一法篇第一品注释
(16) 1. Ekadhammapāḷi-paṭhamavaggavaṇṇanā
296在《一法篇》的注释里,这里的“法”字是“自性”的意思,就像“善法”等当中的用法一样,所以说“一种自性”。“绝对地”就是决定地、必定地的意思。“流转”是指在轮回中流转。“为了厌离”是为了不喜乐。“为了离染”是为了不贪染。“离染”是为了坏灭,因此说“为了离去”。“为了贪等的灭尽”是指以道智灭除贪等。以道智灭除,就是彻底让它不再生起,所以说“为了不转起”。就像把食物放进嘴里咀嚼,目的只是为了吞咽;同样,贪等的灭除也正是为了轮回的止灭。因为烦恼灭尽时,另外两种轮回也就随之灭尽,所以抓住根本来说“为了寂止,即为了烦恼的止息”。对有为法的“证知”,是以在它们上面安立无常等三相的方式进行的,所以说“为了证知无常等”。所应了知的就是四圣谛,因为除了以圣谛为对象的所知之外,再没有别的可知。说了“为了觉悟四谛”之后,为了说明这种觉悟是依靠哪种智而成就,便依那种智来说明,所以说“称为菩提……”等。“无缘涅槃”指不死界。
296. Ekadhammapāḷivaṇṇanāyaṃ idha dhamma-saddo sabhāvattho ‘‘kusalā dhammā’’tiādīsu viyāti āha – ‘‘ekasabhāvo’’ti. Ekantenāti ekaṃsena, avassanti attho. Vaṭṭeti saṃsāravaṭṭe. Nibbindanatthāyāti anabhiramanatthāya. Virajjanatthāyāti arajjanatthāya. Virajjanāyāti palujjanāya. Tenevāha – ‘‘vigamāyā’’ti. Rāgādīnaṃ nirodhāyāti maggañāṇena rāgādīnaṃ nirodhanatthāya. Maggañāṇena nirodhanaṃ nāma accantaṃ appavattikaraṇanti āha – ‘‘appavattikaraṇatthāyā’’ti. Yathā khādanīyassa mukhe katvā khādanaṃ nāma yāvadeva ajjhoharaṇatthaṃ, evaṃ rāgādīnaṃ nirodhanaṃ vaṭṭanirodhanatthamevāti vuttaṃ – ‘‘vaṭṭasseva vā nirujjhanatthāyā’’ti. Yasmā kilesesu khīṇesu itaraṃ vaṭṭadvayampi khīṇameva hoti, tasmā mūlameva gaṇhanto ‘‘upasamāyāti kilesavūpasamanatthāyā’’ti āha. Saṅkhatadhammānaṃ abhijānanaṃ nāma tattha lakkhaṇattayāropanamukhenevāti āha – ‘‘aniccādi…pe… abhijānanatthāyā’’ti. Sambujjhitabbāni nāma cattāri ariyasaccāni tabbinimuttassa ñeyyassa abhāvato. ‘‘Catunnaṃ saccānaṃ bujjhanatthāyā’’ti vatvā tayidaṃ bujjhanaṃ yassa ñāṇassa vasena ijjhati, tassa ñāṇassa vasena dassetuṃ – ‘‘bodhi vuccatī’’tiādi vuttaṃ. Appaccayanibbānassāti amatadhātuyā.
为了在业处生起欢喜,从而激发精勤。“维萨甘达卡”是糖商的一种通称。有人说,这是某些地方的方言。甘蔗汁经过适当熬煮,加入粉末等物混合后,揉成团状的叫糖团,不揉成团状的叫糖浆。由于熬煮方式不同,凝结成一块一块的,叫糖块;达到没有杂质状态的,叫白糖。
Ussāhajananatthanti kammaṭṭhāne abhiruciuppādanāya. Visakaṇṭakoti guḷassa vāṇijasamaññā. ‘‘Kismiñci dese desabhāsā’’ti keci. Ucchuraso samapākapakko cuṇṇādīhi missetvā piṇḍīkato guḷo, apiṇḍīkato phāṇitaṃ. Pākavisesena khaṇḍakhaṇḍasedito khaṇḍo, malābhāvaṃ āpanno sakkarā.
忆念,就是念。一再地忆念,就是随念;与念相应、相随顺的念,也是随念。有两种,这是就作用来说有两种。为了调伏心:通过对能生起净信的对象生起净信,使修习的心感到喜悦。为了观:是为了观之乐。因为以近行定使心安住时,才能靠观之乐达成。心生起:是指依修习而现起的心生起。当所缘是可厌的,心就受到冲击、受到损害。正因为这样,就厌嫌起来,舍弃业处,变得毫无滋味,因为得不到修习的滋味。心明净起来,因为佛陀的功德能令人净信。这样一来,由于没有疑等心的障碍,就成为没有盖障的状态。已调伏:通过去除诸盖,使之没有障碍。为了显示这样持续用功于业处而调伏自心的譬喻,所以说“怎样……”等等。
Saratīti sati. Anu anu saratīti anussati, anu anurūpā satītipi anussati. Duvidhaṃ hotīti payojanavasena duvidhaṃ hoti. Cittasampahaṃsanatthanti pasādanīyavatthusmiṃ pasāduppādanena bhāvanācittassa paritosanatthaṃ. Vipassanatthanti vipassanāsukhatthaṃ. Upacārasamādhinā hi citte samāhite vipassanāsukhena ijjhati. Cittuppādoti bhāvanāvasena pavatto cittuppādo . Upahaññati patihaññati paṭikūlattā ārammaṇassa. Tato eva ukkaṇṭhati, kammaṭṭhānaṃ riñcati, nirassādo hoti bhāvanassādassa alabbhanato. Pasīdati buddhaguṇānaṃ pasādanīyattā. Tathā ca kaṅkhādicetokhilābhāvena vinīvaraṇo hoti. Dametvāti nīvaraṇanirākaraṇena nibbisevanaṃ katvā. Evaṃ kammaṭṭhānantarānuyuñjanena cittaparidamanassa upamaṃ dassento, ‘‘katha’’ntiādimāha.
