第七 罗睺罗相应
7. Rāhulasaṃyuttaṃ
1-8. 眼经等注释
1-8. Cakkhusuttādivaṇṇanā
188-195188-195.“独住者”:在四种姿势中都是独自一人而住。“远离处”:就是远离的地方,所以说“无声”。“以念不远离者”:以念不远离而安住,因为始终不舍弃而持续。“精勤者”:具足精进,以全面烧灼、折磨烦恼的方式而具有持续的精进。“已置心者”:心已投向那种殊胜的证得,心倾向于那里、朝向那里,这就是意思。“以成为后非有之相”:在生起之前本来不存在,由于诸缘和合而成为、生起之后,以称为坏灭为终结的非有之相。“无常”:因为无有常、恒之性。“有生灭性”:因为每一刹那生起而灭去。“暂时性”:因为彼刹那性。“变易边”:因为具有变易性。眼确实依所缘而变异,变易、趋向坏灭、遭受逼迫。“由遮常”:因为常性应被遮遣,连丝毫的痕迹也不可得。“以苦之义”:因为无间断的苦性,以苦而可忍受。“以苦为处之义”:因为种种苦的所依处。“恒常逼迫之义”:因为不断烧灼的性质。“由遮乐”:因为乐性应被遮遣。“渴爱执取”:因为是我所之性。“慢执取”:因为是我之性。“见执取”:因为“我”的颠倒之性。“以离贪”:以离贪的执取。“同样以解脱”:以解脱的执取。
188-195.Ekavihārīti catūsupi iriyāpathesu ekākī hutvā viharanto. Vivekaṭṭhoti vivittaṭṭho, tenāha ‘‘nissaddo’’ti. Satiyā avippavasantoti satiyā avippavāsena ṭhito, sabbadā avijahanavasena pavatto. Ātāpīti vīriyasampannoti sabbaso kilesānaṃ ātāpanaparitāpanavasena pavattavīriyasamaṅgībhūto. Pahitattoti tasmiṃ visesādhigame pesitacitto, tattha ninno tappabbhāroti attho. Hutvā abhāvākārenāti uppattito pubbe avijjamāno paccayasamavāyena hutvā uppajjitvā bhaṅguparamasaṅkhātena abhāvākārena. Aniccanti niccadhuvatābhāvato. Uppādavayavantatāyāti khaṇe khaṇe uppajjitvā nirujjhanato. Tāvakālikatāyāti taṅkhaṇikatāya. Vipariṇāmakoṭiyāti vipariṇāmavantatāya. Cakkhuñhi upādāya vikārāpajjanena vipariṇamantaṃ vināsaṃ paṭipīḷaṃ pāpuṇāti. Niccapaṭikkhepatoti niccatāya paṭikkhipitabbato lesamattassapi anupalabbhanato. Dukkhamanaṭṭhenāti nirantaradukkhatāya dukkhena khamitabbato. Dukkhavatthukaṭṭhenāti nānappakāradukkhādhiṭṭhānato. Satatasampīḷanaṭṭhenāti abhiṇhatāpasabhāvato. Sukhapaṭikkhepenāti sukhabhāvassa paṭikkhipitabbato. Taṇhāgāho mamaṃkārabhāvato. Mānagāho ahaṃkārabhāvato. Diṭṭhigāho ‘‘attā me’’ti vipallāsabhāvato. Virāgavasenāti virāgaggahaṇena. Tathā vimuttivasenāti vimuttiggahaṇena.
净色之所以被取,是因为它被认为是已达到门的状态。观察行的心,意思就是作为门的心。
Pasādāva gahitā dvārabhāvappattassa adhippetattā. Sammasanacāracittaṃ dvārabhūtamanoti adhippāyo.
在第六个所缘上,因为三界诸法被认为是观察行者的所缘。就像第一经中只取了五种净色,而没有取眼等扶根尘;同样,第三经中也不是只取以净色为依处的心,也不取与它相应的诸法。因为只有这样限定才有意义,否则就没有什么可被它排除掉的了。“一切处”是指在所有第四经等当中。“达到速行”是指与速行心相应。
Chaṭṭhe ārammaṇe tebhūmakadhammā sammasanacārassa adhippetattā. Yathā paṭhamasutte pañca pasādā gahitā, na sasambhāracakkhuādayo, evaṃ tatiyasutte na pasādavatthukacittameva gahitaṃ. Na taṃsampayuttā dhammā. Evañhi avadhāraṇaṃ sātthakaṃ hoti aññathā tena apanetabbassa abhāvato. Sabbatthāti sabbesu catutthasuttādīsu. Javanappattāti javanacittasaṃyuttā.
