第十 比丘相应
10. Bhikkhusaṃyuttaṃ
拘律陀经的注释
1. Kolitasuttavaṇṇanā
235“对弟子们的称呼”,是指弟子们对同梵行者的称呼。弟子们不想和诸佛一样,所以不采用佛陀惯用的说法,而称比丘们为“贤友比丘们”,对方也回答“贤友”,不称“尊者”。在第二禅中,寻与伺息灭;正因为它们息灭,这个禅那才能生起。“由于它们的灭”,是说那些被称为语行的寻与伺息灭,被强力镇伏,声处便不再生起,因为它的因已被远远地止息。“圣”就是无过失。“清净”是指寂静,意思是说不像外道把沉默执为清净那样不清净。“初禅等”中的“等”字,包含了第三禅等。
235.Sāvakānaṃālāpoti sāvakānaṃ sabrahmacāriṃ uddissa ālāpo. Buddhehi sadisā mā homāti buddhāciṇṇaṃ samudācāraṃ akathentehi sāvakehi, ‘‘āvuso bhikkhave’’ti ālapitā bhikkhū, ‘‘āvuso’’ti paṭivacanaṃ denti, na, ‘‘bhante’’ti. Dutiyajjhāne vitakkavicārā nirujjhanti tesaṃ nirodheneva tassa jhānassa uppādetabbato. Yesaṃ nirodhāti yesaṃ vacīsaṅgārānaṃ vitakkavicārānaṃ nirujjhanena suvikkhambhitabhāvena saddāyatanaṃ appavattiṃ gacchati kāraṇassa dūrato passambhitattā. Ariyoti niddoso. Parisuddho tuṇhībhāvo, na titthiyānaṃ mūgabbataggahaṇaṃ viya aparisuddhoti adhippāyo. Paṭhamajjhānādīnīti ādi-saddena tatiyajjhānādīni saṅgaṇhāti.
与作为所缘的寻一起生起、一起运作,所以叫“寻俱行”,因此说“以寻为所缘”。想和作意的“以寻为所缘”,应当理解为它们以执取微细所缘的方式发生。因此说“它们没有以寂静的状态现起”。因为还不熟练,没有真正成就自在。想和作意也是为了证得第三禅才生起的,但它们仍然属于退失的部分,而不是增上的部分。“善安置”:舍弃向外的散乱,把心好好地安住在内。“令一境”:通过排除散乱,使心意不被打乱,以心的等持令其达到一境。“令安立”:不论所缘轻微还是广大,都不让它掉落,把它安立在业处的所缘上。具寿大神通者已圆满第二上首弟子的阶位,不是一般人所能相比,所以说“大神通性”,就是六神通。“以此方法”:就是用“贤友,那时我……”等所说的那种方法。“增长”:通过一再使它成为增上的部分,不断修习、培育定与慧。
Ārammaṇabhūtena vitakkena saha gatā pavattāti vitakkasahagatāti āha ‘‘vitakkārammaṇā’’ti. Vitakkārammaṇatā ca saññāmanasikārānaṃ sukhumaārammaṇaggahaṇavasena daṭṭhabbā. Tenāha ‘‘na santato upaṭṭhahiṃsū’’ti. Na paguṇaṃ sammadeva vasībhāvassa anāpāditattā. Saññāmanasikārāpīti tatiyajjhānādhigamāya pavattiyamānā saññāmanasikārāpi hānabhāgiyāva ahesuṃ, na visesabhāgiyā. Sammā ṭhapehīti bahiddhā vikkhepaṃ pahāya sammā ajjhattameva cittaṃ ṭhapehi. Ekaggaṃ karohīti teneva vikkhepapaṭibāhanena avihatamānasatāya cittasamādhānavasena ekaggaṃ karohi. Āropehīti īsakampi bahumpi apatitaṃ katvā kammaṭṭhānārammaṇe āropehi. Dutiyaaggasāvakabhūmiyā pāripūriyā āyasmā mahābhiñño, na yathā tathāti āha ‘‘mahābhiññatanti chaḷabhiññata’’nti. Iminā upāyenāti iminā ‘‘atha kho maṃ, āvuso’’tiādinā vuttena upāyena. Vaḍḍhetvāti uttari uttari visesabhāgiyabhāvāpādanena samādhiṃ paññañca brūhetvā brūhetvā.