是谁……随念:是谁住在我的内在而随念呢?遍摄持:这是为了显示,心外所假想的随念者完全不存在。因此说“并非任何其他”。见:通过探求,见到只有前面所说的那种心在随念,而不是别的什么。这一切:指此心脏处等分类的一切。这色与前述的非色:这里,具有变坏性质的是色;前面所说的心没有这种性质,所以是非色。这样简要地确定了色与非色之后,再安立于五蕴——应当这样连接理解。能生起:是指能使它生起。它的:指集谛。灭:指灭相。安止的转起:是依照已经开始的宣说而作的结束语。
Ko ayaṃ…pe… anussarīti ko ayaṃ mama abbhantare ṭhatvā anussari. Pariggaṇhantoti bāhirakaparikappitassa anussarakassa sabbaso abhāvadassanametaṃ. Tenāha – ‘‘na añño kocī’’ti. Disvāti pariyesananayena vuttappakāraṃ cittameva anussarīti disvā sabbampetanti etaṃ hadayavatthuādippabhedaṃ sabbampi. Idañca rūpaṃ purimañca arūpanti idaṃ ruppanasabhāvattā rūpaṃ, purimaṃ ataṃsabhāvattā arūpanti saṅkhepato rūpārūpaṃ vavatthapetvā. Pañcakkhandhe vavatthapetvāti yojanā. Sambhāvikāti samuṭṭhāpikā. Tassāti samudayasaccassa. Nirodhoti nirodhanimittaṃ. Appanāvāroti yathāraddhāya desanāya nigamanavāro.
297“同样的理趣”这句话,是用“然而那个……”等义理模式,来类推说明它在佛随念中已经阐明。这个类推虽然从作用上说通于九种随念,但因为“入出息念等三种只作观的作用”这一限定,就排除了其他作用,所以应当知道它们只有一种作用。“法随念即法的随念”,这是显示复合词的拆分,属于词义解释的范围,所以说“这里说的是词义”。“以法为所缘”,这是显示法随念的所缘对象。这个道理在其他随念中也同样适用。“以戒为所缘”,是以自己清净的戒为所缘。“以舍为所缘”,是以自己布施的功德为所缘。“以天为所缘”,这里把自身称为“天”,是因为自己具备的信、戒、闻、舍、慧与诸天的功德相似。对于相似的事物,确实可以借用它的名称,就像说“那些草药”“这位是梵授”一样。因此说“以天为作证”等。其中,“以天为作证”,是指这样忆念:“诸天具足怎样的信,从此处命终而生到那里,我也同样具足这样的信;诸天具足怎样的戒……怎样的闻……怎样的舍……诸天具足怎样的慧,从此处命终而生到那里,我也同样具足这样的慧。”入出息相,就是在那里应当获得的似相。“已去”,是指以所缘的方式生起、现前。
297.Eseva nayoti iminā yvāyaṃ ‘‘taṃ paneta’’ntiādinā atthanayo buddhānussatiyaṃ vibhāvitoti atidisati, svāyaṃ atideso payojanavasena navasupi anussatīsu sādhāraṇavasena vuttopi ānāpānassatiādīsu tīsu vipassanatthāneva hontīti iminā apavādena nivattitoti tāsaṃ ekappayojanatāva daṭṭhabbā. Dhamme anussati dhammānussatīti samāsapadavibhāgadassanampi vacanatthadassanapakkhikamevāti āha – ‘‘ayaṃ panettha vacanattho’’ti. Dhammaṃ ārabbhāti hi dhammassa anussatiyā visayabhāvadassanametaṃ. Esa nayo sesesupi. Sīlaṃ ārabbhāti attano pārisuddhisīlaṃ ārabbha. Cāgaṃ ārabbhāti attano cāgaguṇaṃ ārabbha. Devatā ārabbhāti ettha devatāguṇasadisatāya attano saddhāsīlasutacāgapaññāsu devatāsamaññā. Bhavati hi taṃsadisepi tabbohāro yathā ‘‘tāni osadhāni, esa brahmadatto’’ti ca. Tenāha – ‘‘devatā sakkhiṭṭhāne ṭhapetvā’’tiādi. Tattha devatā sakkhiṭṭhāne ṭhapetvāti ‘‘yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena, yathārūpena sutena, yathārūpena cāgena, yathārūpāya paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’’ti evaṃ devatā sakkhiṭṭhāne ṭhapetvā. Assāsapassāsanimittaṃ nāma tattha laddhabbappaṭibhāganimittaṃ. Gatāti ārammaṇakaraṇavasena upagatā pavattā.
苦在这里止息,所以叫止息,就是涅槃。一切三种轮转在这里绝对止息,所以叫绝对止息,就是涅槃本身。尽,就是断尽、耗尽烦恼,所以叫尽,就是圣道。它正是止息那些烦恼,所以叫止息,就是圣道本身。它既是尽也是止息,所以叫尽止息。那么在这里,这个止息本身就是法,法随念和止息随念是不是归为一类来收摄呢?就“是法”这一共通性来说,确实可以归为一类收摄;但为了显示无为法比起有为法更为殊胜、最崇高、最精妙,所以特别把它分出来单独说。世尊正是针对这个差别,在说了“法随念”之后,又说了止息随念,因为随念的人是以寂静、殊胜的状态现前的。这样看来,这里把尽止息也一并收摄进来,也应当认为是合理的。正如虽然同样都是出世间法,但依据“诸比丘,无论有为法或无为法,离染在其中被称为最上”等说法,涅槃法比起道与果的法更为殊胜;同样,因为道法以断除烦恼而具有希有法性,所以道法也比果法殊胜。因此应当知道,这里不仅收摄了绝对止息,也一并收摄了尽止息。为什么说“只是观的作用”呢?有人说:“因为说了‘绝对是为了厌离……’等话。”这不能成为理由,因为在佛陀随念等的开示中也有同样的话。然而,就像佛陀随念等业处既有观的作用,也有令相欢喜等作用,而这些并非如此,它们只是以观为作用,所以才这么说。
Upasammati ettha dukkhanti upasamo, nibbānaṃ. Accantameva ettha upasammati vaṭṭattayanti accantūpasamo, nibbānameva. Khiṇoti khepeti kileseti khayo, ariyamaggo. Te eva upasametīti upasamo, ariyamaggo eva. Khayo ca so upasamo cāti khayūpasamo. Tatracāyaṃ upasamo dhammo evāti dhammānussatiyā upasamānussati ekasaṅgahoti? Saccaṃ ekasaṅgaho dhammabhāvasāmaññe adhippete, saṅkhatadhammato pana asaṅkhatadhammo sātisayo uḷāratamapaṇītatamabhāvatoti dīpetuṃ visuṃ nīharitvā vuttaṃ. Imameva hi visesaṃ sandhāya bhagavā – ‘‘dhammānussatī’’ti vatvāpi upasamānussatiṃ avoca anussarantassa savisesaṃ santapaṇītabhāvena upaṭṭhānato. Evañca katvā idha khayūpasamaggahaṇampi samatthitanti daṭṭhabbaṃ. Yatheva hi samānepi lokuttaradhammabhāve ‘‘yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṃ aggamakkhāyatī’’tiādivacanato (itivu. 90) maggaphaladhammehi nibbānadhammo sātisayo, evaṃ phaladhammato maggadhammo kilesappahānena acchariyadhammabhāvato, tasmā accantūpasamena saddhiṃ khayūpasamopi gahitoti daṭṭhabbaṃ. Vipassanatthāneva hontīti kasmā vuttanti? ‘‘Ekantanibbidāyātiādivacanato’’ti keci, taṃ akāraṇaṃ buddhānussatiādīsupi tathā desanāya āgatattā. Yathā pana buddhānussatiādīni kammaṭṭhānāni vipassanatthāni honti, nimittasampahaṃsanatthānipi honti, na evametāni, etāni pana vipassanatthānevāti tathā vuttaṃ.
