第2章
2. Dutiyo paricchedo
三蕴略说
Khandhattayasaṅkhepo
感受的体验有三种:乐、苦和舍。
它的特相是体验可意、不可意和中舍。
Vedanānubhavo tedhā, sukhadukkhamupekkhayā; Iṭṭhāniṭṭhānubhavanamajjhānubhavalakkhaṇā.
身体的苦、心里的苦,以及乐受和舍受;
由于五根的差别,它成为一个心。
Kāyikaṃ mānasaṃ dukkhaṃ, sukhopekkhā ca vedanā; Ekaṃ mānasameveti, pañcadhindriyabhedato.
想无论以哪种方式生起,都离不开念的系缚;
它依六门所生触所生者,分为六类。
Yathā tathā vā saññāṇaṃ, saññā satinibandhanaṃ; Chadhā chadvārasambhūtaphassajānaṃ vasena sā.
诸行、思与触,
作意、命与安住;
寻、伺与精进,
喜、欲与胜解。
Saṅkhārā cetanā phasso, Manakkārāyu saṇṭhiti; Takko cāro ca vāyāmo, Pīti chandodhimokkhako.
信、念、惭与愧,施舍、慈与心,又;
还有中舍性以及轻安,这两种是依身与心所分的。
Saddhā sati hirottappaṃ, cāgo mettā mati puna; Majjhattatā ca passaddhī, kāyacittavasā duve.
轻快性、柔软性、适应性、熟练性、正直性,同样如此;
悲悯、随喜,以及邪语的防护、邪业与邪命的防护。
Lahutā mudukammaññapāguññamujutā tathā; Dayā mudā micchāvācā, kammantājīvasaṃvaro.
贪、嗔、痴,还有邪见和掉举;
无惭、无愧,以及疑。
Lobho doso ca moho ca, diṭṭhi uddhaccameva ca; Ahirīkaṃ anottappaṃ, vicikicchitameva ca.
慢、嫉、悭、恶作、昏沉与睡眠;
这样,这五十法就称为行蕴。
Māno issā ca maccheraṃ, kukkuccaṃ thinamiddhakaṃ; Iti eteva paññāsa, saṅkhārakkhandhasaññitā.
活动、思、触,于彼接触与归依;
作意是护持,定是不放逸。
Byāpāro cetanā phasso, phusanaṃ saraṇaṃ tahiṃ; Manakkāro pālanāyu, samādhi avisāratā.
把心投向目标、认可并安住,还有以推理运作、以及精进勤策。
精进是充悦,喜是充悦,欲则是想要去做的意愿。
Āropanānumajjaṭṭhā, takkacārā panīhanā; Vīriyaṃ pīnanā pīti, chando tu kattukāmatā.
胜解就是决意,信就是净信。
澄净、皈依、正念。
惭确实是对恶行的厌恶。
愧是对那件事的害怕。
Adhimokkho nicchayo saddhā, Pasādo saraṇaṃ sati; Hirī pāpajigucchā hi, Ottappaṃ tassa bhīrutā.
不执著,也不粗暴;是施舍、慈爱,以及智慧。
如实了知就是中舍,它的特相是平等安住。
Alaggo ca acaṇḍikkaṃ, cāgo mettā mati pana; Yāthāvabodho majjhattaṃ, samavāhitalakkhaṇaṃ.
六对:身与心的怖畏、恭敬、僵硬。
消除不灵活、生病和扭曲的状态。
Cha yugāni kāyacittadaragāravathaddhatā- Akammaññattagelaññakuṭilānaṃ vinodanā.
依次对掉举等、昏沉等、邪见等。
其余那些与贪等、不信等、谄等相对立的心所。
Tānuddhatādithinādidiṭṭhādīnaṃ yathākkamaṃ; Sesakādiasaddhādimāyādīnaṃ vipakkhino.
