṭṭhāti gati nipphatti. Udāhu puthūti udāhu nānā.
第五经《手长者经》的注释
5. Hatthakasuttavaṇṇanā
128128. 在第五经中,“abhikkantāya rattiyā”这里,abhikkanta这个词可以在“消尽”“美好”“端严”“随喜”等含义中出现。其中,在“尊者,夜已过去,初夜分已尽,比丘僧团久坐,请世尊为比丘们诵巴帝摩卡”这类语句中,它表示“消尽”。而在“此人在这四种人中,更为美好、更为殊胜”(增支部4.100)这类语句中,它表示“美好”。
128. Pañcame abhikkantāya rattiyāti ettha abhikkantasaddo khayasundarābhirūpaabbhanumodanādīsu dissati. Tattha ‘‘abhikkantā, bhante, ratti, nikkhanto paṭhamo yāmo, ciranisinno bhikkhusaṅgho, uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti evamādīsu khaye dissati. ‘‘Ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā’’ti evamādīsu (a. ni. 4.100) sundare.
谁以神通和名声,来礼拜我的双足和大地?
以极美妙的容色,照亮了一切方向。
‘‘Ko me vandati pādāni, iddhiyā yasasā jalaṃ; Abhikkantena vaṇṇena, sabbā obhāsayaṃ disā’’ti. (vi. va. 857) –
在“Evamādīsu abhirūpe”这类语境里,“abhikkanta”是端严、美好的意思。在“Abhikkantaṃ, bho gotamā”这类用法中(波罗夷15),它是随喜、赞叹的意思。但在这里,它是美好的意思。因此,“abhikkantāya rattiyā”说的就是可爱、令人欢喜、悦意的夜晚。“Abhikkantavaṇṇā”中,这里的“abhikkanta”一词是端严,“vaṇṇa”一词则出现在皮肤、称赞、族姓、种类、原因、形态、量、色处等义项中。其中,在“世尊是金色的”等处(中部2.399;经集553),指皮肤;在“居士,你何时集得了沙门乔达摩的这些称赞”等处(中部2.77),指称赞;在“乔达摩尊者,有四种姓”等处(长部3.115),指族姓类别;在“以什么特征而被称为持香者”等处(相应部1.234),指原因;在“化作大象王那样的形态”等处(相应部1.138),指形态;在“钵有三种量”等处(波罗夷602),指量;在“色、香、味、食素”等处,指色处。这里应当理解为皮肤。因此,“abhikkantavaṇṇā”指殊胜的光彩,也就是皮肤的端严。
Evamādīsu abhirūpe. ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotamā’’ti evamādīsu (pārā. 15) abbhanumodane. Idha pana sundare. Tena abhikkantāya rattiyāti iṭṭhāya kantāya manāpāya rattiyāti vuttaṃ hoti. Abhikkantavaṇṇāti idha abhikkantasaddo abhirūpe, vaṇṇasaddo pana chavithutikulavaggakāraṇasaṇṭhānapamāṇarūpāyatanādīsu dissati. Tattha ‘‘suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā’’ti evamādīsu (ma. ni. 2.399; su. ni. 553) chaviyaṃ. ‘‘Kadā saññūḷhā pana te gahapati samaṇassa gotamassa vaṇṇā’’ti evamādīsu (ma. ni. 2.77) thutiyaṃ. ‘‘Cattārome, bho gotama, vaṇṇā’’ti evamādīsu (dī. ni. 3.115) kulavagge. ‘‘Atha kena nu vaṇṇena, gandhatthenoti vuccatī’’ti evamādīsu (saṃ. ni. 1.234) kāraṇe. ‘‘Mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā’’ti evamādīsu (saṃ. ni. 1.138) saṇṭhāne. ‘‘Tayo pattassa vaṇṇā’’ti evamādīsu (pārā. 602) pamāṇe. ‘‘Vaṇṇo gandho raso ojā’’ti evamādīsu rūpāyatane. So idha chaviyā daṭṭhabbo. Tena abhikkantavaṇṇāti abhirūpacchavi, iṭṭhavaṇṇā manāpavaṇṇāti vuttaṃ hoti.