第9章 界经的注释
9. Dhātusuttavaṇṇanā
196196. 因为空界是色的界限,所以空界属于色所摄,基于这个意思,才说“其余的是色”。名色则是指三界中的名和色。
196. Ākāsadhātu rūpaparicchedatāya rūpapariyāpannanti adhippāyena ‘‘sesāhi rūpa’’nti vuttaṃ. Nāmarūpanti tebhūmakaṃ nāmaṃ rūpañca kathitaṃ.
《蕴经》注疏
10. Khandhasuttavaṇṇanā
197“以总摄来限定”是指按照法的汇集方式来分类。“此处”是指在这部经里。“三界”应当理解为:因为这里要说明的是遍察修行的所行境。
197.Sabbasaṅgāhikaparicchedenāti dhammasaṅgaṇhanapariyāyena. Idhāti imasmiṃ sutte. Tebhūmakāti gahetabbā sammasanacārassa adhippetattā.
11. 随眠经的注释
11. Anusayasuttavaṇṇanā
200在第二品中,“自己的”:具寿罗睺罗指出的是自己有知觉的身体。“他人的”:指出的是他人没有知觉的身体。或者,这是在其他人的相续中,不取无色法而只取色身来说的。另一些人说:“这是就无想有情的自体而说的。”“前者”:即“在这个有知觉的身体中”这一句。“后者”:即“在外”这一句。“这些烦恼”:即被称为见、渴爱、慢的烦恼。“在这些所依上”:指内与外的所依。“正……观察”:在加行阶段,以观智通过遍察来观察;在道刹那,则以现观通过自证智正确地观察。
200. Dutiyavagge attanoti āyasmā rāhulo attano saviññāṇakaṃ kāyaṃ dasseti. Parassāti parassa aviññāṇakakāyaṃ dasseti. Parasantāne vā arūpe dhamme aggahetvā rūpakāyameva gaṇhanto vadati. Apare ‘‘asaññasattānaṃ attabhāvaṃ sandhāya tathā vutta’’nti vadanti. Purimenāti ‘‘imasmiṃ saviññāṇake kāye’’ti iminā padena. Pacchimenāti ‘‘bahiddhā’’ti iminā padena. Ete kilesāti ete diṭṭhitaṇhāmānasaññitā kilesā. Etesu vatthūsūti ajjhattabahiddhāvatthūsu. Samma…pe… passatīti pubbabhāge vipassanāñāṇena sammasanavasena, maggakkhaṇe abhisamayavasena suṭṭhu attapaccakkhena ñāṇena passati.
第12章 离经的注释
12. Apagatasuttavaṇṇanā
201通过彻底断除“我是此”等我执,它已经完全消失了。
201. ‘‘Ahameta’’nti ahaṃkārādīnaṃ anavasesappahānena accantameva apagataṃ.
“二”是指第一品等。因为开示是在无学地讲的,所以称为无学地。第一品是针对以“善哉,尊者,世尊”等语请求的人而说;第二品则是随顺那位没有请求的长老的心意而说。名为“解脱成熟法”的,就是依止于出离的信根等法。不过,因为观已经被讲说了,这些法也就被一并讲说了。实际上,长老正是依照各处开示,让那些法达到成熟。确实,世尊即使没有被请求,也开示了第二品。
Dvīsūti paṭhamavaggādīsu. Desanāya asekkhabhūmiyā desitattā asekkhabhūmi kathitā. Paṭhamoti paṭhamavaggo ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā’’tiādinā āyācantassa, dutiyo anāyācantassa therassa ajjhāsayavasena kathito. Vimuttiparipācanīyadhammā nāma vivaṭṭasannissitā saddhindriyādayo. Tena pana vipassanāya kathitattā kathitā evāti. Taṃtaṃdesanānusārena hi thero te dhamme paripākaṃ pāpesi. Tathā hi bhagavā dutiyavaggaṃ anāyācitopi desesi.