第六 利养与恭敬相应
6. Lābhasakkārasaṃyuttaṃ
《可怖经》的注释
1. Dāruṇasuttavaṇṇanā
157157. “顽固”:就是粗硬,因为它给出的是不可意的所缘。“得到四种资具”:就是获得四种资具。“恭敬”:就是用那些善加备办的资具来供养,但从实际含义上说,那只是得到成就而已,所以说“那些……的得到”。“名声宣扬”:就是称扬功德。“有障碍”:因为不能超越障碍,所以叫有障碍,因为它带来不利。
157.Thaddhoti kakkhaḷo aniṭṭhassa padānato. Catupaccayalābhoti catunnaṃ paccayānaṃ paṭilābho. Sakkāroti tehiyeva paccayehi susaṅkhatehi pūjanā, so pana atthato sampattiyevāti āha ‘‘tesaṃyeva…pe… lābho’’ti. Vaṇṇaghosoti guṇakittanā. Antarāyassa anativattanato antarāyiko anatthāvahattā.
第二 鱼钩经的注释
2. Baḷisasuttavaṇṇanā
158158. 用鱼钩来活动,或者靠鱼钩维生,所以叫渔夫。因此说“拿着鱼钩游走”。“入于饵”:就是靠近饵、落入饵中。因此说“涂了饵”。即使格位不同,也可以构成外部依主释复合词,所以说“在饵上,眼见”。“Ayo”是指乐,与它相反的“anayo”是指苦,因此说“遭受了苦”。“Assa”就是“他的”,这里是用属格来表达作者(行为者)的意思。因为一个随烦恼流转的人,不会与烦恼分离,所以说“应当像对待烦恼魔罗的欲望那样去做”。
158. Baḷisena carati, tena vā jīvatīti bāḷisiko. Tenāha ‘‘baḷisaṃ gahetvā caramāno’’ti. Āmisagatanti āmisūpagataṃ āmisapatitaṃ. Tenāha ‘‘āmisamakkhita’’nti. Bhinnādhikaraṇānampi bāhiratthasamāso hotevāti āha ‘‘āmise cakkhudassana’’nti. Ayo vuccati sukhaṃ, tabbidhuratāya anayo, dukkhanti āha ‘‘dukkhaṃ patto’’ti. Assāti etena. Kattuatthe hi etaṃ sāmivacanaṃ. Yathā kilesā vattanti, evaṃ pavattamāno puggalo kilesavippayogo na hotīti vuttaṃ ‘‘yathā kilesamārassa kāmo, evaṃ kattabbo’’ti.
3-4. 《龟经》等经的注释
3-4. Kummasuttādivaṇṇanā
159-160159-160. 所谓“骨龟”,是指头顶骨盖上有尖锐骨尖的众生,它们的群体就叫骨龟族。在鱼、龟等身体上垂下来、掉下来的,叫“掉落者”,这里描述的形态就是铁刺。铁套,就是铁制的套子。耳轮箭状,就是像刺穿自己的箭那样的形状。铁刺,就是铁制的弯曲尖刺。说“出来”,是指它从不动的位置出来。因为它刚一被插进去,就立刻出来了。现在,你不该说“我们的”。从这之后的下一部经,说的是第四经。
159-160. Aṭṭhikacchapā vuccanti yesaṃ kapālamatthake tikhiṇā aṭṭhikoṭi hoti, tesaṃ samūho aṭṭhikacchapakulaṃ. Macchakacchapādīnaṃ sarīre lambantī papatatīti papatā, vuccamānākāro ayakaṇṭako. Ayakosaketi ayomayakosake. Kaṇṇikasallasaṇṭhānoti attanikāpanasallasaṇṭhāno. Ayakaṇṭakoti ayomayavaṅkakaṇṭako. Nikkhamati ettha athāvarato. Pavesitamatto hi so. Idāni tvaṃ ‘‘amhāka’’nti na vattabbo. Ito anantarasutteti catutthasuttamāha.
第五粪虫经的注释
5. Mīḷhakasuttavaṇṇanā
161161. 「粪虫女」:这是按女性词性来称呼的。「粪虫」是指吃粪的虫子。「在内」是指在肚子里。
161.Mīḷhakāti evaṃ itthiliṅgavasena vuccamānā. Gūthapāṇakāti gūthabhakkhapāṇakā. Antoti kucchiyaṃ.
第六雷电经的注释
6. Asanisuttavaṇṇanā
162他说“让那些不带来利养恭敬的人遭遇饥饿等苦吧”,这样说并不是因为希望众生受苦,应当这样把前后文联系起来理解。他感受无边的苦,是因为不善心接连不断地生起,数量极多。
162. ‘‘Ime lābhasakkāraṃ anāharantā jighacchādidukkhaṃ pāpuṇantū’’ti evaṃ na sattānaṃ dukkhakāmatāya evamāhāti ānetvā sambandho. Anantadukkhaṃ anubhoti aparāparaṃ uppajjanakaakusalacittānaṃ bahubhāvato.
