第七,摄集分别
7. Samuccayaparicchedo
1七十二种事法,已按其自相宣说。
1. Dvāsattatividhā vuttā, vatthudhammā salakkhaṇā.
现在,我要按照各自相应的情况,来讲说它们的摄集。
Tesaṃ dāni yathāyogaṃ, pavakkhāmi samuccayaṃ.
2集摄应当知道有四种:不善摄、混合摄、菩提分摄、一切摄。
2. Akusalasaṅgaho missakasaṅgaho bodhipakkhiyasaṅgaho sabbasaṅgaho ceti samuccayasaṅgaho catubbidho veditabbo.
3怎样呢?先说在不善的归类里,有四种漏:欲漏、有漏、见漏、无明漏。
3. Kathaṃ? Akusalasaṅgahe tāva cattāro āsavā – kāmāsavo bhavāsavo diṭṭhāsavo avijjāsavo.
4四种瀑流:欲瀑流、有瀑流、见瀑流、无明瀑流。
4. Cattāro oghā – kāmogho bhavogho diṭṭhogho avijjogho.
5四种轭:欲轭、有轭、见轭、无明轭。
5. Cattāro yogā – kāmayogo bhavayogo diṭṭhiyogo avijjāyogo.
6四种身系:贪欲身系、嗔恨身系、戒禁取身系、执取此为正实的身系。
6. Cattāro ganthā – abhijjhākāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho.
7四种取:欲取、见取、戒禁取、我语取。
7. Cattāro upādānā – kāmupādānaṃ diṭṭhupādānaṃ sīlabbatupādānaṃ attavādupādānaṃ.
8六种盖:欲贪盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖、疑盖、无明盖。
8. Cha nīvaraṇāni – kāmacchandanīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇaṃ.
9七种随眠:欲贪随眠、有贪随眠、嗔恚随眠、慢随眠、见随眠、疑随眠、无明随眠。
9. Satta anusayā – kāmarāgānusayo bhavarāgānusayo paṭighānusayo mānānusayo diṭṭhānusayo vicikicchānusayo avijjānusayo.
10十种结:欲贪结、色贪结、无色贪结、嗔恚结、慢结、见结、戒禁取结、疑结、掉举结、无明结,这是经中所说的。
10. Dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ rūparāgasaṃyojanaṃ arūparāgasaṃyojanaṃ paṭighasaṃyojanaṃ mānasaṃyojanaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ uddhaccasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanaṃ suttante.
11另外还有十种结:欲贪结、有贪结、嗔恚结、慢结、见结、戒禁取结、疑结、嫉妒结、悭吝结、无明结,出自《阿毗达摩》(《分别论》969)。
11. Aparānipi dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ bhavarāgasaṃyojanaṃ paṭighasaṃyojanaṃ mānasaṃyojanaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ issāsaṃyojanaṃ macchariyasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanaṃ abhidhamme (vibha. 969).
12十种烦恼:贪、嗔、痴、慢、见、疑、昏沉、掉举、无惭、无愧。
12. Dasa kilesā – lobho doso moho māno diṭṭhi vicikicchā thinaṃ uddhaccaṃ ahirikaṃ anottappaṃ.
13在漏等当中,这里所说的“欲”和“有”这两个名称,指的是以它们为对象的渴爱;而戒禁取、此实执取和我语取,说的就是按这种方式生起的邪见本身。
13. Āsavādīsu panettha kāmabhavanāmena tabbatthukā taṇhā adhippetā, sīlabbataparāmāso idaṃsaccābhiniveso attavādupādo ca tathāpavattaṃ diṭṭhigatameva pavuccati.
14诸漏、暴流与轭,
14. Āsavoghā ca yogā ca,
三种结缚,从它们生起的基础来说;
取,已经说了有两种,
盖应当有八种。
随眠有六种,结则被认为是九种。
此说为十种烦恼,恶的归纳为九种方式。
Tayo ganthā ca vatthuto; Upādānā duve vuttā, Aṭṭha nīvaraṇā siyuṃ. Chaḷevānusayā honti, nava saṃyojanā matā; Kilesā dasa vuttoyaṃ, navadhā pāpasaṅgaho.
15在杂摄中,有六种因:贪、嗔、痴、无贪、无嗔、无痴。
15.Missakasaṅgahe cha hetū – lobho doso moho alobho adoso amoho.