在这里,“kevalakappa”中的“kevala”一词有多种含义:无余、多数、纯粹、无增上、坚固、离系等。比如在“圆满无余、清净的梵行”这类句子中(波罗夷1),它是无余的意思;在“几乎全部的盎嘎-摩揭陀人带着大量嚼食和啖食前来”这类句子中(大品43),它是多数的意思;在“纯大苦蕴的集起”这类句子中(分别论225),它是纯粹的意思;在“这位具寿大概只有信而已吧”这类句子中(大品244),它是无增上的意思;在“尊者,阿那律有位名叫婆醯的同住比丘,坚决进行僧团分裂”这类句子中(增支部4.243),它是坚固的意思;在“被称为离系者、已住者、最上人”这类句子中(相应部3.57),它是离系的意思。而在这里,取的是无余的意思。
Kevalakappanti ettha kevalasaddo anavasesayebhuyyābyāmissānatirekadaḷhatthavisaṃyogādianekattho. Tathā hissa ‘‘kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariya’’nti evamādīsu (pārā. 1) anavasesatā attho. ‘‘Kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya upasaṅkamissantī’’ti evamādīsu (mahāva. 43) yebhuyyatā. ‘‘Kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti evamādīsu (vibha. 225) abyāmissatā. ‘‘Kevalaṃ saddhāmattakaṃ nūna ayamāyasmā’’ti evamādīsu (mahāva. 244) anatirekatā. ‘‘Āyasmato, bhante, anuruddhassa bāhiyo nāma saddhivihāriko kevalakappaṃ saṅghabhedāya ṭhito’’ti evamādīsu (a. ni. 4.243) daḷhatthatā. ‘‘Kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccatī’’ti evamādīsu (saṃ. ni. 3.57) visaṃyogo. Idha pana anavasesatā atthoti adhippetā.
不过,这里的“kappa”一词有多种含义:净信、惯用语、时间、施设、剪截、变通、方便、周遍等。比如在“乔达摩尊者,这是可以净信的,正如对阿罗汉、正等正觉者那样”这类句子里,它是净信的意思。在“诸比丘,我允许用五种沙门器具吃果实”这类句子里,它是惯用语的意思。在“我常常这样安住”这类句子里,它是时间的意思。在“这位是劫波尊者”这类句子里,它是施设的意思。在“装饰好、剪好头发和胡须”这类句子里,它是剪截的意思。在“允许两指宽的变通”这类句子里,它是变通的意思。在“有办法躺下”这类句子里,它是方便的意思。在“照亮了整个竹林”这类句子里,它是周遍的意思。而在这里,取的是周遍这个意思。所以“kevalakappaṃ jetavanaṃ”就是整个祇园、四面八方无一处遗漏的意思。
Kappasaddo panāyaṃ abhisaddahanavohārakālapaññattichedanavikappalesasamantabhāvādianekattho. Tathā hissa ‘‘okappaniyametaṃ bhoto gotamassa, yathā taṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti evamādīsu (ma. ni. 1.387) abhisaddahanamattho. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjitu’’nti evamādīsu (cūḷava. 250) vohāro. ‘‘Yena sudaṃ niccakappaṃ viharāmī’’ti evamādīsu (ma. ni. 1.387) kālo. ‘‘Iccāyasmā kappo’’ti evamādīsu (su. ni. 1098; cūḷani. kappamāṇavapucchā 117, kappamāṇavapucchāniddeso 61) paññatti . ‘‘Alaṅkato kappitakesamassū’’ti evamādīsu (jā. 2.22.1368; vi. va. 1094) chedanaṃ. ‘‘Kappati dvaṅgulakappo’’ti evamādīsu (cūḷava. 446) vikappo. ‘‘Atthi kappo nipajjitu’’nti evamādīsu (a. ni. 8.80) leso. ‘‘Kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā’’ti evamādīsu (saṃ. ni. 1.94) samantabhāvo. Idha panassa samantabhāvo attho adhippeto. Tasmā kevalakappaṃ jetavananti ettha anavasesaṃ samantato jetavananti attho.
“Obhāsetvā”的意思是:用光明遍照。“Vālukāya”的意思是:用细沙。“Na saṇṭhāti”的意思是:站不住。“Oḷārikaṃ”的意思是:因为梵天神要在大地上站立时,适合变现出粗大的身体,或者变现出大地,所以这样说。“Dhammā”这个词,是指先前已经学过的佛语。“Nappavattino ahesuṃ”的意思是:讽诵时迷乱的言辞完全消失了。“Appaṭivāno”的意思是:不退转、不厌倦。
Obhāsetvāti ābhāya pharitvā. Vālukāyāti saṇhāya vālukāya. Na saṇṭhātīti na patiṭṭhāti. Oḷārikanti brahmadevatāya hi pathaviyaṃ patiṭṭhānakāle attabhāvo oḷāriko māpetuṃ vaṭṭati pathavī vā, tasmā evamāha. Dhammāti iminā pubbe uggahitabuddhavacanaṃ dasseti. Nappavattino ahesunti sajjhāyamūḷhakā vācā parihīnāyeva ahesuṃ. Appaṭivānoti anivatto anukkaṇṭhito.
“见”是指用眼识来看见。“现前”是指以四种缘而现前。“增上戒”是指十种戒。这个戒是依五戒为基础,所以称为增上戒。“已至无烦天”是表示已投生到无烦梵天界。
Dassanassāti cakkhuviññāṇena dassanassa. Upaṭṭhānassāti catūhi paccayehi upaṭṭhānassa. Adhisīlanti dasavidhaṃ sīlaṃ. Tañhi pañcasīlaṃ upādāya adhisīlanti vuccati. Avihaṃ gatoti avihabrahmaloke nibbattosmīti dasseti.