想要拔除痛苦,心怀悲悯,感到喜悦,并随喜他人的喜悦;
远离语恶行等,就是三种远离。
Dukkhāpanayanakāmā, dayā modā pamodanā; Vacīduccaritādīnaṃ, virāmo viratittayaṃ.
贪、嗔和痴,
贪著、暴戾与愚痴;
依次,见是难执取。
掉举被认定为世尊的。
Lobho doso ca moho ca, Gedhacaṇḍamanandhanā; Kamena diṭṭhi duggāho, Uddhaccaṃ bhantataṃ mataṃ.
无耻、无愧,还有不畏惧与无惭。
疑就是犹豫不决,慢的特点是高傲自大。
Ahirīkamalajjattaṃ, anottappamatāsatā; Saṃsayo vicikicchā hi, māno unnatilakkhaṇo.
对别人拥有的好处,
嫉妒和隐瞒;
嫉妒和吝啬是热恼。
为已做和未做的事而忧愁。
Parassakasampattīnaṃ , Usūyā ca nigūhanā; Issāmaccherakā tāpo, Katākatassa socanā.
昏沉是心的收缩,也就是不堪任事的状态;
睡眠确实也是这样,智者应当以理趣了知它们的特征。
Thinaṃ cittassa saṅkoco, akammaññattatā pana; Middhamiccevametesaṃ, lakkhaṇañca naye budho.
从受等开始到定为止的七种,称为一切摄。
以寻为始、以胜解为终的六种,名为杂类。
Vedanādisamādhantā, satta sabbagasaññitā; Takkādiadhimokkhantā, cha pakiṇṇakanāmakā.
以信等为首、以三离为终的法,无诤者有二十五种。
贪等以睡眠为终的十四种有诤。
Saddhādayo viramantā, araṇā pañcavīsati; Lobhādimiddhakantāni, saraṇāni catuddasa.
嫉妒、吝啬、后悔、嗔恨于诸欲,以及悲悯和相互的喜悦;
在欲界与色界中,其余四十六种是三界所生的。
Issāmaccherakukkuccadosā kāme dayā mudā; Kāme rūpe ca sesā cha-cattālīsa tidhātujā.
欲、决意、中舍、作意,这些是与掉举俱的;
悲等五种、慢等六种,即十六种。
Chandanicchayamajjhattamanakkārā sauddhavā; Dayādī pañca mānādī, cha yevāpana soḷasa.
欲等五种是决定性的,其余不是十一种。
无惭和无愧,是两种毁坏世间的法。
Chandādī pañca niyatā, tatthekādasa netarā; Ahirīkamanottappaṃ, lokanāsanakaṃ dvayaṃ.
这两者就是痴和掉举,属于那四种与一切恶法相应者;
被称为世间守护者的这一对,名字叫惭与愧。
Ete dve mohuddhaccāti, cattāro pāpasabbagā; Lokapāladukaṃ vuttaṃ, hiriottappanāmakaṃ.
以所缘为专注对象,寻与伺等禅支在运作。
喜和一境性,这七种以三重之说来说。
Ārammaṇūpanijjhānā, jhānaṅgā takkacārakā; Pīti ekaggatā ceti, satta vittittayena ve.
信、念、慧、一境性、精进是摧毁世间者。
这九种力是守护者,不动摇。
Saddhā sati matekagga-dhiti lokavināsakā; Pālakā nava cetāni, balāni avikampato.
在这里,把信等五法和命根,对智慧作四种区分。
诸受的二与七,依增上义来说的。
Ettha saddhādipañcāyu, katvātra catudhā matiṃ; Vedanāhi dvisattete, indriyānādhipaccato.
意根和色根,这一切都称为根。
二十二种存在共有两种命根,再统摄为一。
Manarūpindriyehete , sabbe indriyanāmakā; Bāvīsati bhavantāyudvayaṃ katvekasaṅgahaṃ.
