8. 相相应
8. Lakkhaṇasaṃyuttaṃ
《骨经》的注释
1. Aṭṭhisuttavaṇṇanā
202在“具寿具相者”等语句中,为了说明“这位名叫具相的具寿是谁?为什么会有‘具相’这个名字?这位具寿目犍连又是谁?他为什么露出微笑?”这一切,就以“那一位……”等文开始。“具足相者”是指具足大丈夫相好的人。
202.Āyasmāca lakkhaṇotiādīsu ‘‘ko nāmāyasmā lakkhaṇo, kasmā ca ‘lakkhaṇo’ti nāmaṃ ahosi, ko cāyasmā moggallāno, kasmā ca sitaṃ pātvākāsī’’ti taṃ sabbaṃ pakāsetuṃ ‘‘yvāya’’ntiādi āraddhaṃ. Lakkhaṇasampannenāti purisalakkhaṇasampannena.
轻微的笑叫“笑”,所以这里说“柔和的笑”。所谓“骨锁”,并不是指没有心识的一堆骨头,而是指一个饿鬼,所以说“投生在饿鬼界”。这些身体就是饿鬼的身体。它们如同天人的身体那样,在平常状态下并不显现,所以说不出现在人们眼前。但如果它们愿意,也可以出现在人面前。因为看到众生被痛苦压倒、无依无靠,由此生起悲悯,所以说“应当生起悲悯”。自己的成就和佛陀智慧的成就,这两处都要分别配上“成就”这个词。为了说明这两者,才说了“因为它……”等话。其中,要把“回忆自己的成就之后,露出了微笑”这句话拿来连接上下文。“法界”是指一切知智。或者,“法界”是指诸法的自性。
Īsaṃ hasitaṃ ‘‘sita’’nti vuccatīti āha ‘‘mandahasita’’nti. Aṭṭhisaṅkhalikanti nayidaṃ aviññāṇakaṃ aṭṭhisaṅkhalikamattaṃ, atha kho eko petoti āha ‘‘petaloke nibbatta’’nti. Ete attabhāvāti petattabhāvā. Na āpāthaṃ āgacchantīti devattabhāvā viya na āpāthaṃ āgacchanti pakatiyā. Tesaṃ pana ruciyā āpāthaṃ āgaccheyyuṃ manussānaṃ. Dukkhābhibhūtānaṃ anāthabhāvadassanapadaṭṭhānā karuṇāti āha ‘‘kāruññe kattabbe’’ti. Attano ca sampattiṃ buddhañāṇassa ca sampattinti paccekaṃ sampattisaddo yojetabbo. Tadubhayaṃ vibhāvetuṃ ‘‘taṃ hī’’tiādi vuttaṃ. Tattha attano sampattiṃ anussaritvā sitaṃ pātvākāsīti padaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ. Dhammadhātūti sabbaññutaññāṇaṃ sandhāya vadati. Dhammadhātūti vā dhammānaṃ sabhāvo.
另一位是具相长老。“再生”就是投生。因为是以再生为头来说那样的个体存在。“带着铁喙”就是带着铁制的喙。“游行”就是经由虚空飞行。“啊,真是稀有!”这是带有责备意味的稀有。“眼者”就是已获得天眼者,或者这里应当理解为“成为世间的眼”的意思。
Itaroti lakkhaṇatthero. Upapattīti jāti. Upapattisīsena hi tathārūpaṃ attabhāvaṃ vadati. Lohatuṇḍakehīti lohamayeheva tuṇḍakehi. Carantīti ākāsena gacchanti. Acchariyaṃ vatāti garahacchariyaṃ nāmetaṃ. Cakkhubhūtāti sampattadibbacakkhukā, lokassa cakkhubhūtāti evaṃ vā ettha attho daṭṭhabbo.
“Yatra”是表达原因的词,所以注释说“Yatra是表示原因的说法”。而在别处,“Yatra hi nāma”表达的则是另外的意思。在无量众生界中,也就是按类别区分的欲有等各种“有”、地狱等各种“趣”、身异想异等各种识住,以及诸如此类众生居住的地方,为了让我以现前之智证得一切知智。
Yatrāti hetuatthe nipātoti āha ‘‘yatrāti kāraṇavacana’’nti. Aññatra hi ‘‘yatra hi nāmā’’ti attho vuccati. Appamāṇe sattanikāye te ca kho vibhāgena kāmabhavādibhede bhave, nirayādibhedā gatiyo, nānattakāyanānattasaññiādiviññāṇaṭṭhitiyo, tathārūpe sattāvāse ca sabbaññutaññāṇañca me upanetuṃ paccakkhaṃ karontena.