(16)2. 一法诵第二品注释
(16) 2. Ekadhammapāḷi-dutiyavaggavaṇṇanā
298298. 以那(见)而错误地看,或自己错误地看,或只是错误的看本身,这就是邪见,也就是任何一种颠倒的见。因此说“有六十二种”等等。具有这种邪见的人,就是邪见者。属于那个邪见者的。
298. Micchā passati tāya, sayaṃ vā micchā passati, micchādassanameva vā tanti micchādiṭṭhi, yaṃ kiñci viparītadassanaṃ. Tenāha – ‘‘dvāsaṭṭhividhāyā’’tiādi . Micchādiṭṭhi etassāti micchādiṭṭhiko. Tassa micchādiṭṭhikassa.
299299. 以它正确地看,或自己正确地看,或只是正确地看本身,这就是正见。所谓五种,是按业自性智、禅那、观、道、果而分为五种。其中,属于禅那心生起的智慧是禅那正见,观智是观正见。
299. Sammā passati tāya, sayaṃ vā sammā passati, sammādassanamattameva vā tanti sammādiṭṭhi. Pañcavidhāyāti kammassakatājhānavipassanāmaggaphalavasena pañcavidhāya. Tattha jhānacittuppādapariyāpannaṃ ñāṇaṃ jhānasammādiṭṭhi, vipassanāñāṇaṃ vipassanāsammādiṭṭhi.
302在五蕴上生起的“常”等作意,就是非理作意。
302. Pañcasu khandhesu ‘‘nicca’’ntiādinā pavatto anupāyamanasikāro.
303以“无常”等为所缘而生起的,是如理作意。直到进入决定,意思是直到进入邪性决定。至于邪性决定的道理,则应依照《沙门果经注》及其复注中所说的方式来了知。
303. ‘‘Anicca’’ntiādinā pavatto upāyamanasikāro. Yāva niyāmokkamanāti yāva micchattaniyāmokkamanā. Micchattaniyāmokkamananayo pana sāmaññaphalasuttavaṇṇanāyaṃ taṭṭīkāya ca vuttanayeneva veditabbo.
304这种邪见有三种,既是天界障,也是道障。说它是天界障,是因为它达到了业道的程度,具有极大的过失。既然它已经是天界障,那么说它也是道障就必须宣说,所以经文说“也是道障”。“世间是常”等以十种事为对象的边执邪见,只是道障,因为它是颠倒的见解,而不是天界障,因为它还没有达到业道的程度——这是这里的用意。然而,有人反驳这种分类说:颠倒的见解并不成为道障,这与它属于非法相矛盾。如果真是那样,那么在没有断除身见的情况下,也应该能证得圣道了。基于这个用意,就驳斥了前面所说的那种分类。那些说“不是天界障”的人,认为这种邪见不妨碍生天,这就等于承认邪见也能导向天界。为了驳斥这种说法,所以说:“所谓邪见,绝不可能导向天界。”为什么?因为它绝对是极其沉重的过失法。因此说:“必定只会让人沉入地狱”等等。
304.Ayaṃ tividhā saggāvaraṇā ceva hotīti kammapathappattiyā mahāsāvajjabhāvato vuttaṃ. Saggāvaraṇāya hontiyā maggavibandhakabhāve vattabbameva natthīti vuttaṃ – ‘‘maggāvaraṇā cā’’ti. ‘‘Sassato loko’’tiādikā dasavatthukā antaggāhikā micchādiṭṭhi. Maggāvaraṇāva hoti viparītadassanabhāvato, na saggāvaraṇā akammapathapattitoti adhippāyo. Idaṃ pana vidhānaṃ paṭikkhipitvāti viparītadassanañca na maggāvaraṇañcāti viruddhametaṃ uddhammabhāvato. Tathā hi sati appahīnāya eva sakkāyadiṭṭhiyā maggādhigamena bhavitabbanti adhippāyena yathāvuttavidhānaṃ paṭikkhipitvā. ‘‘Na saggāvaraṇā’’ti saggūpapattiyā avibandhakattaṃ vadantehi diṭṭhiyā saggāvahatāpi nāma anuññātā hotīti taṃ vādaṃ paṭikkhipantena ‘‘diṭṭhi nāma saggaṃ upanetuṃ samatthā nāma natthī’’ti vuttaṃ. Kasmā? Ekantagarutarasāvajjabhāvato. Tenāha – ‘‘ekantaṃ nirayasmiṃyeva nimujjāpetī’’tiādi.
305“摧毁轮回”是说:道正见摧毁烦恼轮和业轮。那么果正见摧毁什么呢?它并不能摧毁果报轮。不过,这样说是因为它遮止了那已由自身因缘所摧毁的有,由于它还有施展作用的余地,所以才这样说。因此,如果这种善法能够导向阿罗汉果,那么这种观智就是不牵引结生的善法,没有过失。“给予七有”是说:作为预流道之缘的观正见,给予那个人七有。这样,是就五种正见整体而言的。所以他说:“世间和出世间的正见都已经讲说了。”在这个义理中——也就是在“比丘们,我不见有其他任何一种法……”等经文所说的趣向和道路这个意义上——由于说到“投生善趣、天界”,所以又说“应当知道,世间正见只是能成就有的”。
305.Vaṭṭaṃviddhaṃsetīti maggasammādiṭṭhi kilesavaṭṭaṃ kammavaṭṭañca viddhaṃseti. Vipākavaṭṭaṃ kā nu viddhaṃseti nāma. Evaṃ pana attano kāraṇena viddhastabhavaṃ phalasammādiṭṭhi paṭibāhatīti vuttaṃ avasaradānato. Iccetaṃ kusalanti arahattaṃ pāpetuṃ sace sakkoti, evametaṃ vipassanāya paṭisandhianākaḍḍhanaṃ kusalaṃ anavajjaṃ. Satta bhave detīti sotāpattimaggassa paccayabhūtā vipassanāsammādiṭṭhi tassa puggalassa satta bhave deti. Evamayanti pañcavidhampi sammādiṭṭhiṃ sandhāya vuttaṃ. Tenāha – ‘‘lokiyalokuttarā sammādiṭṭhi kathitā’’ti. Imasmiṃ panattheti ‘‘nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekadhammampi samanupassāmī’’tiādinā vutte gatimaggasaṅkhāte atthe. ‘‘Sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī’’ti vuttattā ‘‘lokikā bhavanipphādikāva veditabbā’’ti vuttaṃ.