第六,《咖杜维亚经》的注释
6. Kaṭuviyasuttavaṇṇanā
129第六,“在牛轭毕拉叉树旁”:指在卖牛的地方长出的那棵毕拉叉树附近。“空味”:因为没有禅那之乐,所以是空味。“外味”:以五欲之乐为外味。“苦涩”:指残食。“以腥臭”:指以嗔为特征的腥臭味。“不渗漏”:指浸湿。“苍蝇”:指烦恼之蝇。“不追随”:指不会起来跟上去。“不渗入”:指跟上去后不会咬食。“生起悚惧”:指成为入流者。
129. Chaṭṭhe goyogapilakkhasminti gāvīnaṃ vikkayaṭṭhāne uṭṭhitapilakkhassa santike. Rittassādanti jhānasukhābhāvena rittassādaṃ. Bāhirassādanti kāmaguṇasukhavasena bāhirassādaṃ. Kaṭuviyanti ucchiṭṭhaṃ. Āmagandhenāti kodhasaṅkhātena vissagandhena. Avassutanti tintaṃ. Makkhikāti kilesamakkhikā. Nānupatissantīti uṭṭhāya na anubandhissanti. Nānvāssavissantīti anubandhitvā na khādissanti. Saṃvegamāpādīti sotāpanno jāto.
“Kaṭuviyakata”(吃剩食的人):指吃别人剩下的东西。“Ārakā hoti”(远离):就是离得很远。“Vighātasseva bhāgavā”(只分到苦):就是只承受苦。“Careti”(行):就是行走、前往。“Dummedho”(劣慧):就是智慧低劣。在这部经里只讲了轮回,在偈颂里则讲了轮回和还灭。第七经里也只说了轮回。
Kaṭuviyakatoti ucchiṭṭhakato. Ārakā hotīti dūre hoti. Vighātasseva bhāgavāti dukkhasseva bhāgī. Caretīti carati gacchati. Dummedhoti duppañño. Imasmiṃ sutte vaṭṭameva kathitaṃ, gāthāsu vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitanti. Sattame vaṭṭameva bhāsitaṃ.
8. 《第二阿那律经》的注释
8. Dutiyaanuruddhasuttavaṇṇanā
131第八,“这是你的慢”:意思是,这就是你以九种方式增长起来的慢。“这是你的掉举”:意思是,这是你的掉举,也就是心散乱的状态。“这是你的悔恨”:意思是,这是你的悔恨。
131. Aṭṭhame idaṃ te mānasminti ayaṃ te navavidhena vaḍḍhitamānoti attho. Idaṃ te uddhaccasminti idaṃ tava uddhaccaṃ cittassa uddhatabhāvo. Idaṃte kukkuccasminti idaṃ tava kukkuccaṃ.
第9篇《覆藏经》的注释
9. Paṭicchannasuttavaṇṇanā
132132. 第九,“带来”就是导向。“覆藏而带来”就是覆藏之后才导向。“显露而照耀”:在这里,应当知道显露有四种:一方显露、双方显露、自己显露、一切处显露。其中,“一方显露”指的是不共学处;“双方显露”指的是共同学处;“自己显露”指的是已证得的法功德;“一切处显露”指的是三藏佛语。
132. Navame āvahantīti niyyanti. Paṭicchanno āvahatīti paṭicchannova hutvā niyyāti. Vivaṭo virocatīti ettha ekato ubhato attato sabbatthakatoti catubbidhā vivaṭatā veditabbā. Tattha ekato vivaṭaṃ nāma asādhāraṇasikkhāpadaṃ. Ubhato vivaṭaṃ nāma sādhāraṇasikkhāpadaṃ. Attato vivaṭaṃ nāma paṭiladdhadhammaguṇo. Sabbatthakavivaṭaṃ nāma tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ.
第10篇《刻痕经》的注释
10. Lekhasuttavaṇṇanā
133第十:这里的“屡屡”是指经常、不间断。“以粗俚”是指粗硬、粗暴。“以粗恶”是指用粗恶的话;意思是即使被强硬地、粗恶地说。“不可意”是指心不贴近、不增长。“唯联结”就是只是接合在一起。“唯合和”就是毫无间断。“唯和合”就是走向成为一体。其余各处都很容易明白。
133. Dasame abhiṇhanti abhikkhaṇaṃ nirantaraṃ. Āgāḷhenāti gāḷhena kakkhaḷena. Pharusenāti pharusavacanena. Gāḷhaṃ katvā pharusaṃ katvā vuccamānopīti attho. Amanāpenāti manaṃ anallīyantena avaḍḍhantena. Sandhiyatimevāti ghaṭiyatiyeva. Saṃsandatimevāti nirantarova hoti. Sammodatimevāti ekībhāvameva gacchati. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.