“屠牛者”就是指经常杀牛的人。所以经文说“杀了又杀”。“他的”,是指杀牛这个业。“后后受报的业”,是指要在以后一再受报的业。当力量强大的屠牛业正在给果报时,那个还没得到机会的后后受报业,如今在那个果报已经成熟时得到了机会,所以被称为“剩余的业”。“结生”,是指由恶业所产生的结生。“由于业相似”,是指因为果报和业的性质相似。“由于所缘相似”,是指因为所缘同类、相似。先前那个业和它的果报是依什么样的所缘而发生的,现在这个业和它的果报也就依同样类型的所缘而发生,因此说“正是由于那个业的果报剩余”。确实,对相似的事物也可以用同一个名称来指称,比如“就是那只鹧鸪,就是那些药草”。“成为了相”:过去所积造、因为导向饿鬼投生而得到机会的那个业,其相如今这样现起,成了那个果报的相、所缘。“他”,就是那位屠牛者。“生为骨锁饿鬼”,是因为果报和业相似的缘故。
Goghātakoti gunnaṃ abhiṇhaṃ hananako. Tenāha ‘‘vadhitvā vadhitvā’’ti. Tassāti gunnaṃ vadhakakammassa. Aparāpariyakammassāti aparāpariyavedanīyakammassa. Balavatā goghātakakammena vipāke dīyamāne aladdhokāsaṃ aparāpariyavedanīyaṃ tasmiṃ vipakkavipāke idāni laddhokāsaṃ ‘‘avasesakamma’’nti vuttaṃ. Paṭisandhīti pāpakammajanitā paṭisandhi. Kammasabhāgatāyāti kammasadisabhāvena. Ārammaṇasabhāgatāyāti ārammaṇassa sabhāgabhāvena sadisabhāvena. Yādise hi ārammaṇe pubbe taṃ kammaṃ tassa ca vipāko pavatto, tādiseyeva ārammaṇe idaṃ kammaṃ imassa vipāko ca pavattoti katvā vuttaṃ ‘‘tasseva kammassa vipākāvasesenā’’ti. Bhavati hi taṃsadisepi tabbohāro yathā ‘‘so eva tittiro, tāniyeva osadhānī’’ti. Nimittaṃ ahosīti pubbe katūpacitassa petūpapattinibbattanavasena katokāsassa tassa kammassa nimittabhūtaṃ idāni tathā upaṭṭhahantaṃ tassa vipākassa nimittaṃ ārammaṇaṃ ahosi. Soti goghātako. Aṭṭhisaṅkhalikapeto jāto kammasarikkhakavipākatāvasena.
2. 《肉片经》的注释
2. Pesisuttavaṇṇanā
203把肉做成牛肉片,意思是:把母牛杀了又杀,把牛肉剖开,切成肉片。晒干,意思是:为了能存放一段时间而把它晒干。那些正在被晒干的肉片,就叫做vallūra(干肉)。
203.Gomaṃsapesiyo katvāti gāviṃ vadhitvā vadhitvā gomaṃsaṃ phāletvā pesiyo katvā. Sukkhāpetvāti kālantaraṃ ṭhapanatthaṃ sukkhāpetvā. Sukkhāpiyamānānaṃ maṃsapesīnañhi vallūrasamaññā.
3. 《食团经》的注释
3. Piṇḍasuttavaṇṇanā
204没有羽毛的皮,就是去掉了羽毛的皮。
204.Nippakkhacammeti vigatapakkhacamme.
《无皮经》的注释
4. Nicchavisuttavaṇṇanā
205205. 杀绵羊的人就是屠羊者。Eḷaka 指的是山羊。
205. Urabbhe hanatīti orabbhiko. Eḷaketi aje.
第5篇 剑毛经的注释
5. Asilomasuttavaṇṇanā
206用自己给的诱饵养肥的(鹿)。用刀杀了又杀,再拿去卖。
206.Nivāpapuṭṭheti attanā dinnanivāpena posite. Asinā vadhitvā vadhitvā vikkiṇanto.
第6章《矛经》的注释
6. Sattisuttavaṇṇanā
207一只鹿,指的是一只岛鹿。
207.Ekaṃ miganti ekaṃ dīpakamigaṃ.
7. 《箭毛经》的注释
7. Usulomasuttavaṇṇanā
208“以诸因”就是指种种折磨。“了知”就是指了知业处。
208.Kāraṇāhīti yātanāhi. Ñatvāti kammaṭṭhānaṃ ñatvā.