306“如见”中的“如”字,是为了揭示词义,所以这个复合词是以后半部分的含义为主,因此说“种种见”。意思是与每一种见相应。“完全”就是没有剩余,所以说“圆满”。“等受”是指在开头、中间、结尾都平等一致地受持、执取而不舍弃。这里说的就是经中“无论任何身业……”等语所说的那种身业。“安住于如见之身业”:如果一个人生起了“没有由此因缘的恶”之类的见解,安住于这种见中、只是安住而不舍弃,这就是那个持此见者的身业。“与见俱生之身业”:那位如见者以手势等方式令他人了知时,与彼见一同生起的身业。这里不应生起语业的疑惑,因为所指的是杀生等。“随顺见之身业”:随顺彼见而发起的身业,恰如他人所了知的那样。因此说“受持、执取、执着”。其中等等很容易理解。由此类推,安住于前述所见之语业、与见俱生之语业、随顺见之语业,亦复如是,成为三种。邪见者:具足业道之邪见的邪见者。另有人说:“以任何一种邪见而成为邪见者。”
306.Yathādiṭṭhīti atthabyāpanicchāyaṃ yathā-saddo, tena uttarapadatthappadhāno samāsoti āha – ‘‘yā yā diṭṭhī’’ti. Tassā tassā anurūpanti taṃtaṃdiṭṭhianurūpanti attho. Samattanti anavasesaṃ. Tenāha – ‘‘paripuṇṇa’’nti. Samādinnanti ādimajjhapariyosānesu samaṃ ekasadisaṃ katvā ādinnaṃ gahitaṃ anissaṭṭhaṃ. Tadetanti yadetaṃ ‘‘yañceva kāyakamma’’ntiādinā vuttaṃ, tadetaṃ kāyakammaṃ. Yathādiṭṭhiyaṃ ṭhitakāyakammanti yā pana diṭṭhi ‘‘natthi tatonidānaṃ pāpa’’ntiādinā pavattā, tassaṃ diṭṭhiyaṃ ṭhitakassa ṭhitamattassa anissaṭṭhassa taṃdiṭṭhikassa kāyakammaṃ. Diṭṭhisahajātaṃ kāyakammanti tassa yathādiṭṭhikassa paresaṃ hatthamuddādinā viññāpanakāle tāya diṭṭhiyā sahajātaṃ kāyakammaṃ. Na cettha vacīkammāsaṅkā uppādetabbā pāṇaghātādīnaṃyeva adhippetattā. Diṭṭhānulomikaṃ kāyakammanti yathā paresaṃ pākaṭaṃ hoti, evaṃ diṭṭhiyā anulomikaṃ katvā pavattitaṃ kāyakammaṃ. Tenāha – ‘‘samādinnaṃ gahitaṃ parāmaṭṭha’’nti. Tatthātiādi suviññeyyameva. Eseva nayoti iminā yathāvuttāya diṭṭhiyā ṭhitavacīkammaṃ, diṭṭhisahajātaṃ vacīkammaṃ, diṭṭhānulomikaṃ vacīkammanti tividhaṃ hotīti evamādi atidisati. Micchādiṭṭhikassāti kammapathappattāya micchādiṭṭhiyā micchādiṭṭhikassa. ‘‘Yāya kāyaci micchādiṭṭhiyā micchādiṭṭhikassa sato’’ti apare.
与见俱生的,是指与前面所说的见一同生起的思。这个道理也适用于其余各项词句。欲求,是指“愿我能做这件事”这样的渴爱欲求。就思和欲求而言,是指依前面所说的邪见所依止的心所法中的那些意欲而言。心的安立,是指心的决意。触等,是指思、见、爱等之外的触等诸法。因为邪见是恶的,所以那个人的所有这些法都会导向不可意之境……乃至地狱等——应当这样连接文意。前一个,就是指“苦”这个词。在这里,“苦”和“辛辣”两者都应看作不可意的同义词,就像“将来你会尝到辛辣”等说法中的用法一样。
Diṭṭhisahajātāti yathāvuttāya diṭṭhiyā sahajātā cetanā. Esa nayo sesapadesupi. Patthanāti ‘‘idaṃ nāma kareyya’’nti taṇhāpatthanā. Cetanāpatthanānaṃ vasenāti yathāvuttadiṭṭhigatanissitacetasikanikāmanānaṃ vasena. Cittaṭṭhapanāti cittassa paṇidahanā. Phassādayoti cetanādiṭṭhitaṇhādivinimuttā phassādidhammā. Yasmā diṭṭhi pāpikā, tasmā tassa puggalassa sabbe te dhammā aniṭṭhāya…pe… saṃvattantīti yojanā. Purimassevāti tittakapadasseva . Tittakaṃ kaṭukanti ca ubhayaṃ idha aniṭṭhapariyāyaṃ daṭṭhabbaṃ ‘‘pacchā te kaṭukaṃ bhavissatī’’tiādīsu viya.
芒果树:这就是那棵芒果树。他们只供养它,只对它做以前得到过的浇水、布施等供养。进入住所:他们进去了。因为与不可意的东西同住:因为接触了不甜的苦楝树根。
Amboyanti ambo ayaṃ. Tameva pūjanti tameva pubbe laddhaparisiñcanadānādipūjaṃ. Nivesareti pavisiṃsu. Asātasannivāsenāti amadhuranimbamūlasaṃsaggena.