以见、心一境性、寻、念、离为途径。
把前四种从八种出离中拆开,成为十二种。
Diṭṭhīhekaggatātakkasatīviratiyo pathā; Aṭṭha niyyānato ādicaturo bhitvāna dvādasa.
触与思,
这里两者,按引出的方式来说。
食有意食等种种。
有四种,或者……
Phasso ca cetanā ceva, Dvevetthāhāraṇattato; Āhārā manavojāhi, Bhavanti caturothavā.
因以根本之义,于恶法……
贪等三法所宣说
善法和无记法也是如此,
无贪等三类同样如此。
Hetu mūlaṭṭhato pāpe, Lobhādittayamīritaṃ; Kusalābyākate cāpi, Alobhādittayaṃ tathā.
邪见、贪欲和嗔恚,是通向恶趣的道路;
与恶趣道相反者通向善趣,如是三者被指出。
Diṭṭhilobhadusā kammapathāpāyassa maggato; Tabbipakkhā sugatiyā, tayoti cha pathīritā.
轻安等六对,按组分类成双对。
念与慧能带来利益,因为它们具有很大的助益作用。
Passaddhādiyugāni cha, vaggattā yugaḷāni tu; Upakārā sati dhī ca, bahūpakārabhāvato.
从暴流之漂溺,从诸轭。
以结合,直至有顶。
由漏产生的邪见
痴令人二重贪。
Oghāharaṇato yogā, Yojanenābhavaggato; Savanenāsavā diṭṭhi- Mohejettha dudhā lubho.
以坚固的执取,在那里,见生起及三种取著。
那些结缚由见与瞋之过而成;从结缚的角度看,见分为两种。
Daḷhaggāhena diṭṭhejā, upādānaṃ tidhā tahiṃ; Diṭṭhi dosena te ganthā, ganthato diṭṭhiha dvidhā.
从五盖、欲贪、疑和瞋恚的过失中清净的苦行;
昏沉与睡眠以及痴,或者说,这就是六种盖。
Pañcāvaraṇato kāma-kaṅkhādosuddhavaṃ tapo; Thinamiddhañca mohena, cha vā nīvaraṇānitha.
把掉举与恶作当成一种,昏沉睡眠则被称为另一种;
通过作用的食,以及通过敌对者的相似。
Katvā tāpuddhavaṃ ekaṃ, thinamiddhañca vuccati; Kiccassāhārato ceva, vipakkhassa ca lesato.
已见的渴爱、掉举、瞋、痴——
疑、惛沉与高举,共十种。
在世界毁灭时期,这些(二法)。
烦恼因染污心故。
Diṭṭhejuddhavadosandha- Kaṅkhāthinuṇṇatī dasa; Lokanāsayugenete, Kilesā cittaklesato.
贪、嗔、痴、慢、见、疑、嫉、悭吝。
依见而生的诸结,已从束缚中二种地破除。
Lobhadosamūhamāna-diṭṭhikaṅkhissamaccharā; Saṃyojanāni diṭṭhejā, bhitvā bandhanato dudhā.
那些痴、掉举、慢、疑、嗔、渴爱和邪见;
将见分为二种、贪分为三种,而在经中宣说了十种。
Tāni mohuddhavaṃmānakaṅkhādosejadiṭṭhiyo; Dudhādiṭṭhi tidhā lobhaṃ, bhitvā sutte dasīritā.
邪见、贪、痴、慢、嗔、疑,在那里各有两种。
论述完贪之后,这七随眠已被宣说。
Diṭṭhilobhamūhamānadosakaṅkhā tahiṃ dudhā; Katvā lobhamime sattānusayā samudīritā.
邪见本身就是执取,应当这样简略地理解。
行蕴的含义,是依照所说的内容而说的。
Diṭṭhi eva parāmāso, ñeyyo evaṃ samāsato; Attho saṅkhārakkhandhassa, vutto vuttānusārato.