2. 优波提舍经的注释
2. Upatissasuttavaṇṇanā
236即使是对极广大的有情或诸行而说,在一切处也都是因为欲贪已被彻底断除。他发问是为了了知,因为导师的功德实在远为殊胜。
236.Atiuḷārampisattaṃ vā saṅkhāraṃ vā sandhāya vuttaṃ sabbatthameva sabbaso chandarāgassa suppahīnattā. Jānanatthaṃ pucchati satthuguṇānaṃ ativiya uḷāratamabhāvato.
3. 《瓶经》注释
3. Ghaṭasuttavaṇṇanā
237“以精舍的一角”是指精舍的某一部分。有些人说“ekavihāre”(一所住处)是指同一个遮盖之下、同一处住所。“他们”是指那两位长老。“在各自的处所”是指在各自不同的地方。“坐”是指为了日间静修而坐下。所谓“变为粗大”,是因为他以有限之法为所缘。这里的“他们”是指那位长老和世尊。
237.Pariveṇaggenāti pariveṇabhāgena. Keci ‘‘ekavihāreti ekacchanne ekasmiṃ āvāse’’ti vadanti. Teti te dvepi therā. Pāṭiyekkesu ṭhānesūti visuṃ visuṃ ṭhānesu. Nisīdantīti divāvihāraṃ nisīdanti. Oḷāriko nāma jāto parittadhammārammaṇattā tassa. Teti thero bhagavā ca.
精进圆满:是指通过完成四种作用而精进圆满。精进策励:是指精进持续运转,连一点点退缩都没有。只是放在近处而已:是指仅仅放置在旁边而已。
Paripuṇṇavīriyoti catukiccasādhanavasena sampuṇṇavīriyo. Paggahitavīriyoti īsakampi saṅkocaṃ anāpajjitvā pavattitavīriyo. Upanikkhepanamattassevāti samīpe ṭhapanamattasseva.
在四地法中,因为慧是可以获得的,所以说“以进入四地法并安住的意义”。从应当被标记的角度来说,定本身就是定的特相。观的特相也应当这样理解。“彼此的”:应当理解为此与彼各有不同的特相。“彼”:指另一个。“轭”:指应当承担的重担。“在这两者中”:指正自觉者在定的特相和观的特相这两者上都达到了圆满成就。
Catubhūmakadhammesu labbhamānattā paññāya ‘‘catubhūmakadhamme anupavisitvā ṭhitaṭṭhenā’’ti vuttaṃ. Lakkhitabbaṭṭhena samādhi eva samādhilakkhaṇaṃ. Evaṃ vipassanālakkhaṇaṃ veditabbaṃ. Aññamaññassāti aññassa aññassa nānālakkhaṇāti veditabbaṃ. Aññassāti itarassa. Dhuranti vahitabbabhāraṃ. Dvīsupi etesūti samādhilakkhaṇavipassanālakkhaṇesu sammāsambuddho nipphattiṃ gato.
4. 《新经》注
4. Navasuttavaṇṇanā
238238. 依止于增上心的,就是属于增上心的。通过破除对立面而变得殊胜的心,就是增上心。因为与彼相应之心确实依止于它而成为诸禅那之缘,所以说“依止的”。随意而得者,就是能随自己的意愿获得。依所规定,就是依照所制定的时间限定。广大得者,就是获得无量。所谓“艰涩”是指有限的小,与它相对的就是非艰涩、无量。因此说“意思是娴熟于禅那”。松缓地着手,意思是发起松缓的精进,所以说“让精进松缓地持续”。
238. Abhicetasi nissitā ābhicetasikā. Paṭipakkhavidhamanena abhivisiṭṭhaṃ cittaṃ abhicittaṃ. Yasmā jhānānaṃ taṃsampayuttaṃ cittaṃ nissāya paccayo hotiyeva, tasmā ‘‘nissitāna’’nti vuttaṃ. Nikāmalābhīti yathicchitalābhī . Yathāparicchedenāti yathākatena kālaparicchedena. Vipulalābhīti appamāṇalābhī. ‘‘Kasira’’nti hi parittaṃ vuccati, tappaṭipakkhena akasiraṃ appamāṇaṃ. Tenāha ‘‘paguṇajjhānoti attho’’ti. Sithilamārabbhāti sithilaṃ vīriyārambhaṃ katvāti atthoti āha ‘‘sithilaṃ vīriyaṃ pavattetvā’’ti.
