9. 无为相应
9. Asaṅkhatasaṃyuttaṃ
《身至念经》等的注释
1-11. Kāyagatāsatisuttādivaṇṇanā
366-376366-376. 在《无为相应》中,“无为”指非造作的。“寻求利益者”指寻求利益的人。“怀有怜悯者”指心怀怜悯的人。“依于怜悯”指以怜悯之心摄持,也可说为“缘于”。“我为你们所做过的那件事”意思是:当我为你们开示这无为以及无为之道时,那就是我为你们所做的。因为一位怀有怜悯的导师,其职责仅此而已,也就是开示无颠倒的教法。从此以后,修行实践便是声闻弟子的任务。因此他说:“诸比丘,这些树下……中略……是我们的教诫。”以此指出树下坐卧之处。“空屋”以此指出远离人群的地方。这两者说明了适合修行的坐卧处,也交付了教法的遗产。
366-376. Asaṅkhatasaṃyutte asaṅkhatanti akataṃ. Hitesināti hitaṃ esantena. Anukampakenāti anukampamānena. Anukampaṃ upādāyāti anukampaṃ cittena pariggahetvā, paṭiccātipi vuttaṃ hoti. Kataṃ vo taṃ mayāti taṃ mayā imaṃ asaṅkhatañca asaṅkhatamaggañca desentena tumhākaṃ kataṃ. Ettakameva hi anukampakassa satthu kiccaṃ, yadidaṃ aviparītadhammadesanā. Ito paraṃ pana paṭipatti nāma sāvakānaṃ kiccaṃ. Tenāha etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni…pe… amhākaṃ anusāsanīti iminā rukkhamūlasenāsanaṃ dasseti. Suññāgārānīti iminā janavivittaṃ ṭhānaṃ. Ubhayena ca yogānurūpaṃ senāsanaṃ ācikkhati, dāyajjaṃ niyyāteti.
“要修禅那”的意思是:以所缘为专注对象的禅那,观照三十八种所缘;以特相为专注对象的禅那,从无常等角度观照诸蕴、处等。也就是说,要增长止与观。“不要放逸”就是不要疏忽懈怠。“不要后来成为后悔的人”:因为有些人在年轻、健康、具足七种适意等圆满、导师还在世的时候,由于缺少如理作意,日夜像发霉的饭团一样,沉溺在躺卧的快乐和睡眠的快乐中,放逸度日。他们后来在衰老时、生病时、临终时、遭遇不幸时、导师般涅槃时,回忆起以前放逸的生活,又看到伴随结生的业行如此沉重,就成了后悔的人。为了说明“你们不要变成那样的人”,所以他说“不要后来成为后悔的人”。
Jhāyathāti ārammaṇūpanijjhānena aṭṭhatiṃsārammaṇāni, lakkhaṇūpanijjhānena ca aniccādito khandhāyatanādīni upanijjhāyatha, samathañca vipassanañca vaḍḍhethāti vuttaṃ hoti. Mā pamādatthāti mā pamajjittha. Mā pacchā vippaṭisārino ahuvatthāti ye hi pubbe daharakāle arogakāle sattasappāyādisampattikāle satthu sammukhībhāvakāle ca yonisomanasikārarahitā rattindivaṃ maṅkulabhattaṃ hutvā seyyasukhaṃ middhasukhaṃ anubhontā pamajjanti, te pacchā jarākāle rogakāle maraṇakāle vipattikāle satthu parinibbutakāle ca taṃ pubbe pamādavihāraṃ anussarantā sappaṭisandhikālakiriyañca bhāriyaṃ sampassamānā vippaṭisārino honti. Tumhe pana tādisā mā ahuvatthāti dassento āha ‘‘mā pacchā vippaṭisārino ahuvatthā’’ti.
这就是我们对你们的教诫:从我们这里对你们说的“要修禅定,不要放逸”,这就是给你们的教诫,也就是教导。
Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanīti ayaṃ amhākaṃ santikā ‘‘jhāyatha mā pamādatthā’’ti tumhākaṃ anusāsanī, ovādoti vuttaṃ hoti.