不过,驳斥了那种说法之后……(中略)……所说的,其用意是:一切邪见都因为完全应受谴责,所以会导向不可爱、痛苦的果报。在紧接着的第十经中——也就是第十经里。应当像第九经那样,把义理连接起来理解。“心的安立”以及“希求”,在这里还应当加上“誓愿”来理解。
Taṃ pana paṭikkhipitvā…pe… vuttanti sabbāpi micchādiṭṭhi ekantasāvajjattā aniṭṭhāya dukkhāya saṃvattatīti adhippāyena vuttaṃ. Anantarasutteti dasamasutte. Yojetvā veditabbānīti navamasutte viya yojetvā veditabbāni. Cittaṭṭhapanāva patthanāti ettha paṇidhi cāti vattabbaṃ.
(16)3. 一法品第三品注释
(16) 3. Ekadhammapāḷi-tatiyavaggavaṇṇanā
308308. 在第三品的第一经里,“非如实见者”,是指对无常等性质的法,生起“常”等见解的人。因此说:“就是以那种邪见而颠倒地看。”这里的“正法”,是指善的、受称赞的、美好的法,也被称为人法。因为邪见者会让人偏离正法,而不会让人偏离圣法。所以说:“从十善业道之法。”而“如此之类”这句话,则涵盖了波提拘子等人。
308. Tatiyassa paṭhame ayāthāvadiṭṭhikoti aniccādibhāvesu dhammesu niccātiādinā uppannadiṭṭhiko. Tenāha – ‘‘tāyeva micchādiṭṭhiyā viparītadassano’’ti saddhammāti ettha santo pasattho sundaro dhammo, yo manussadhammotipi vuccati. Tato hi micchādiṭṭhiko paraṃ vuṭṭhāpeyya, na ariyadhammato. Tenāha – ‘‘dasakusalakammapathadhammato’’ti. Evarūpāti iminā pāthikaputtādike saṅgaṇhāti.
309“一切知菩萨”是指具备一切知能力的菩萨。开头的“等”字,则包括已圆满诸波罗蜜的辟支菩萨,以及某些声闻菩萨。
309.Sabbaññubodhisattoti sabbaññubhāgī bodhisatto. Ādi-saddena pūritapāramikā paccekabodhisattā ekaccasāvakabodhisattā ca saṅgayhanti.
310“最上”是指因为过失极大,所以叫最上,意思是达到了顶点。“他们”是指无间业。“界限”是指以果报为终结。这是轮回的根本,所以具有这种业的人被称为轮回的树桩。因此经中说“依于彼”等。如果他不放弃这种执取,由于还会再次导致那样的状态,所以说“从有不能出离”,但这并不是说完全没有出离的可能。因为他是由某种缘而落入这种见,将来某一时遇到对治的缘,也不能说一定没有超越的机会。要知道,这种不善法本性无力、脆弱,不像善法那样有大力量。否则,邪性决定就会像正性决定一样成为究竟,然而邪性决定并非究竟。因此,《破除迷执》(中部注2.100)中说:
310.Paramāti mahāsāvajjabhāvena paramā, ukkaṃsagatāti attho. Tesanti ānantariyakammānaṃ. Paricchedoti vipākavasena pariyosānaṃ. Vaṭṭassa mūlaṃ, tato taṃsamaṅgīpuggalo vaṭṭassa khāṇūti vuccati. Tenāha – ‘‘tāyā’’tiādi. Tañce gāhaṃ na vissajjeti, tassa punapi tabbhāvāvahattā vuttaṃ – ‘‘bhavato vuṭṭhānaṃ natthī’’ti, na pana sabbaso vuṭṭhānassa abhāvato. Yādise hi paccaye paṭicca ayaṃ taṃ dassanaṃ okkanto puna kadāci tappaṭipakkhe paccaye paṭicca tato sīsukkhipanamassa na hotīti na vattabbaṃ. Akusalañhi nāmetaṃ abalaṃ dubbalaṃ, na kusalaṃ viya mahābalaṃ. Aññathā sammattaniyāmo viya micchattaniyāmopi accantiko siyā, na ca micchattaniyāmo accantiko. Teneva papañcasūdaniyaṃ (ma. ni. aṭṭha. 2.100) –
那么,这个人是在同一生中就成为决定性的,还是在其他生中也会如此呢?就在同一生中成为决定性的,但由于反复修习的力量,他在来世也会喜欢这种见解。
‘‘Kiṃ panesa ekasmiṃyeva attabhāve niyato hoti, udāhu aññasmimpīti? Ekasmiṃyeva niyato, āsevanavasena bhavantarepi taṃ diṭṭhiṃ roceti evā’’ti –
上面已经说过了。而且同样是在《吉祥悦意》(长部注 1.170-172)里也说过:
Vuttaṃ. Tatoyeva ca sumaṅgalavilāsiniyampi (dī. ni. aṭṭha. 1.170-172) vuttaṃ –
有些人执取他们的见解之后,无论白天还是夜晚,坐在住处反复诵习、反复考察。对他们来说,当“造作者不造恶业,没有因,没有缘,死后断灭”这样的所缘现前时,邪念就安住下来,心变得专一,速行心接连生起。第一个速行心还有救,第二个等也一样。到第七个速行心时,连诸佛也救不了,成了不可能退转的,就像阿利吒刺一样,谁也拔不掉。在这当中,有人只落入一种见,有人落入两种见,有人甚至落入三种见。不管落入一种、两种还是三种,他都成了决定性的邪见者。他已经堵住了生天之路,也堵住了解脱之路,这一生结束之后,连生到天界都不可能,更不用说解脱了。这样的众生就叫“轮回之桩”,像大地的守卫一样,这类众生绝大多数都无法从轮回中出离。
‘‘Ye vā pana tesaṃ laddhiṃ gahetvā rattiṭṭhāne divāṭṭhāne nisinnā sajjhāyanti vīmaṃsanti, tesaṃ ‘karoto na karīyati pāpaṃ, natthi hetu, natthi paccayo, mato ucchijjatī’ti tasmiṃ ārammaṇe micchāsati santiṭṭhati, cittaṃ ekaggaṃ hoti, javanāni javanti. Paṭhamajavane satekicchā honti, tathā dutiyādīsu. Sattame buddhānampi atekicchā anivattino ariṭṭhakaṇṭakasadisā, tattha koci ekaṃ dassanaṃ okkamati, koci dve, koci tīṇipi, ekasmiṃ okkantepi dvīsu tīsu okkantesupi niyatamicchādiṭṭhikova hoti. Patto saggamaggāvaraṇañceva mokkhamaggāvaraṇañca, abhabbo tassattabhāvassa anantaraṃ saggampi gantuṃ, pageva mokkhaṃ, vaṭṭakhāṇu nāmesa satto pathavigopako, yebhuyyena evarūpassa bhavato vuṭṭhānaṃ natthī’’ti.