5. 《善生经》的注释
5. Sujātasuttavaṇṇanā
239“其他的色”是指别人的容貌。“容貌超胜”是指凭借自己容貌的圆满与美丽而超群出众,即使长时间注视也能带来喜悦。因为对观看的眼睛有益,所以叫“悦目”。因为能带来净信,所以叫“令人净信”。“以皮肤色泽美好”是说凭借皮肤色泽和身体形态的美好。
239.Aññāni rūpānīti paresaṃ rūpāni. Atikkantarūpoti attano rūpasampattiyā rūpasobhāya atikkamitvā ṭhitarūpo, sucirampi velaṃ olokentassa tuṭṭhiāvaho. Dassanassa cakkhussa hitoti dassanīyo. Pasādaṃ āvahatīti pāsādiko. Chavivaṇṇasundaratāyāti chavivaṇṇassa ceva sarīrasaṇṭhānassa ca sobhanabhāvena.
6. 《拉昆达卡跋地亚经》的注释
6. Lakuṇḍakabhaddiyasuttavaṇṇanā
240丑陋的身形与肤色,是指不美的肤色和不美的体形。依尺寸来说,是指按身体的尺寸。自己想要的就是自己心里想要的。极大的羞惭,就是极大的羞愧。
240.Virūpasarīravaṇṇanti asundarachavivaṇṇañceva asundarasaṇṭhānañca. Pamāṇavasenāti sarīrappamāṇavasena. Icchiticchitanti attanā icchiticchitaṃ. Mahāsārajjanti mahanto maṅkubhāvo.
按照自己所知道的方式,把世尊身上的功德和行为上的功德都放在心里,认真思惟、作意。
Guṇe āvajjetvāti attanā jānanakaniyāmena satthuno kāyaguṇe ca cārittaguṇe ca āvajjetvā manasi katvā.
一由旬的范围,也就是周围一由旬的围圈。
Yojanāvaṭṭanti yojanaparikkhepaṃ.
“Kāyasmī”是为了让偈颂顺口,去掉鼻音后作训释,所以说成“kāyasmi”。所谓“akāraṇaṃ kāyappamāṇaṃ”,意思是身体的大小并不算真正的尺度,只有戒等功德才是尺度。
‘‘Kāyasmī’’ti gāthāsukhatthaṃ niranunāsikaṃ katvā niddesoti vuttaṃ ‘‘kāyasmi’’nti. Akāraṇaṃ kāyappamāṇanti sarīrappamāṇaṃ nāma appamāṇaṃ, sīlādiguṇāva pamāṇanti adhippāyo.
第七《毗舍佉经》注疏
7. Visākhasuttavaṇṇanā
241“属于城市的人”就是“porī”,意思是具备善巧。因此说“puravāsīnaṃ”(城市居民)等。而这种言语远离了因急促、迟缓、口吃而造成的令人不信、粗涩等过失,所以说“pura…pe… vācāya”(城市……的言语)。“Asandiddhāyā”就是不迷惑的、畅通无碍的言语,因此说“apalibuddhāyā”(无障碍的)等。“不吞下过失”就是“anelagalā”,指不冲突、不对立的言语,因此说“niddosāya”(无过失的)。这种言语是四圣谛的宣说者,从不脱离真实,所以说“catusaccapariyāpannāya”(摄属四圣谛的)。因为它能辨别四圣谛,使人了知、修习并持续运转,所以说“cattāri saccāni amuñcitvā pavattāya”(不离开四圣谛而转起)。“dhajo”就是旗帜,意思是以一切法而高扬。
241. Purassa esāti porī, cāturiyayuttatā. Tenāha ‘‘puravāsīna’’ntiādi. Sā pana dutavilambitakhalitavasena appasannalūkhatādidosarahitā hotīti āha ‘‘pura…pe… vācāyā’’ti. Asandiddhāyāti muttavācāya. Tenāha ‘‘apalibuddhāyā’’tiādi. Na elaṃ dosaṃ galetīti anelagalā, avirujjhanavācā. Tenāha ‘‘niddosāyā’’ti. Catusaccassa pakāsakā, na kadāci saccavimuttāti āha ‘‘catusaccapariyāpannāyā’’ti. Tā hi cattāri saccāni paricchijja āpādenti paṭipādenti pavattenti. Tenāha ‘‘cattāri saccāni amuñcitvā pavattāyā’’ti. Dhajo nāma sabbadhammehi samussitaṭṭhena.