16七种禅支:寻、伺、喜、一境性、悦、忧、舍。
16. Satta jhānaṅgāni – vitakko vicāro pīti ekaggatā somanassaṃ domanassaṃ upekkhā.
17十二道支:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定、邪见、邪思惟、邪精进、邪定。
17. Dvādasa maggaṅgāni – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi.
18二十二根:眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、女根、男根、命根、意根、乐根、苦根、悦根、忧根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根、未知当知根、已知根、具知根。
18. Bāvīsatindriyāni – cakkhundriyaṃ sotindriyaṃ ghānindriyaṃ jivhindriyaṃ kāyindriyaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ manindriyaṃ sukhindriyaṃ dukkhindriyaṃ somanassindriyaṃ domanassindriyaṃ upekkhindriyaṃ saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ aññindriyaṃ aññātāvindriyaṃ.
19九种力:信力、精进力、念力、定力、慧力、惭力、愧力、无惭力、无愧力。
19. Nava balāni – saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ hiribalaṃ ottappabalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ.
20四种增上:欲增上、精进增上、心增上、观增上。
20. Cattāro adhipatī – chandādhipati vīriyādhipati cittādhipati vīmaṃsādhipati.
21四种食:段食、第二是触食、第三是意思食、第四是识食。
21. Cattāro āhārā – kabaḷīkāro āhāro, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ.
22在这诸根当中,入流道智就是“未知当知根”。
22. Indriyesu panettha sotāpattimaggañāṇaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ.
23阿罗汉果智是具知根。
23. Arahattaphalañāṇaṃ aññātāvindriyaṃ.
24中间的六种智被称为已知根。
24. Majjhe cha ñāṇāni aññindriyānīti pavuccanti.
25命根按色法和非色法分为两种。
25. Jīvitindriyañca rūpārūpavasena duvidhaṃ hoti.
26在五识里,找不到禅支;在无精进的法里,找不到力;在无因的法里,找不到道支。
26. Pañcaviññāṇesu jhānaṅgāni, avīriyesu balāni, ahetukesu maggaṅgāni na labbhanti.
27同样地,在疑相应的心里,一境性达不到道、根、力的状态。
27. Tathā vicikicchācitte ekaggatā maggindriyabalabhāvaṃ na gacchati.
28只有在二因和三因的速行心里,才随各自的情况只可能有一个增上。
28. Dvihetukatihetukajavanesveva yathāsambhavaṃ adhipati ekova labbhatīti.
29六种因、五种禅支,以及九种道支,这是就它们各自的法体来说的。
29. Cha hetū pañca jhānaṅgā, maggaṅgā nava vatthuto.
十六种根法,以及不可动摇的力法。
四种增上已说,食也同样,合为七种。
已经说了善等混杂的杂摄。
Soḷasindriyadhammā ca, baladhammā naveritā. Cattārodhipati vuttā, tathāhārāti sattadhā; Kusalādisamākiṇṇo, vuttomissakasaṅgaho.
菩提分摄
Bodhipakkhiyasaṅgaho
30在菩提分摄中,四念处是:身随念处、受随念处、心随念处、法随念处。
30.Bodhipakkhiyasaṅgahe cattāro satipaṭṭhānā kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṃ cittānupassanāsatipaṭṭhānaṃ dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṃ.
31四正勤:为了断除已经生起的恶,努力精进;为了不让尚未生起的恶生起,努力精进;为了令尚未生起的善生起,努力精进;为了令已经生起的善进一步增长,努力精进。
31. Cattāro sammappadhānā uppannānaṃ pāpakānaṃ pahānāya vāyāmo, anuppannānaṃ pāpakānaṃ anuppādāya vāyāmo, anuppannānaṃ kusalānaṃ uppādāya vāyāmo, uppannānaṃ kusalānaṃ bhiyyobhāvāya vāyāmo.
32四种神足:欲神足、精进神足、心神足、观神足。
32. Cattāro iddhipādā – chandiddhipādo vīriyiddhipādo cittiddhipādo vīmaṃsiddhipādo.
33五根:信根、精进根、念根、定根、慧根。
33. Pañcindriyāni – saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ.
34五力:信力、精进力、念力、定力、慧力。
34. Pañca balāni – saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ.
35七觉支——念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。
35. Satta bojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo dhammavicayasambojjhaṅgo vīriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo upekkhāsambojjhaṅgo.