“轮围山背后”是指正在燃烧的轮围山之外的一个地方,也就是那些正在燃烧和没有燃烧的轮围山之间、被称为“世界中间地狱”的那种地方。“照样被烧煮”是说:不管轮围山在燃烧还是没有燃烧,他都凭自己业的力量照样被烧煮。
Piṭṭhicakkavāḷeti jhāyamānacakkavāḷassa parato ekasmiṃ okāse. Yaṃ jhāyamānānaṃ ajjhāyamānānañca cakkavāḷānamantaraṃ, yattha lokantarikanirayasamaññā, tādise ekasmiṃ okāse. Paccatiyevāti cakkavāḷe jhāyamāne ajjhāyamānepi attano kammabalena paccatiyeva.
311311. 在第四偈中,“因‘别摔倒’这句话而得名者”:据说,他拿着油罐走在泥泞的地上,主人说:“孩子,别摔倒!”他因为疏忽而摔倒,又害怕主人,就开始逃跑。主人追上去,抓住了他衣服的边角。他丢下衣服,赤身裸体地逃走了,连用树叶或草来遮身都不知道,就这样像黄金般闪耀着进了一个村子。人们看见他,心想:“这位沙门少欲知足,没有谁能比得上他。”于是拿着糕饼等食物走上前来供养。他想:“因为不穿衣服,我才得到了这些。”从那时起,即使得到衣服他也不穿,并把这一点当作自己的出家修行。在他身边,一个又一个,共有五百人跟着他出家。就是针对这件事,才这样说:“因‘别摔倒’这句话而得名者,就是外道宗师。”
311. Catutthe ‘‘mā khalī’’ti vacanaṃ upādāya evaṃladdhanāmoti taṃ kira sakaddamāya bhūmiyā telaghaṭaṃ gahetvā gacchantaṃ, ‘‘tāta, mā khalī’’ti sāmiko āha. So pamādena khalitvā patitvā sāmikassa bhayena palāyituṃ āraddho. Sāmiko upadhāvitvā sāṭakakaṇṇe aggahesi. So sāṭakaṃ chaḍḍetvā acelako hutvā palāto paṇṇena vā tiṇena vā paṭicchādetumpi ajānanto jātarūpeneva ekaṃ gāmaṃ pāvisi. Manussā taṃ disvā ‘‘ayaṃ samaṇo arahā appiccho, natthi iminā sadiso’’ti pūvabhattādīni gahetvā upasaṅkamitvā ‘‘mayhaṃ sāṭakaṃ anivatthabhāvena idaṃ uppanna’’nti tato paṭṭhāya sāṭakaṃ labhitvāpi na nivāsesi, tadeva ca pabbajjaṃ aggahesi. Tassa santike aññepi aññepīti pañcasatā manussā pabbajiṃsu. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ – ‘‘mā khalīti vacanaṃ upādāya evaṃladdhanāmo titthakaro’’ti.
“集会处”是指两条河流的水流汇合的地方。“两条水”是指两条水流。在所说的那个地方,为了捕鱼而投下的鱼筌叫“khippa”,也就是鱼筌,这里就把它说成“khippa”。所以他说:“鱼筌。”“蔗”是指水蔗。空虚的人因为没有圣法,他连一丁点禅那都没有,更不用说圣道了。他以为“人筌”就像人们掉进去遭遇不幸时被罩住的鱼筌一样。所以他说:“大众”等等。
Samāgataṭṭhāneti dvinnaṃ nadīnaṃ udakappavāhassa sannipātaṭṭhāne. Dvinnaṃ udakānanti dvinnaṃ udakappavāhānaṃ. Yathāvuttaṭṭhāne macchaggahaṇatthaṃ khipitabbato khippaṃ, kuminaṃ, tadeva idha khippanti vuttaṃ. Tenāha – ‘‘kumina’’nti. Ucchūhīti udakaucchūhi. Tucchapuriso ariyadhammābhāvato. Jhānamattampi hi tassa nattheva, kuto ariyamaggo. Manussakhippaṃ maññeti manussā patitvā byasanappattiatthaṃ oṭṭitaṃ kuminaṃ viya. Tenāha – ‘‘mahājanassā’’tiādi.
312312. 在第五项等中,“外道的教法”是笼统地说的——因为那一切都不导向解脱,即使自称导师的人也不是一切知者。因此说:“在那里……”等。“众”指声闻众。“为如是性”是为了具备导师所说的那种行相。“小腿百”指众多无数的众生。“获得同等的不善”:即使对他们所有人一起劝导,也获得与他们相等的不善;因为同时劝导许多人时,这种精进的力量很强大。如果分别个别劝导,就更不必说了。因为,正如在法行中,善知识性是同等的;在非法行中,恶知识性也是同等的。
312. Pañcamādīsu bāhirakasāsananti avisesena vuttaṃ – tassa sabbassapi aniyyānikattā satthupaṭiññassapi asabbaññubhāvato. Tenāha – ‘‘tattha hī’’tiādi. Gaṇoti sāvakagaṇo. Tathābhāvāyāti ācariyena vuttākāratāya samaṅgibhāvatthaṃ. Jaṅghasatanti bahū aneke satte. Samakameva akusalaṃ pāpuṇātīti tesaṃ sabbesaṃ ekajjhaṃ samādapanepi tesaṃ akusalena samakameva akusalaṃ pāpuṇāti ekajjhaṃ bahūnaṃ samādapanepi tathā ussahanassa balavabhāvato. Visuṃ visuṃ samādapane vattabbameva natthi. Yathā hi dhammacariyāyaṃ samakamevāti vattabbā kalyāṇamittatā, evaṃ adhammacariyāyaṃ akalyāṇamittatāti.
313313.「善说」的意思是:从决定导向解脱这一点来说,已经宣说。导师是一切知者,因为不是一切知者的人,无法以导向解脱的方式来说法。法是善说的,因为是由正自觉者所宣说。僧团是善行道者,因为已被导师善加调伏。至于「劝诱者」等,应当理解为善行道的一个例证。
313.Suṭṭhu akkhāteti ekantato niyyānikabhāvena akkhāte. Satthā ca sabbaññū hotīti asabbaññuno niyyānikabhāvena kathetuṃ asakkuṇeyyattā. Dhammo ca svākkhāto sammāsambuddhappaveditattā. Gaṇo ca suppaṭipanno satthārā suvinītattā. Samādapako hītiādi suppaṭipattiyā nidassanaṃ daṭṭhabbaṃ.