第八《难陀经》注疏
8. Nandasuttavaṇṇṇanā
242在“住在森林中的人”等说法里,应当知道:以关于森林的谈论为开头,说明了与住处有关的头陀支;以关于托钵乞食的谈论为开头,说明了与托钵乞食有关的头陀支;以穿粪扫衣的人为开头,说明了与袈裟有关的头陀支;而通过一并提到这些,也说明了依于精进的头陀支的受持和实践。这是世尊后来返回之后所说的。
242.Āraññikotiādīsu araññakathāsīsena senāsanapaṭisaṃyuttānaṃ dhutaṅgānaṃ, piṇḍapātakathāsīsena piṇḍapātapaṭisaṃyuttānaṃ, paṃsukūlikasīsena cīvarapaṭisaṃyuttānaṃ, taggahaṇeneva vīriyanissitadhutaṅgassa ca samādāya vattanaṃ dīpitanti veditabbaṃ. Āgatena bhagavatā aparabhāge kathitaṃ.
第九《帝萨经》的注释
9. Tissasuttavaṇṇanā
243“bhaṇḍaka”指的是钵和袈裟。他之所以只是坐着,是因为没有学过戒律。言语本身就有刺伤的作用,所以言语就是刀剑,因此说“以言语为刀剑”。
243.Bhaṇḍakanti pattacīvaraṃ. Nisīdiyeva vattassa asikkhitattā. Tujjanatthena vācā eva sattiyoti āha ‘‘vācāsattīhī’’ti.
以言语作刺棒:是指以被称为言语的东西,从四周不停地刺击,所以叫刺棒。这是没有省略词尾变格的说法。因此说“以言语的刺棒”。
Vācāya sannitodakenāti vacanasaṅkhātena samantato niccaṃ katvā upatudanato sannitudakena. Vibhattialopena so niddeso. Tenāha ‘‘vacanapatodenā’’ti.
他出生在高贵家族,所以叫“有族姓者”,是一位婆罗门出身的仙人。“Mātaṅga”就是旃陀罗。“在那里”是指在陶匠的作坊里。他向陶匠请求一个容身之处。陶匠见他身材高大,就说:“这位出家人是先进来的。”“就在那里”是指在那间作坊的门边,靠近门的地方。“me”意思是“被我”。“Khama mayhaṃ”意思是“请原谅我的过错”。“te”意思是“被你”。后面又出现的“te”意思是“你的”。因为他不让路,就抓住他不让他站起来,所以说“他不给他站起来”。“他们醒来”是指从睡眠中醒来,因为已经到了平常醒来的时间。
Uccakule jāti etassāti jātimā, brahmajātiko isi. Mātaṅgoti caṇḍālo. Tatthāti kumbhakārasālāyaṃ. Okāsaṃ yāci kumbhakāraṃ. Mahantaṃ disvā āha – ‘‘paṭhamataraṃ paviṭṭho pabbajito’’ti. Tatthevāti tassāyeva sālāya dvāraṃ nissāya dvārasamīpe. Meti mayā. Khama mayhanti mayhaṃ aparādhaṃ khamassu. Teti tayā. Puna teti tava. Gaṇhi uggantuṃ appadānavasena. Tenāha ‘‘nāssa uggantuṃ adāsī’’ti. Pabujjhiṃsūti niddāya pabujjhiṃsu pakatiyā pabujjhanavelāya upagatattā.
Chava 就是低劣的意思。Anantamāya 就是会种种诈术、虚伪的人。
Chavoti nihīno. Anantamāyoti vividhamāyo māyāvī.