第七 毒箭经的注释
7. Diddhasuttavaṇṇanā
163与涂毒相应的:或者是指以涂毒的方式行进,也就是行于涂毒之物。因此说“以涂毒”。
163. Acchavisayuttāti vā diddhe gatena gatadiddhena. Tenāha ‘‘visamakkhitenā’’ti.
第八《豺经》注
8. Siṅgālasuttavaṇṇanā
164老豺这个称呼,是因为身体没有光泽才这么叫的。因为身上长着竖起来的粗硬毛,所以名叫“有竖刺者”。Phuṭati 的意思是裂开、破裂。
164.Jarasiṅgālotveva vuccati sarīrasobhāya abhāvato. Sarīrassa uggatakaṇṭakattā ukkaṇṭakena nāma. Phuṭatīti phalati bhijjati.
第九部《韦兰巴经》的注释
9. Verambhasuttavaṇṇanā
165不守护身体,就是指舍弃了二十六种与修行相应(适宜)的行为。不守护言语,就是指被贪欲和嗔恚所缠缚,从而什么话都说得出来。
165.Kāyaṃna rakkhati nāma chabbīsatiyā sāruppānaṃ pariccajanato. Vācaṃ na rakkhati nāma rāgasāmantā ca kodhasāmantā ca yāva nicchāraṇato.
第十 有偈经的注释
10. Sagāthakasuttavaṇṇanā
166166. 在“对被恭敬对待的人”这一句里,“不恭敬以及两者”是指不恭敬和两者兼具,意思是说,有时受到恭敬,有时受到不恭敬,有时两者都有。因此经文说“以不恭敬”等。由于成就了恒常安住,所以称为“恒常者”,于是说“阿拉汉果……微细见”等等。因为那种智确实被称为“金刚喻智”。“已来”:是指为了进入果等至,已经完成了它的前期准备。
166.‘‘Yassa sakkariyamānassā’’ti ettha asakkārena cūbhayanti asakkārena ca ubhayañca, kadāci sakkārena, kadāci asakkārena kadāci ubhayenāti attho. Tenāha ‘‘asakkārenā’’tiādi. Satatavihārānaṃ sampattiyā sātatikoti āha ‘‘arahatta…pe… sukhumadiṭṭhī’’tiādi. Tathā hi sā ‘‘vajirūpamañāṇa’’nti vuccati. Āgatattāti phalasamāpattiṃ samāpajjituṃ tassā pubbaparikammaṃ upagatattā.
1-2. 《金钵经》等的解说
1-2. Suvaṇṇapātisuttādivaṇṇanā
167-168因为依靠戒这座山,所以没法被摇动。至于去做别的事情,那就更不用说了,更不用说舍弃戒了。第三项等里面,没有新的内容。
167-168.Cāletuṃ na sakkoti sīlapabbatasannissitattā. Aññaṃ vā kiccaṃ karoti pageva sīlassa chaḍḍitattā. Tatiyādīsu apubbaṃ natthi.
1. 《女人经》的注释
1. Mātugāmasuttavaṇṇanā
170有一种与(男子之心)不相应的事物,虽然能够占据男子的心并使其停留,但相比之下,利养和恭敬才更能占据众生的心并使其停留。世尊为了显示这一点,说出了“诸比丘,没有任何法如这[女人]那样……”等话;注释者为了显示这一点,则说出了“没有任何法如这[女人]那样……”等话。
170. Yaṃ visabhāgavatthu purisassa cittaṃ pariyādāya ṭhātuṃ sakkotīti vuccati, tato visesato lābhasakkārova sattānaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhātuṃ sakkotīti dassento bhagavā ‘‘na tassa, bhikkhave’’tiādimavocāti dassento ‘‘na tassā’’tiādimāha.
2. 《美善经》的注释
2. Kalyāṇīsuttavaṇṇanā
171第二经本身很浅显,它只是借“国中第一美女”来说明同一个义理而已。
171.Dutiyaṃ uttānameva, tasseva atthassa kevalaṃ janapadakalyāṇīvasena vuttaṃ.
《独子经》等经的注释
3-6. Ekaputtakasuttādivaṇṇanā
172-175“信”:这里指的是通过圣道而获得的信,所以(世尊)说他们是“入流者(须陀洹)”。
172-175.Saddhāti ariyamaggena āgatasaddhā adhippetāti āha ‘‘sotāpannā’’ti.
《第三沙门婆罗门经》的注释
7. Tatiyasamaṇabrāhmaṇasuttavaṇṇanā
176“如此等等”中的“等”字,应当理解为涵盖了多闻、律仪、戒等内容。利养恭敬的“集”,就是它生起的原因;这是从集圣谛的角度,说明它是苦圣谛的生起之因。
176.Evamādīti ādi-saddena bāhusaccasaṃvarasīlādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo. Lābhasakkārassa samudayaṃ uppattikāraṇaṃ samudayasaccavasena dukkhasaccassa uppattihetutāvasena.