314应当知道分量,意思是:应当这样了解分寸——“他以这么多来维持生活,给他这么多是合适的。”如果超过……乃至涅槃的成就也不存在,因为法没有被善说。对于接受者来说,在未被善说的法与律中,所谓少欲的修行是不存在的——这就是其意趣。
314.Pamāṇaṃ jānitabbanti ‘‘ayaṃ ettakena yāpeti, imassa ettakaṃ dātuṃ yutta’’nti evaṃ pamāṇaṃ jānitabbaṃ. Atireke…pe… nibbānasampatti vā natthi durakkhātattā dhammassa. Tassāti paṭiggāhakassa. Appicchapaṭipadā nāma natthi durakkhāte dhammavinayeti adhippāyo.
315施主之意乐,名为殊胜与更殊胜等种类的内心倾向。而应施之法的意乐,则名为应施之物的少与多。自身能力,指维持生活的量。若……等,是对以如何等略说之义的解释。未生起,指尚未在那个补特伽罗身上生起。成为眼,指成为大众的眼目。令教法久住,指通过使未生起的利养生起,以及使大众的净信生起,而令教法久住。
315.Dāyakassavaso nāma uḷāruḷāratābhedo ajjhāsayo. Deyyadhammassa pana thokabahutāva deyyadhammassa vaso nāma. Attano thāmoti yāpanappamāṇaṃ. Yadi hītiādi ‘‘katha’’ntiādinā saṅkhepato vuttassa atthassa vivaraṇaṃ. Anuppannassāti anuppanno assa puggalassa. Cakkhubhūto hotīti mahājanassa cakkhu viya hoti. Sāsanaṃ ciraṭṭhititaṃ karotīti anuppannalābhuppādanena mahājanassa pasāduppādanena ca ciraṭṭhitikaṃ karoti.
“家眷住处的住处”是指依靠家眷村的住处。“为了吃”是指就在那户人家里坐下,为了吃。“拿了为了走”是指从家里拿到外面,为了带走。“常食”是指固定的施食。“小侍者”是指做杂务服务的人。“审察之后”是指审察到并不是专门为某人准备的。大众以为自己是少欲的,是指大众通过随顺所见,自己以为自己是少欲的。“大众的”是指许多人的。“遍满之后”是指使之广泛传开。
Kuṭumbariyavihāreti kuṭumbariyagāmasannissitavihāre. Bhuñjanatthāyāti tasmiṃyeva gehe nisīditvā bhuñjanatthāya. Gahetvā gamanatthāyāti gehato bahi gahetvā gamanatthāya. Dhurabhattānīti niccabhattāni. Cūḷupaṭṭhākanti veyyāvaccakaraṃ. Vīmaṃsitvāti yathā uddissa kataṃ na hoti, evaṃ vīmaṃsitvā . Mahājano appiccho bhavituṃ maññatīti mahājano sayaṃ appiccho bhavituṃ maññati diṭṭhānugatiṃ āpajjanena. Mahājanassāti bahujanassa. Avattharitvāti vitthārikaṃ katvā.
316在身体四周用五种火来烤,是从四面用火烤,再加上上方太阳的炙烤,而且只在夏季才这样做。从断崖山顶掉下去,就是坠崖。午前等时段面向太阳转身,就是跟着太阳转。
316.Pañcātapatappanaṃ catūsu passesu aggisantāpassa upari sūriyasantāpassa ca tappanaṃ, tañca kho gimhakāle. Chinnappapātapabbatasikharato patanaṃ maruppapātapatanaṃ. Pubbaṇhādīsu ādiccābhimukhāvaṭṭanaṃ ādiccānuparivattanaṃ.
317“此亦”是说,在善说的法与律中,懈怠的人也是这样。“沙门性”指苦行。“被恶执取”指错误的行持、染污。“牵向地狱”指把他拖向地狱之苦。
317.Ayampīti svākkhāte dhammavinaye kusītopi. Sāmaññanti tapacaraṇaṃ. Dupparāmaṭṭhanti micchācaritaṃ saṃkiliṭṭhaṃ. Nirayāyupakaḍḍhatīti nirayadukkhāya naṃ kaḍḍhati.
318对于“所说的那种方式”,是指在五种热烤等苦行里所说的那种方式。
318.Vuttappakāreti pañcātapatappanādike vuttappakāre.
319“如是”说的是前面所说的那种名为净信的善行。由此也涵盖了行沙门法的快乐。
319.Evanti vuttappakārāya cittappasādavhayasuppaṭipattiyā. Tena samaṇadhammakaraṇasukhañca saṅgaṇhāti.
320在“九集”这里,是指这部《增支部》中将要讲到的第九集。“九种人”是指七返有、家家等九种人。“于一切处”是指在其余所有经中,也就是本经所说之外的一切经中。
320.Navakanipāteti imasmiṃyeva aṅguttaranikāye vakkhamānaṃ navakanipātaṃ sandhāyāha. Nava puggalāti sattakkhattuparamakolaṃkolādayo nava puggalā. Sabbatthāti imasmiṃ sutte vuttāvasiṭṭhesu sabbesu suttesu.
16. 一法品
16. Ekadhammapāḷi
(16)4. 一法品第四品注释
(16) 4. Ekadhammapāḷi-catutthavaggavaṇṇanā
322322. 在第四品的第一经中,“成为特征”是指作为标识、标志。“十五由旬围聚的树干”是指树干周长有十五由旬。“以及”一词是用来一并概括迦昙婆树等能住一劫的情形,以及树高达百由旬等特征,但并不是像阎浮树作为赡部洲的标志那样,用这些树来作为西牛货洲等洲的标志。“喜乐”是指令人愉悦的性质。在其余的词句中,是指诸如“林园喜乐”等词句。“高岸”是指具有高高耸起的状态,所以叫高岸;“离岸”是指没有岸、岸已远离,因此称为离岸,又说是“高起的地方和低下的地方”。“就以喜旋鱼背”是指就像许多小弯刀鱼聚集在一起所形成的鱼背那样。
322. Catutthassa paṭhame saññāṇabhūtāti upalakkhaṇabhūtā. Pañcadasayojanāvaṭṭakkhandhāti pañcadasayojanakkhandhaparikkhepā. Yathā cāti ca-saddena kadambarukkhādīnaṃ kappaṭṭhāyibhāvaṃ viya yojanasatubbedhādibhāvaṃ samuccinoti, na pana jambuyā jambudīpassa viya tehi aparagoyānādīnaṃ saññāṇabhāvaṃ. Rāmaṇeyyakanti ramaṇīyabhāvaṃ. Sesapadesūti vanarāmaṇeyyakādipadesu. Uggataṃ kūlaṃ ussitabhāvo etassāti ukkūlaṃ, vigataṃ apagataṃ kūlaṃ etassāti vikūlanti āha – ‘‘unnataṭṭhānaṃ ninnaṭṭhāna’’nti ca. Nandiyāvaṭṭamacchapiṭṭhenevāti kujjakakulisakamacchasaṅghātapiṭṭheneva.