36八道支——正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
36. Aṭṭha maggaṅgāni – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
37在这里,所谓四念处,说的其实就是正念这一个法。
37. Ettha pana cattāro satipaṭṭhānāti sammāsati ekāva pavuccati.
38同样地,四正勤就是正精进。
38. Tathā cattāro sammappadhānāti ca sammāvāyāmo.
39欲、心、舍,以及信、轻安、喜,
39. Chando cittamupekkhā ca, saddhāpassaddhipītiyo.
正见和正思惟,正精进和三离。
正念与正定——这十四法,从自性来说;
按三十七种分类,在这里归摄为七类。
40还有思惟与轻安、喜与舍,
欲、心,以及第三远离
精进于九处,九处。
正念、定有四、慧有五;
信为最低,但三十七[菩提分]法为最高,
这就是诸法中最殊胜的分类。
41一切(法)都是出世间的吗?还是并非有寻与喜?
世间法也一样,按各自相应的情况,在六种清净的运作中生起。
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ. Sammāsati samādhīti, cuddasete sabhāvato; Sattatiṃsappabhedena, sattadhā tattha saṅgaho. 40. Saṅkappapassaddhi ca pītupekkhā, Chando ca cittaṃ viratittayañca; Navekaṭhānā viriyaṃ navaṭṭha, Satī samādhī catu pañca paññā; Saddhā duṭhānuttamasattatiṃsa- Dhammānameso pavaro vibhāgo. 41. Sabbe lokuttare honti, na vā saṅkappapītiyo. Lokiyepi yathāyogaṃ, chabbisuddhipavattiyaṃ.
42在“一切摄”当中,有五蕴:色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。
42.Sabbasaṅgahe pañcakkhandhā – rūpakkhandho vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho.
43五取蕴:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。
43. Pañcupādānakkhandhā – rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho.
44十二处:眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处、色处、声处、香处、味处、触处、法处。
44. Dvādasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ sotāyatanaṃ ghānāyatanaṃ jivhāyatanaṃ kāyāyatanaṃ manāyatanaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ dhammāyatanaṃ.
45十八界:眼界、耳界、鼻界、舌界、身界、色界、声界、香界、味界、触界、眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界、意界、法界、意识界。
45. Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu sotadhātu ghānadhātu jivhādhātu kāyadhātu rūpadhātu saddadhātu gandhadhātu rasadhātu phoṭṭhabbadhātu cakkhuviññāṇadhātu sotaviññāṇadhātu ghānaviññāṇadhātu jivhāviññāṇadhātu kāyaviññāṇadhātu manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu.
46四种圣谛:苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、趣向苦灭之道圣谛。
46. Cattāri ariyasaccāni – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayo ariyasaccaṃ, dukkhanirodho ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
47在这里,按照心所、微细色和涅槃来算,有六十九法,被称为法处、法界。
47. Ettha pana cetasikasukhumarūpanibbānavasena ekūnasattati dhammā dhammāyatanadhammadhātūti saṅkhaṃ gacchanti.
48意处本身就是按七识界来区分的。
48. Manāyatanameva sattaviññāṇadhātuvasena bhijjati.
49色、受、想,以及其余的心所亦复如是。
49. Rūpañca vedanā saññā, sesacetasikā tathā.
50五取蕴,同样被认为属于三地。
涅槃因为不变异,所以不属于蕴的范畴。
51按照门和所缘的差别,还有诸处。
按照门、所缘以及依它们而生的方式,安立诸界。
52三地的轮回是苦,渴爱是有(生有)的集。
灭即是涅槃,道则被认为是出世间之道。
53道相应之果法亦与四谛相应。
就这样,按五种分类,一切摄被宣讲。
Viññāṇamiti pañcete, pañcakkhandhāti bhāsitā. 50. Pañcupādānakkhandhāti , tathā tebhūmakā matā. Bhedābhāvena nibbānaṃ, khandhasaṅgahanissaṭaṃ. 51. Dvārārammaṇabhedena, bhavantāyatanāni ca. Dvārālambataduppanna-pariyāyena dhātuyo. 52. Dukkhaṃ tebhūmakaṃ vaṭṭaṃ, taṇhā samudayo bhave. Nirodho nāma nibbānaṃ, maggo lokuttaro mato. 53. Maggayuttā phalā ceva, catusaccavinissaṭā. Iti pañcappabhedena, pavutto sabbasaṅgaho.
以上就是在《阿毗达摩义摄》中名为“摄集分别”的部分。
Iti abhidhammatthasaṅgahe samuccayasaṅgahavibhāgo nāma