8. 《针毛经》注释
8. Sūcilomasuttavaṇṇanā
209听并且满足,所以叫“御者”,比如驯马师之类。
209. Suṇoti pūretīti sūto, assadamakādiko.
《第二针毛经》注释
9. Dutiyasūcilomasuttavaṇṇanā
210210. 以挑拨离间的方式,把从这里听到的话传到那边,或者把从那边听到的话传到这里,这就是“挑拨者”。他使人们陷入灾祸与不幸,这就是其中的关联。
210. Pesuññūpasaṃhāravasena ito sutaṃ amutra, amutra vā sutaṃ idha sūcetīti sūcako. Anayabyasanaṃ pāpesi manusseti sambandho.
第10篇 瓮阴囊经的注释
10. Kumbhaṇḍasuttavaṇṇanā
211判决大臣,就是国王任命来处理诉讼的审判大臣。他因为在村民群体中用欺诈手段骗人,所以被称为“村欺诈者”。也有人说:“这样的村长就是村欺诈者。”他本应保持公正,因为可以称他为“法住者”。由于他以隐秘部位坐下的缘故,就成了不正当的坐姿。
211.Vinicchayāmaccoti raññā aḍḍakaraṇe ṭhapito vinicchayamahāmatto. So hi gāmajanakāyaṃ kūṭeti vañcetīti gāmakūṭakoti vuccati. Keci ‘‘tādiso eva gāmajeṭṭhako gāmakūṭako’’ti vadanti. Samena bhavitabbaṃ, ‘‘dhammaṭṭho’’ti vattabbato. Rahassaṅge nisīdanavasena visamā nisajjāva ahosi.
《有头经》的注释
1. Sasīsakasuttavaṇṇanā
212212. 接触:以偷盗的方式去接触。
212.Phusantoti theyyāya phusanto.
3. 《无皮女经》的注释
3. Nicchavitthisuttavaṇṇanā
214有夫之妇对自己的触受做不了主。“转”是说交谈之后又去了别处。
214.Mātugāmo sassāmiko attano phasse anissaro. Vaṭṭitvāti bhassitvā aparaṃ gantvā.
《腥臭女经》的注释
4. Maṅgulitthisuttavaṇṇanā
215215. 因为以“莽古”的方式而运行,所以叫“莽古利”;意思是,它以丑陋、可憎的状态现起。因此说“丑陋、难看、可厌”。
215. Maṅganavasena ulatīti maṅguli, virūpabībhacchabhāvena pavattatīti attho. Tenāha ‘‘virūpaṃ duddasikaṃ bībhaccha’’nti.
《灼身女经》的注释
5. Okilinīsuttavaṇṇanā
216216. 身体上方被火反复烧灼,所以是“烧煮”。从下方渗漏,身体湿透,所以是“湿淋淋”。四处都散落着炭火,所以是“散落”。因此说“据说她……”等。所谓“炭堆”,就是炭火堆积的地方。从身体流下的是不净、恶臭、令人厌恶的汗液。据说那位国王,就是迦陵伽王。“女舞者”就是擅长跳舞的女人。“汗”就是出汗,意思是灼热之苦。
216. Uddhaṃ uddhaṃ agginā pakkasarīratāya uppakkaṃ. Heṭṭhato paggharaṇavasena kilinnasarīratāya okilinī. Ito cito ca aṅgārasamparikiṇṇatāya okirinī. Tenāha ‘‘sā kirā’’tiādi. Aṅgāracitaketi aṅgārasañcaye. Sarīrato paggharanti asuciduggandhajegucchāni sedagatāni. Tassa kira raññoti tassa kāliṅgassa rañño. Nāṭakinīti nacce adhikatā itthī. Sedanti sedanaṃ, tāpananti attho.
《无头经》注释
6. Asīsakasuttavaṇṇanā
217在积业的时候,因为像那样反复地执取相,他投生成了无头的躯干。
217.Asīsakaṃ kabandhaṃ hutvā nibbatti kammāyūhanakāle tathā nimittaggahaṇaparicayato.
7-11. 《恶比丘经》等的注释
7-11. Pāpabhikkhusuttādivaṇṇanā
218-222“低劣的比丘”:因为行为卑劣,所以叫低劣;因为穿着比丘的装束、靠乞食过活,所以叫比丘。“质多游戏”:就是随着自己喜欢,玩各种游戏。“此即是”:就是比丘事那段里已经说过的那套道理本身。
218-222.Lāmakabhikkhūti hīnācāratāya lāmako, bhikkhuvesatāya, bhikkhāhārena jīvanato ca bhikkhu. Cittakeḷinti cittaruciyaṃ taṃ taṃ kīḷanto. Ayamevāti bhikkhuvatthusmiṃ vuttanayo eva.