所谓“so”,指的是泥团。关于“碎为七分”这句话,这里的用意是:那位苦行者对菩萨——菩萨以圆满修习波罗蜜、具足种种住与等至、戒和见等成就而善加调伏的心相续,以大悲为安住之处——造下了诽谤圣者的业,也就是被称为诅咒的粗恶语。由于菩萨是殊胜的福田,又因为那苦行者内心粗恶,这个业就成了现法受;如果他不向菩萨求忏悔,这业就会变得坚硬,成为必定成熟的性质;但如果向菩萨求了忏悔,因为被菩萨的加行成就所阻挡,它就变成不受果报的法,成为未作业。这就是诽谤圣者之恶业与现法受的法则。菩萨所做的阻止日出这件事,正是菩萨所见到的善巧方法。正因为这样,被酷热折磨的人们才把苦行者带到菩萨面前,让他求忏悔。而苦行者在了解了菩萨的功德之后,也对他生起了净信。至于把泥团放在他头上、又让它裂成七分,这是为了护念人们的心。否则,这些同样是出家者的人就会想:他们随心所欲,却不能让自己的心受自己控制。这样他们就会把菩萨也看成跟他们一样,那对他们来说,长久以来都会带来不利和痛苦。所以,这是恰当合理的。
Soti mattikāpiṇḍo. ‘‘Sattadhā bhijjī’’ti etthāyamadhippāyo – yaṃ tena tāpasena pāramitāparibhāvanasamiddhāhi nānāvihārasamāpattiparipūritāhi sīladiṭṭhisampadādīhi susaṅkhatasantāne mahākaruṇādhivāse mahāsatte bodhisatte ariyūpavādakammaṃ abhisapasaṅkhātaṃ pharusavacanaṃ pavattitaṃ, taṃ mahāsattassa khettavisesabhāvato tassa ca ajjhāsayapharusatāya diṭṭhadhammavedanīyaṃ hutvā sace so mahāsattaṃ na khamāpeti, taṃ kakkhaḷaṃ hutvā vipaccanasabhāvaṃ jātaṃ, khamāpite pana mahāsatte payogasampattipaṭibāhitattā avipākadhammataṃ āpajjati ahosikammabhāvato. Ayañhi ariyūpavādapāpassa diṭṭhadhammavedanīyassa ca dhammatā. Yaṃ taṃ bodhisattena sūriyuggamananivāraṇaṃ kataṃ, ayaṃ bodhisattena diṭṭho upāyo. Tena hi ubbāḷhā manussā bodhisattassa santike tāpasaṃ ānetvā khamāpesuṃ. Sopi ca mahāsattassa guṇe jānitvā tasmiṃ cittaṃ pasādesi. Yaṃ panassa matthake mattikāpiṇḍassa ṭhapanaṃ tassa sattadhā phālanaṃ kataṃ, taṃ manussānaṃ cittānurakkhaṇatthaṃ. Aññathā hi ime pabbajitā samānā cittassa vasaṃ vattanti, na pana cittamattano vase vattāpentīti mahāsattampi tena sadisaṃ katvā gaṇheyyuṃ, tadassa nesaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti. Patirūpanti yuttaṃ.