无为经等的注释
1-33. Asaṅkhatasuttādivaṇṇanā
377-409关于“身随观身”等说法中应当说明的内容,我们将在后面讲解。
377-409.Kāyekāyānupassītiādīsu yaṃ vattabbaṃ, taṃ parato vakkhāma.
在“无渴”等词中:因为完全没有渴爱,所以叫无渴。因为完全没有四种漏,所以叫无漏。因为是究竟真理,所以叫谛。因为处于轮回的彼岸,所以叫彼岸。因为微细,所以叫微妙。因为极其难以见到,所以叫极难见。因为不衰老,所以叫不老。因为坚固,所以叫坚固。因为不崩坏,所以叫不坏。因为眼识无法见到,所以叫不可见。因为完全没有渴爱、慢、见、戏论,所以叫无戏论。
Anatantiādīsu taṇhānatiyā abhāvena anataṃ. Catunnaṃ āsavānaṃ abhāvena anāsavaṃ. Paramatthasaccatāya saccaṃ. Vaṭṭassa parabhāgaṭṭhena pāraṃ. Saṇhaṭṭhena nipuṇaṃ. Suṭṭhu duddasatāya sududdasaṃ. Jarāya ajaritattā ajajjaraṃ. Thiraṭṭhena dhuvaṃ. Apalujjanatāya apalokitaṃ. Cakkhuviññāṇena apassitabbattā anidassanaṃ. Taṇhāmānadiṭṭhipapañcānaṃ abhāvena nippapañcaṃ.
因为状态寂静,所以是寂静。因为没有死亡,所以是不死。因为最上,所以是殊胜。因为具足吉祥,所以是吉祥。因为没有灾患,所以是安稳。因为是渴爱灭尽的缘,所以是渴爱灭尽。
Santabhāvaṭṭhena santaṃ. Maraṇābhāvena amataṃ. Uttamaṭṭhena paṇītaṃ. Sassirikaṭṭhena sivaṃ. Nirupaddavatāya khemaṃ. Taṇhākkhayassa paccayattā taṇhakkhayaṃ.
因为能让人惊叹,像应当弹指赞叹那样,所以叫稀有。本来没有而显现为有,或者未曾生起而成为存在,所以叫未曾有。因为没有苦,所以叫无灾。因为以无苦为本性,所以叫无灾法。因为没有渴爱,所以叫涅槃。正因为没有逼迫,所以叫无恼。因为它是证得离贪的助缘,所以叫离贪。因为究竟清净,所以叫清净。因为从三有中解脱,所以叫解脱。因为没有欲乐的住处,所以叫无住处。因为可以作依止,所以叫洲。因为可以依附,所以叫窟宅。因为能救护,所以叫救护所。因为能祛除怖畏,所以叫皈依,意思是消除怖畏。因为是彼岸、是趣、是依止,所以叫归宿。这里其余的词,都按照前面所说的方式来理解。
Vimhāpanīyaṭṭhena accharaṃ paharitabbayuttakanti acchariyaṃ. Abhūtameva bhūtaṃ ajātaṃ hutvā atthīti vā abbhutaṃ. Niddukkhattā anītikaṃ. Niddukkhasabhāvattā anītikadhammaṃ. Vānābhāvena nibbānaṃ. Byābajjhābhāveneva abyābajjhaṃ. Virāgādhigamassa paccayato virāgaṃ. Paramatthasuddhitāya suddhi. Tīhi bhavehi muttatāya mutti. Kāmālayānaṃ abhāvena anālayaṃ. Patiṭṭhaṭṭhena dīpaṃ. Allīyitabbayuttaṭṭhena leṇaṃ. Tāyanaṭṭhena tāṇaṃ. Bhayasaraṇaṭṭhena saraṇaṃ, bhayanāsananti attho. Paraṃ ayanaṃ gati patiṭṭhāti parāyaṇaṃ. Sesamettha vuttanayamevāti.