7. 罗睺罗相应
7. Rāhulasaṃyuttaṃ
1-8. 眼经等注释
1-8. Cakkhusuttādivaṇṇanā
188-195188-195. 在罗睺罗相应的第一经中,“独一”是指在行、住、坐、卧四种姿势中独自而住。“远离”是指远离尘嚣、没有喧闹。“不放逸”是指不离开正念。“精进”是指具足勇猛之力。“已把心投向目标而住”是指为了证得殊胜的成就,把心策励起来之后应当这样安住。“无常”是指因为存在之后便坏灭,所以是无常。或者说,因为具有生起与坏灭的性质、只是暂时存在、最终会变易、否定恒常,由于这些理由,也是无常。“苦”是指以四种理由称为苦:以苦受之义、以苦的基础之义、以持续逼迫之义、以否定乐之义。“适当”是指合适。“这是我的”是渴爱的执取。“我就是这个”是慢的执取。“这是我的自我”是见的执取。这里应当知道,渴爱的执取依一百零八种渴爱行相而生起,慢的执取依九种慢而生起,见的执取依六十二种见而生起。“由厌离而离贪”:这里以离贪来说四种道;“由离贪而解脱”:这里以解脱来说四种沙门果。
188-195. Rāhulasaṃyuttassa paṭhame ekoti catūsu iriyāpathesu ekavihārī. Vūpakaṭṭhoti vivekaṭṭho nissaddo. Appamattoti satiyā avippavasanto. Ātāpīti vīriyasampanno. Pahitatto vihareyyanti visesādhigamatthāya pesitatto hutvā vihareyyaṃ. Aniccanti hutvā abhāvākārena aniccaṃ. Atha vā uppādavayavantatāya tāvakālikatāya vipariṇāmakoṭiyā niccapaṭikkhepatoti imehipi kāraṇehi aniccaṃ. Dukkhanti catūhi kāraṇehi dukkhaṃ dukkhamanaṭṭhena dukkhavatthukaṭṭhena satatasampīḷanaṭṭhena sukhapaṭikkhepenāti. Kallanti yuttaṃ. Etaṃ mamāti taṇhāgāho. Esohamasmīti mānagāho. Eso me attāti diṭṭhigāho. Taṇhāgāho cettha aṭṭhasatataṇhāvicaritavasena, mānagāho navavidhamānavasena, diṭṭhigāho dvāsaṭṭhidiṭṭhivasena veditabbo. Nibbindaṃ virajjatīti ettha virāgavasena cattāro maggā kathitā, virāgā vimuccatīti ettha vimuttivasena cattāri sāmaññaphalāni.
这里,在五门中只取净色,而“意”是指三地中的遍作行心。第二经里,在五门中只取所缘。第三经里,在五门中只取以净色为依处的心,而由意识取三地中的遍作行心。如此,一切处都应这样类推。第六经是关于三地诸法。第八经里,“渴爱”只有在各个根门达到速行心时才能取到。第一经等也是如此。
Ettha ca pañcasu dvāresu pasādāva gahitā, manoti iminā tebhūmakaṃ sammasanacāracittaṃ. Dutiye pañcasu dvāresu ārammaṇameva. Tatiye pañcasu dvāresu pasādavatthukacittameva, manoviññāṇena tebhūmakaṃ sammasanacāracittaṃ gahitaṃ. Evaṃ sabbattha nayo netabbo. Chaṭṭhe tebhūmakadhammā. Aṭṭhame pana taṇhāti tasmiṃ tasmiṃ dvāre javanappattāva labbhati. Paṭhamādīni.
第9经 界经的注释
9. Dhātusuttavaṇṇanā
196196. 第九经里,按照识界来说明“名”,按照其余诸界来说明“色”,这样就说到了名色。第九。
196. Navame viññāṇadhātuvasena nāmaṃ, sesāhi rūpanti nāmarūpaṃ kathitaṃ. Navamaṃ.
第10经 蕴经的注释
10. Khandhasuttavaṇṇanā
197197. 第十经中,色蕴属于欲界,其余四蕴如果按总摄一切来划分,则属于四地。但在这里,应当理解为属于三地。第十。
197. Dasame rūpakkhandho kāmāvacaro, sesā cattāro sabbasaṅgāhikaparicchedena catubhūmakā. Idha pana tebhūmakāti gahetabbā. Dasamaṃ.
眼处经注释
1-10. Cakkhusuttādivaṇṇanā
198-199第二品里的这十部经,含义都很浅显易懂,和第一品开头那几部一样。
198-199. Dutiye dasa uttānatthāneva. Paṭhamādīni.
《随眠经》的注释
11. Anusayasuttavaṇṇanā
200在第十一经里,“于此有识之身”是指显示自己的有识之身;“在外”则是指他人的有识之身,或者无识之物。或者,前半句显示的是自己和他人的识,后半句显示的是在外、不系属于根的物质。“我见、我所执、慢随眠”:就是我见的邪见、我所执的渴爱,以及慢随眠。“不存在”:是在问,对于这样了知的人,这些烦恼在那些所依事上为什么不存在?“以正慧观见”:是以与观相应的道慧好好地观见。第十一经。
200. Ekādasame imasmiñca saviññāṇake kāyeti attano saviññāṇakakāyaṃ dasseti, bahiddhā cāti parassa saviññāṇakaṃ vā aviññāṇakaṃ vā. Purimena vā attano ca parassa ca viññāṇameva dasseti, pacchimena bahiddhā anindriyabaddharūpaṃ. Ahaṅkāramamaṅkāramānānusayāti ahaṃkāradiṭṭhi ca mamaṃkārataṇhā ca mānānusayā ca. Na hontīti ete kilesā kathaṃ jānantassa etesu vatthūsu na hontīti pucchati. Sammappaññāya passatīti saha vipassanāya maggapaññāya suṭṭhu passati. Ekādasamaṃ.
《离去经》的注释
12. Apagatasuttavaṇṇanā
201第十二经中,“已远离我、我所、慢”,是指从我执、我所执和慢中远离。“善超越类别”,是指善巧地超越了慢的种种分类。“寂静善解脱”,是指由烦恼止息而寂静,从烦恼中善巧地解脱。其余的意义容易理解。第十二。
201. Dvādasame ahaṅkāramamaṅkāramānāpagatanti ahaṃkārato ca mamaṃkārato ca mānato ca apagataṃ. Vidhā samatikkantanti mānakoṭṭhāse suṭṭhu atikkantaṃ. Santaṃ suvimuttanti kilesavūpasamena santaṃ, kileseheva suṭṭhu vimuttaṃ. Sesaṃ uttānamevāti. Dvādasamaṃ.
这两品都讲到了无学地。其中,第一品是为请求说法的人讲的,第二品是为没有请求说法的人讲的。而在整部《罗睺罗相应》里,讲的都是能让长老解脱成熟的法。
Dvīsupi asekkhabhūmi kathitā. Paṭhamo panettha āyācantassa desito, dutiyo anāyācantassa. Sakalepi pana rāhulasaṃyutte therassa vimuttiparipācanīyadhammāva kathitāti.