《长老名经》的注释
10. Theranāmakasuttavaṇṇanā
244“在过去五蕴”是指在过去的有身。“以舍断欲贪”是指以彻底断除欲贪的方式。“已断”是指因为毫无留恋地舍弃而成为已断。“已舍遣”是指因为已经完全丢弃。“三有”在这里是指取着的诸法。“以及一切蕴、处、界”这句话,因为是不加区分地说的,所以涵盖了取着的和非取着的两种世间法。“已知”是指通过遍知现观而使其明显、显现。“就在它们”是指在三地诸法之中。“无染着、无搅动、无杂染”是因为没有渴爱和邪见这两种污染。“那一切”是指前面三个分句里,这里用“一切”一词所统摄的三地轮回。“舍弃后”是指通过断除现观而舍弃。“在渴爱灭尽中解脱”:渴爱在那里灭尽,所以是在称为渴爱灭尽的涅槃中解脱。“彼”是指那位无上的独住者,我说他是独住者,因为他没有渴爱这个伴侣。这里应当看到,通过讲说遍知现观和断除现观,其余的现观在意义上其实也已经一并讲到了。
244.Atīte khandhapañcaketi atīte attabhāve. Chandarāgappahānenāti chandarāgassa accantameva jahanena. Pahīnaṃ nāma hoti anapekkhapariccāgato. Paṭinissaṭṭhaṃ nāma hoti sabbaso chaḍḍitattā. Tayobhaveti iminā upādiṇṇakadhammānaṃyeva gahaṇaṃ. Sabbā khandhāyatanadhātuyo cāti iminā upādiṇṇānampi anupādiṇṇānampi dvidhā pavattalokiyadhammānaṃ gahaṇaṃ avisesetvā vuttattā. Viditaṃ pākaṭaṃ katvā ṭhitaṃ pariññābhisamayavasena. Tesvevāti tebhūmakadhammesu eva. Anupalittaṃ amathitaṃ asaṃkiliṭṭhaṃ taṇhādiṭṭhisaṃkilesābhāvato. Tadeva sabbanti heṭṭhā tīsupi padesu idha sabbaggahaṇena gahitaṃ tebhūmakavaṭṭaṃ. Jahitvāti pahānābhisamayavasena. Taṇhā khīyati etthāti taṇhakkhayasaṅkhāte nibbāne vimuttaṃ. Tamahanti taṃ uttamapuggalaṃ ekavihāriṃ brūmi taṇhādutiyassa abhāvato. Ettha ca pariññāpahānābhisamayakathanena itarampi abhisamayaṃ atthato kathitamevāti daṭṭhabbaṃ.
《大劫宾那经》的注释
11. Mahākappinasuttavaṇṇanā
245“大劫宾那”这个称呼,是一种敬语,就像“大目犍连”那样。“如是类”是指和功德殊胜相关联的说法,比如“佛”“法”等。“教说”是指从别处传来的话。“步行商人”就是徒步走路的商人。他问“有没有什么教说”,是在问“有没有先前没有流传过的事情”。喜生起了,就像长久以来立下誓愿、智慧已经成熟的人那样。因为功德不可计量,又能彰显一切知智的功德,所以佛宝应当这样说;其余二宝,则因为彰显能导出的性质,以及见与戒的共同和合,所以应当这样说。依照教导去实践的人,能使他不再堕入恶趣之苦和轮回之苦,因此称为“法”。因为见与戒极其清净、共同和合而聚集,所以称为“僧伽”。而这三者的“宝”的含义,也是相同的。
245.Mahākappinoti pūjāvacanametaṃ yathā ‘‘mahāmoggallāno’’ti. Tathārūpanti ‘‘buddho dhammo’’tiādikaṃ guṇavisesavantapaṭibaddhaṃ. Sāsananti desantarato āgatavacanaṃ. Jaṅghavāṇijāti jaṅghacārino vāṇijā. Kiñci sāsananti apubbapavattidīpakaṃ kiñci vacananti pucchi. Pīti uppajji yathā taṃ suciraṃ katābhinīhāratāya paripakkañāṇassa. Aparimāṇaṃ guṇassa aparimāṇato sabbaññuguṇaparidīpanato, sesaratanadvaye niyyānikabhāvadīpanato diṭṭhisīlasāmaññena saṃhatabhāvadīpanatoti vattabbaṃ. Yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamāne apāyadukkhato saṃsāradukkhato ca apatante dhāretīti dhammo. Suparisuddhadiṭṭhisīlasāmaññena saṃhatoti saṅghoti. Ratanattho pana tiṇṇampi sadiso evāti.
王后布施了九十万。用“你们”来称呼,是出于对王后的尊敬,才用复数来说她。“贪”:指的是随之而起的贪染。
Navasatasahassāni adāsi devī. Tumheti rājiniṃ gāravena bahuvacanena vadati. Rāgoti anugacchantarāgo.