《皮经》注疏
8. Chavisuttavaṇṇanā
177“利养、恭敬与名誉在地狱等中令生起”:这是针对依止于它的那一堆烦恼来说的。“令生起”就是使之产生。它毁掉这个人现在的人身,因为他再也得不到人身。因此,因为它能使人投生到恶趣,又在此生带来死亡之苦。
177.Lābhasakkārasilokonarakādīsu nibbattentoti idaṃ tannissayaṃ kilesagaṇaṃ sandhāyāha. Nibbattentoti nibbattāpento. Imaṃ manussaattabhāvaṃ nāseti manussattaṃ puna nibbattituṃ appadānavasena. Tasmāti duggatinibbattāpanato idha maraṇadukkhāvahanato ca.
第9篇《绳经》注释
9. Rajjusuttavaṇṇanā
178粗糙、粗涩,能割破皮肤等。
178.Kharā pharusā chaviādīni chindane samatthā.
第10章《比丘经》的注释
10. Bhikkhusuttavaṇṇanā
179这是针对那个情况说的:是就现法乐住已经没有机会这一点来说的。
179.Taṃ sandhāyāti diṭṭhadhammasukhavihārassa okāsābhāvaṃ sandhāya.
《破僧经》等经的注释
1-4. Bhindisuttādivaṇṇanā
180-183“提婆达多或许会生到天界”这类话,是假设的说法。因为已经决定趣向辟支菩提的人,不可能在中间证得道果。这里的“法”是指没有过失的法。“他的”是指提婆达多的。由于他所积累的重大恶法之力,在那一生中,从彻底断除的角度来说是暂时断除,而不是究竟断灭。要知道,不善法本身是没有力量的,不像善法那样有大力量,所以这类人在那一生中才是无法救治的。否则,邪性决定就会像正性决定一样成为究竟性的了。如果是那样,为什么又说“揭示轮回之桩”呢?这是从不断串习的角度来说的。因此,正如“愚者一旦沉没,就永远沉没”所说的那样,这才是“揭示轮回之桩”的意思。因为一个人是依靠什么样的条件而生起那种见解,又是怎样依之修习,当他遇到那些无法逆转的因缘而堕落后,能不能再抬起头来,这不能一概而论。
180-183.Devadatto sagge vā nibbatteyyātiādi parikappavacanaṃ. Na hi paccekabodhiyaṃ niyatagatiko antarā maggaphalāni adhigantuṃ bhabboti. Soti anavajjadhammo. Assāti devadattassa. Samucchedamagamā katūpacitassa mahato pāpadhammassa balena tasmiṃ attabhāve samucchedabhāvato, na accantāya. Akusalaṃ nāmetaṃ abalaṃ, kusalaṃ viya na mahābalaṃ, tasmā tasmiṃyeva attabhāve tādisānaṃ puggalānaṃ atekicchatā, aññathā sammattaniyāmo viya micchattaniyāmo accantiko siyā. Yadi evaṃ vaṭṭakhāṇukajotanā kathanti? Āsevanāvasena, tasmā yathā ‘‘sakiṃ nimuggo nimuggo eva bālo’’ti vuttaṃ, evaṃ vaṭṭakhāṇukajotanā. Yādise hi paccaye paṭicca puggalo taṃ dassanaṃ gaṇhi, tathā ca paṭipanno, puna acintappativatte paccaye patitato sīsukkhipanamassa na hotīti na vattabbaṃ.
5. 《不久离去经》的注释
5. Acirapakkantasuttavaṇṇanā
184到了时机成熟时:因为胎儿已经发育成熟,到了该生产的时候。幼驹:指雌骡的崽子。这句话:指的是“就像雌骡怀了胎”这句话。
184.Kāle sampatteti gabbhassa paripākagatattā vijāyanakāle sampatte. Potanti assatariyā puttaṃ. Etanti ‘‘gabbho assatariṃ yathā’’ti etaṃ vacanaṃ.
第6篇 五百车经的注释
6. Pañcarathasatasuttavaṇṇanā
185185. “被送来”就是“送致”;这里“送致”指的就是饭食,所以经文说“应被送去的饭食”。“鱼胆汁”是指凶猛鱼类的胆汁。“投入”是指用蛇等毒物滴入、混进去。
185. Abhiharīyatīti abhihāro, bhattaṃyeva abhihāro bhattābhihāroti āha ‘‘abhiharitabbaṃ bhatta’’nti. Macchapittanti vāḷamacchapittaṃ. Pakkhipeyyunti uragādinā osiñceyyuṃ.
第7至13篇《母经》等经的注释
7-13. Mātusuttādivaṇṇanā
186-187“即使为了母亲”是指:为了断除由自己母亲所生的祸害之因。“此后”等句中说的“即使为了父亲”等等,也是同样的意思。
186-187.Mātupi hetūti attano mātuyā uppannaanatthāvahassa pahānahetupi. Ito paresūti ‘‘pitupi hetū’’ti evamādīsu.
《利养恭敬相应》注释中,关于隐晦含义的阐明到此结束。
Lābhasakkārasaṃyuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.