第16章
16. Soḷasamo paricchedo
神通解说注释
Abhiññāniddesavaṇṇanā
1045“具念”就是指具备正念。“勤行”就是指精进。
1045.Satāti satisampannena. Anuyoganti vīriyaṃ.
1047当一位修瑜伽的比丘生起了种种神通时,这位修瑜伽比丘的定修习才算达到终点、达到究竟。
1047. Yogāvacarabhikkhunā nibbattitāsu abhiññāsu assa yogāvacarassa bhikkhuno samādhibhāvanā niṭṭhaṃ pariyosānaṃ gatā siyā.
1050已调御,指已经调御而安住。不动,指已经不动而安住。
1050.Danteti dante ṭhite. Acaleti acale ṭhite.
1052-4神通的基础,就是作为神通根基的禅那。瑜伽行者如果希望自己变成一百个或一千个,就先进入作为神通基础的禅那,从那个禅那出定后,作欲界遍作意:“我是一百个,我是一百个。”然后再次决意那作为神通基础、作为因的禅那,再次进入,从禅那出定后再决意。当他的决意心——也就是称为决意的第四禅心——与决意同时生起时,这位瑜伽行者就变成一百个。这就是神变智。
1052-4. Abhiññāya pādakaṃ kāraṇaṃ abhiññāpādakaṃ yogī sataṃ vāpi sahassaṃ vāpi yadi sace icchati, abhiññāpādakaṃ jhānaṃ samāpajjitvā tato abhiññāpādakajhānato vuṭṭhāya vuṭṭhahitvā ‘‘sataṃ homi, sataṃ homi’’ iti evaṃ kāmāvacaraparikammamānasaṃ katvā abhiññāya pādakaṃ kāraṇabhūtaṃ jhānaṃ punādhiṭṭhāti puna āpajjitvā tato jhānato vuṭṭhāya puna adhiṭṭhāti , sahādhiṭṭhānena cetasā adhiṭṭhānasaṅkhātena catutthajjhānacittena saha so yogī sataṃ hoti. Iddhividhañāṇaṃ.
1067-8这位已经证得神通的修行者,在被基础所缘——也就是被称为第四禅似相的所缘——所触及的处所中,听那些已生起、现行的声音。这就是天耳智。
1067-8.Eso adhigatābhiñño yogī pādakārammaṇena catutthajjhānassa paṭibhāganimittasaṅkhātena ārammaṇena phuṭṭhe okāse gate pavatte pana sadde suṇāti. Dibbasotañāṇaṃ.
1069它遍知并辨别他人之心,所以叫“他心遍知”;那个心本身就是“他心遍知心”。
1069. Parassa cittaṃ pariyati paricchijjatīti cetopariyaṃ, tameva mānasaṃ cetopariyamānasaṃ.
1070而“依止于心脏”,说的是依止心脏这个所依处而生起的血,也就是在心脏囊腔中流动的血液。
1070.Hadayaṃ pana nissāyāti hadayavatthuṃ nissāya pavattamānalohitaṃ, hadayakose pavattaṃ ruhiranti attho.
1075“欲界心”是指欲界众生的欲界心。以及色界、无色界众生在色有、无色有中的心。那是什么样的心呢?具有贪等种种差别的一切心,他心遍知智都能了知。这就是他心遍知智。
1075.Kāmāvacaracittañcāti kāmāvacarasattānaṃ kāmāvacaracittañca. Rūpārūpesu rūpabhavārūpabhavesu sattānaṃ mānasañca. Kiṃ bhūtaṃ? Sarāgādippabhedakaṃ mānasaṃ sabbaṃ cetopariyañāṇaṃ jānāti. Cetopariyañāṇaṃ.