“已生的”是指由业和烦恼所产生。因为是由业和烦恼所生,所以“生类”这个词和“已生的”意思相同,因此说“已生的,就是生类的意思”。“八明”:按照《阿摩昼经》(《长部》1.278)里所说的方式来理解。在那部经里,观智、意所成神变,再加上六种神通,合起来称为“八明”。“照耀”:因为摧破对立面而发光,就像太阳的光辉,所以说“照耀,就是发光”。先进入禅那,以入定的心增长观,再进入果等至而坐,因此说“以两种禅那修禅的人”。“一切吉祥偈”:他们说,这是与一切吉祥不相违背的偈颂。他们确实是这样说的——
Janiteti kammakilesehi nibbattite. Kammakilesehi pajātattā pajāti pajāsaddo janitasaddena samānatthoti āha – ‘‘janite, pajāyāti attho’’ti. Aṭṭhahi vijjāhīti ambaṭṭhasutte (dī. ni. 1.278) āgatanayena. Tattha hi vipassanāñāṇamanomayiddhīhi saha cha abhiññā ‘‘aṭṭha vijjā’’ti āgatā . Tapati paṭipakkhavidhamanena vijjotati, taṃ sūriyassa virocananti āha – ‘‘tapatīti virocatī’’ti. Jhānaṃ samāpajjitvā samāhitena cittena vipassanaṃ vaḍḍhetvā phalasamāpattiṃ samāpajjitvā nisinnoti āha – ‘‘duvidhena jhānena jhāyamāno’’ti. Sabbamaṅgalagāthāti sabbamaṅgalāvirodhī gāthāti vadanti. Tathā hi vadanti –
吉祥的是世尊佛陀,法与僧伽也是吉祥;
对于一切众生来说,那都是福德与吉祥之愿。
‘‘Maṅgalaṃ bhagavā buddho, dhammo saṅgho ca maṅgalaṃ; Sabbesampi ca sattānaṃ, sa puññavitamaṅgala’’nti.
供养之后,他对另一位在家说法的男居士这样说。这里,“入禅者照耀”这句话,因为已经包含了对所缘的审察禅定,所以法宝就已经被包含在内了。“婆罗门”这句话,则已经把僧宝包含在内了。而佛宝,则是直接以其本身的样子被包含在内的。
Pūjaṃ kāretvā ekaṃ agārikadhammakathikaṃ upāsakaṃ āha. Ettha ca ‘‘jhāyī tapatī’’ti iminā ārammaṇūpanijjhānānaṃ gahitattā dhammaratanaṃ gahitameva. ‘‘Brāhmaṇo’’ti iminā saṅgharatanaṃ gahitameva. Buddharatanaṃ pana sarūpeneva gahitanti.
第12章 《同伴经》的注释
12. Sahāyakasuttavaṇṇanā
246246. 以正确的方式相合、运转,所以叫“相合”,也就是正见等。“长久正确相合者”:因为他们在漫漫长夜、长久时日中正确相合,所以叫“长久相合者”。因此说“长夜”等。“如今这些人的”:就是现在这些人的。这个教法,从内心的意愿和实际的修行两方面来说,都正确地相应、相合,所以即使中间好像分裂了,它仍然是平等的、没有差别的。正因为如此,在佛陀世尊所宣说的法与律中,这些人的修行教法才显得光辉、闪耀,这就是这句话的意思。“圣者所宣说”:就是由圣者——正自觉者——正确开显的圣法。正是通过断除烦恼的调伏和完全止息的调伏这两种方式,得到完善的调伏,从而止息了一切烦恼、不安与热恼。
246. Sammā saṃsandanavasena eti pavattatīti sameti, sammādiṭṭhiādi. Sammā cirarattaṃ cirakālaṃ sameti etesaṃ atthīti cirarattaṃsametikā. Tenāha ‘‘dīgharatta’’ntiādi. Idāni imesanti etarahi etesaṃ. Ayaṃ sāsanadhammo ajjhāsayato payogato ca sammā saṃsandati sameti, tasmā majjhe bhinnaṃ viya samameva na visadisaṃ. Kiñca tato eva buddhena bhagavatā paveditadhammavinaye etesaṃ paṭipattisāsanadhammo sobhati virocatīti attho. Ariyappavediteti ariyena sammāsambuddhena sammadeva pakāsite ariyadhamme. Sammadeva samucchedapaṭippassaddhivinayānaṃ vasena suṭṭhu vinītā sabbakilesadarathapariḷāhānaṃ vūpasamena.