第3品 不堪任品 的注释
3. Akammaniyavaggavaṇṇanā
21-2221-22. 第三品第一偈里的“未修习”,是指没有增长,没有通过修习而现起。“不堪任”是指不能承担事务,不适合做事。第二偈应当按相反的意思来理解。这里,第一偈的“心”是指以流转方式生起的心,第二偈的“心”是指以还灭方式生起的心。在这里应当知道有这样的区分:流转、流转之足,还灭、还灭之足。所谓“流转”,就是三界的流转;所谓“流转之足”,就是为了获得流转而造的业;“还灭”是指九种出世间法;“还灭之足”是指为了获得还灭而造的业。因此,在这些经中,说的只是流转与还灭。
21-22. Tatiyassa paṭhame abhāvitanti avaḍḍhitaṃ bhāvanāvasena appavattitaṃ. Akammaniyaṃ hotīti kammakkhamaṃ kammayoggaṃ na hoti. Dutiye vuttavipariyāyena attho veditabbo. Ettha ca paṭhame cittanti vaṭṭavasena uppannacittaṃ, dutiye vivaṭṭavasena uppannacittaṃ. Tattha ca vaṭṭaṃ vaṭṭapādaṃ, vivaṭṭaṃ vivaṭṭapādanti ayaṃ pabhedo veditabbo. Vaṭṭaṃ nāma tebhūmakavaṭṭaṃ, vaṭṭapādaṃ nāma vaṭṭapaṭilābhāya kammaṃ, vivaṭṭaṃ nāma nava lokuttaradhammā, vivaṭṭapādaṃ nāma vivaṭṭapaṭilābhāya kammaṃ. Iti imesu suttesu vaṭṭavivaṭṭameva kathitanti.
23-2423-24. 在第三项里,应当知道这里说的心只是以流转的方式生起的。所谓“导致巨大的不利”,意思是:即使它给人天界的成就,以及魔和梵天的自在权势,它还是一再地给出生、老、病、死、愁、悲、苦、忧、恼,给出蕴、界、处、缘起的流转,实际上只是给出纯粹的一大堆苦,所以就叫作“导致巨大的不利”。第四项的“心”,则只是以还灭的方式生起的心。
23-24. Tatiye vaṭṭavaseneva uppannacittaṃ veditabbaṃ. Mahato anatthāya saṃvattatīti devamanussasampattiyo mārabrahmaissariyāni ca dadamānampi punappunaṃ jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāse khandhadhātuāyatanapaṭiccasamuppādavaṭṭāni ca dadamānaṃ kevalaṃ dukkhakkhandhameva detīti mahato anatthāya saṃvattati nāmāti. Catutthe cittanti vivaṭṭavaseneva uppannacittaṃ.
25-26在第五与第六之中,差别在于“未修习、未显现”。这里的用意是:以流转方式生起的心,即使已经生起,也仍然叫作未修习、未显现。为什么呢?因为它没有能力趣入出世间的基础禅那、观、道、果和涅槃。而以还灭方式生起的心,则叫作已修习、已显现。为什么呢?因为它有能力趣入这些法。不过,住在库伦达卡寺的弗沙弥陀长老说:“贤友,只有道心才叫作已修习、已显现。”
25-26. Pañcamachaṭṭhesu abhāvitaṃ apātubhūtanti ayaṃ viseso. Tatrāmayadhippāyo – vaṭṭavasena uppannacittaṃ nāma uppannampi abhāvitaṃ apātubhūtameva hoti. Kasmā ? Lokuttarapādakajjhānavipassanāmaggaphalanibbānesu pakkhandituṃ asamatthattā. Vivaṭṭavasena uppannaṃ pana bhāvitaṃ pātubhūtaṃ nāma hoti. Kasmā? Tesu dhammesu pakkhandituṃ samatthattā. Kurundakavāsī phussamittatthero panāha – ‘‘maggacittameva, āvuso, bhāvitaṃ pātubhūtaṃ nāma hotī’’ti.
27-28第27到28条:在第七和第八条里,“未多修习”指的是没有反复地去做。这两种心也应该理解为只是依流转与还灭而生起的心。
27-28. Sattamaṭṭhamesu abahulīkatanti punappunaṃ akataṃ. Imānipi dve vaṭṭavivaṭṭavasena uppannacittāneva veditabbānīti.
29第29偈:第九偈中,按“生也是苦”等说法所讲的苦,它运载、带来,所以叫“承载苦”(dukkhādhivaha)。也有读作“苦所运载”(dukkhādhivāha)。它的意思是:以出世间基础禅那等圣法为趋向时,它却被艰难地运载、所驱送,所以叫“苦所运载”。这同样只是依流转而生起的心。因为,它虽然能给予前面所说的人、天等种种成就,但由于它承载着生等之苦,所以叫“承载苦”;又因为它极难被引向圣法的证得,所以也叫“苦所运载”。
29. Navame ‘‘jātipi dukkhā’’tiādinā nayena vuttaṃ dukkhaṃ adhivahati āharatīti dukkhādhivahaṃ. Dukkhādhivāhantipi pāṭho. Tassattho – lokuttarapādakajjhānādi ariyadhammābhimukhaṃ dukkhena adhivāhīyati pesīyatīti dukkhādhivāhaṃ. Idampi vaṭṭavasena uppannacittameva. Tañhi vuttappakārā devamanussādisampattiyo dadamānampi jātiādīnaṃ adhivahanato dukkhādhivahaṃ, ariyadhammādhigamāya duppesanato dukkhādhivāhañca nāma hotīti.
30第十节:这里说的心,只是依还灭而生起的心。因为它从人间的快乐带来天上的快乐,从天上的快乐带来禅那的快乐,从禅那的快乐带来观智的快乐,从观智的快乐带来道的快乐,从道的快乐带来果的快乐,从果的快乐带来涅槃的快乐,所以称为“承载乐者”,也叫“乐所运载”。它面向以出世间禅那为基础的圣法时,容易被驱动,就像善巧放出的帝释金刚一样,因此也称为“乐所运载”。在这一品里,说的也只是流转与还灭。
30. Dasame vivaṭṭavasena uppannacittameva cittaṃ. Tañhi mānusakasukhato dibbasukhaṃ, dibbasukhato jhānasukhaṃ, jhānasukhato vipassanāsukhaṃ, vipassanāsukhato maggasukhaṃ, maggasukhato phalasukhaṃ, phalasukhato nibbānasukhaṃ adhivahati āharatīti sukhādhivahaṃ nāma hoti, sukhādhivāhaṃ vā. Tañhi lokuttarapādakajjhānādiariyadhammābhimukhaṃ supesayaṃ vissaṭṭhaindavajirasadisaṃ hotīti sukhādhivāhantipi vuccati. Imasmimpi vagge vaṭṭavivaṭṭameva kathitanti.