1077-82最后坐,是指一切威仪中最后生起的坐姿,比丘应当对它作意。从那时起,从这最后的坐姿开始,以这最后的坐姿为起点,逆着顺序、一步一步地回溯,把自己所做的一切都作意一遍。在这一世中,从结生开始,直到死亡,中间经过多长时间,比丘就应当把这段时间里所造的业都作意一遍。在前一世中,死亡心刹那生起的名色,也应当好好作意。当比丘这样作意于死亡心刹那所生的名色时,就以那同样的名色为所缘,在死亡心刹那,意门中意门转向心生起。这就是宿住随念智。
1077-82.Nisajjā sabbapacchimāti sabbesaṃ iriyāpathānaṃ pacchā jātā nisajjā bhikkhunā āvajjitabbā. Tato pabhuti tato sabbapacchimato nisajjāto pabhuti taṃ sabbaṃ pacchimanisajjaṃ ādiṃ katvā paṭilomakkamā paṭilomakkamena sabbaṃ attanā kataṃ āvajjitabbaṃ. Asmiṃ bhave yāva yattakaṃ kālaṃ sandhi paṭisandhi hoti, tāva tattakaṃ kālaṃ kataṃ kiriyaṃ tena bhikkhunā āvajjitabbaṃ. Purimasmiṃ bhavepi cutikkhaṇepi nibbattaṃ nāmarūpañca sādhukaṃ āvajjitabbaṃ. Cutikkhaṇe nibbatte tasmiṃ nāmarūpe evaṃ bhikkhunā āvajjitabbe yadā tadeva tameva nāmarūpaṃ ārammaṇaṃ katvā cutikkhaṇe manodvāre manakkāro manodvārāvajjanacittaṃ uppajjati. Pubbenivāsānussatiñāṇaṃ.
1086-96以遍为所缘、能作为神通基础的禅那,使之堪能引导之后,在这三种遍当中,由曾修福者所修。因此,或者光明遍,或者其余两种遍,依次生起之后,只安住在近行地,就应当把那个光明遍确立下来。有智慧的人不应让安止生起;如果生起,那个光明遍就依止于基础禅那,成为基础禅那的所缘。已增长的禅那中所含的色,那位瑜伽行者应当在各个生有中观察。当那位瑜伽行者观察、观看那个色时,遍作的阶段就过去了,就在那一刹那,那位瑜伽行者的光明也迅速消失。当那光明消失时,色聚之色就看不见了。即使坐上一整天去观察,也见不到色。
1086-96. Abhiññāpādakaṃ kasiṇārammaṇaṃ jhānaṃ abhinīhārakkhamaṃ katvā imesu tīsu kasiṇesu katapuññehi. Tasmā tamitaraṃ vāpīti ālokakasiṇaṃ vā itaraṃ vāpi kasiṇadvayaṃ yathākkamaṃ uppādetvā upacārabhūmiyaṃyeva ṭhatvā taṃ ālokakasiṇaṃ ṭhapetabbaṃ. Appanaṃ paṇḍito na uppādeyya, sace uppādeti, taṃ ālokakasiṇaṃ pādakajjhānanissitaṃ pādakajjhānassa ārammaṇaṃ hoti. Vaḍḍhitassa jhānassa antogadhaṃ rūpaṃ tena yoginā passitabbaṃ bhave bhaveyya. Taṃ rūpaṃ passato passantassa tassa yogino parikammassa vāro atikkamati, tāvade tasmiṃyeva khaṇe ālokopi tassa yogino ālokopi khippaṃ antaradhāyati. Tasmiṃ āloke antarahite rūpagataṃ rūpaṃ na dissati. Divasampi nisīditvā passato rūpadassanaṃ hoti.
1100-1“与那第四禅相应的心”,就是“与心相应”的意思。这是未来分智的准备,也是随业趣智的准备。这就是天眼智。
1100-1.Taṃcittasaṃyutanti tena catutthajjhānena yuttaṃ cittaṃ. Anāgataṃsañāṇassa parikammaṃ, yathākammūpagassa ñāṇassa ca parikammaṃ. Dibbacakkhuñāṇaṃ.
1103如果有比丘在这教法里听到这部论,并且把它记在心里,那么这位比丘就能靠这部论渡过去,到达阿毗达摩大海的彼岸,也就是了知它的含义。
1103. Yo bhikkhu idha imasmiṃ sāsane imaṃ pana ganthaṃ suṇāti, citte karoti ca, so bhikkhu anena tarena iminā ganthena taritvā abhidhammamahaṇṇavapāraṃ yāti pāpuṇāti, jānātīti attho.