323在第二等(经)等中,所说的“四苦界中除了人以外”,是指除了人以外的四苦界,而不是指除了人以外的天人,因为这里指的是低劣的出身。依靠种种条件,也能投生到中部地区。中部地区就是比丘、比丘尼、近事男、近事女,以及其他持业论、持行为论的有智慧之人所趣向的地方,这被称为适宜之地。因此说:“即使整个……”等等。
323. Dutiyādīsu cattāro apāyā aññatra manussehīti adhippetā, na devā aññatra manussehīti hīnāya jātiyā adhippetattā. Upādāyupādāyāpi majjhimadeso labbhati, yattha gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ aññesampi kammavādikiriyavādiviññujātikānaṃ, yo patirūpadesoti vuccati. Tenāha – ‘‘sakalopi hī’’tiādi.
324污点就是过失。所以这样说,意思是无过失之口。
324.Eḷāti doso. Tenāha – ‘‘niddosamukhāti attho’’ti.
326326. 了知如来的功德之后,用眼睛看才算是真正的“见”;如果不了知而只是看,那畜生道的众生也有这种看。所以经文说“那些了知如来功德之后……”等等。
326. Tathāgatassa guṇe jānitvā cakkhunāpi dassanaṃ dassanameva, ajānitvā pana dassanaṃ tiracchānagatānampi hotiyevāti āha – ‘‘ye tathāgatassa guṇe jānitvā’’tiādi.
327把诸谛阐明之后才说的。
327.Pakāsetvā kathitanti saccāni pakāsetvā kathitaṃ.
328对于已听闻的诸法不忘失,就是忆持。所以他说:持的意思就是不忘失。
328. Sutānaṃ dhammānaṃ asammoso dhāraṇanti āha – ‘‘dhārentīti na pammussantī’’ti.
329他们仔细审查什么是义、什么不是义,心里这样判断:这是这部巴利圣典的义,这不是义。因为舍弃非义才能把握义,就像避开非法才能依法修行一样。
329.Atthānatthaṃ upaparikkhantīti ‘‘ayaṃ imissā pāḷiyā attho, ayaṃ na attho’’ti atthānatthaṃ upaparikkhanti. Anatthaparihārena hi atthaggahaṇaṃ yathā adhammaparivajjanena dhammappaṭipatti.
330随顺行道,就是指随顺涅槃的修行之道。
330.Anulomapaṭipadanti nibbānassa anulomikaṃ paṭipadaṃ.
331在能让人生起悚惧的种种原因中,指的是生、老等能让人生起悚惧的原因。在应当感到悚惧的场合,与愧相应的智就是悚惧。
331.Saṃvegajanakesukāraṇesūti saṃvegajanakesu jātiādīsu kāraṇesu. Saṃvejanīyesu ṭhānesu sahottappañāṇaṃ saṃvego.
332通过这样的方法,就是指用能断除轮回的方法。他们努力精进,就是发起、生起被称为正勤的精进。
332.Upāyenāti yena upāyena vaṭṭūpacchedo, tena upāyena. Padhānavīriyaṃ karontīti sammappadhānasaṅkhātaṃ vīriyaṃ karonti uppādenti.
333在这里,诸行被舍弃、被放下,所以叫“舍离”;也就是无为界。因此说:“舍离称为涅槃。”
333. Vavassajīyanti vissajjīyanti ettha saṅkhārāti vavassaggo, asaṅkhatā dhātūti āha – ‘‘vavassaggo vuccati nibbāna’’nti.
334“最上食”是指五种最上等的食物。“最上味”是指各种最上等的味道。“以捡拾行”是指靠捡拾过活的方式,也就是不属于任何人所有的东西,不向任何人乞讨而拿来,这就是捡拾行。这里“在此……”等话是在说明:所谓食物等的“最上”,是以最令人满意为标准,也就是在想要的那一刹那就得到了,并不是仅仅得到那些东西本身。“获得”是指以殊胜的方式给予。“一钵食”是指装满一钵的食物。“这叫什么”是在问:“这算是叫作最上食、最上味,还是不算?”“以捡拾所得的破钵食”是指混杂凑合的食物。“他们维持”是以维持生命为核心,说作为维持生命之因的食物。“依此而名为最上味”是在说明:应当依照各个不同的层次来看待食物的最上味。因为从转轮王的食物开始,四天王天的食物就算是最上的,这样一直类推到化自在天。
334.Uttamannānanti uttamānaṃ pañcannaṃ bhojanānaṃ. Uttamarasānanti uttamānaṃ rasānaṃ. Uñchācārenāti uñchācariyāya kassaci apariggahabhūtassa kiñci ayācitvā gahaṇaṃ uñchācāro. Ettha cātiādinā annādīnaṃ aggabhāvo nāma manāpaparamo icchitakkhaṇalābho, na tesaṃ lābhitāmattanti dasseti. Paṭilabhantīti denti paṇītabhāvena. Bhattassa ekapātīti ekapātipūraṃ bhattaṃ. Idaṃ kiṃ nāmāti ‘‘idaṃ annaggarasaggaṃ nāma hoti, na hotī’’ti pucchati. Uñchena kapālābhatenāti missakabhattena. Yāpenteti yāpanasīsena yāpanahetuṃ bhattaṃ vadati. Upādāya aggarasaṃ nāmāti taṃ taṃ upādāyupādāya annaggarasaggaṃ daṭṭhabbanti dasseti. Cakkavattiāhārato hi cātumahārājikānaṃ āhāro aggoti evaṃ yāva paranimmitavasavattidevā netabbaṃ.
335所谓义味,是指四种沙门果,把它们看作“作为诸圣道之果的味”。所谓法味,是指四种道,把它们看作“作为沙门果之因的味”。所谓解脱味,是指不死的涅槃,把它看作“一切行寂止”。
335.Attharaso nāma cattāri sāmaññaphalāni ‘‘ariyamaggānaṃ phalabhūto raso’’ti katvā. Dhammaraso nāma cattāro maggā ‘‘sāmaññaphalassa hetubhūto raso’’ti katvā vimuttiraso nāma amataṃ nibbānaṃ ‘‘sabbasaṅkhārasamatho’’ti katvā.