第二十三章
Tevīsatimo paricchedo
4. 涅槃分别
4. Nibbānavibhāgo
23. 根本清净的讨论
23. Mūlavisuddhikathā
如是,心、心所以及色,即称为有为法。
现在已说无为法,它被称为涅槃。
Itthaṃ cittaṃ cetasikaṃ, rūpañcevāti saṅkhatā; Vuttā asaṅkhataṃ dāni, nibbānanti pavuccati.
戒清净在最开始,接着是心清净;
还有见清净和度疑清净。
Sīlavisuddhi ādimhi, tato cittavisuddhi ca; Diṭṭhivisuddhināmā ca, kaṅkhāvitaraṇāpi ca.
从那以后,就是称为道与非道智见的阶段。
同样地,行道智见与智见。
Tato paraṃ maggāmagga-ñāṇadassananāmikā; Tathā paṭipadāñāṇa-dassanā ñāṇadassanaṃ.
按照这样的次第来说,就有七种清净。
在这七种当中,第七种是无上的,前面六种属于世间。
Iccānukkamato vuttā, satta honti visuddhiyo; Sattamānuttarā tattha, pubbabhāgā cha lokiyā.
防护和巴帝摩卡,同样还有根律仪。
活命清净戒,以及依赖资具的戒。
Saṃvaro pātimokkho ca, tathevindriyasaṃvaro; Ājīvapārisuddhi ca, sīlaṃ paccayanissitaṃ.
就这样,戒清净,这被称为纯净的。
由头陀支所围绕的四遍净戒。
Iti sīlavisuddhīti, suddhametaṃ pavuccati; Catupārisuddhisīlaṃ, dhutaṅgaparivāritaṃ.
十种遍处、十种不净,还有十种随念;
无量,以及想,以及确定与非色者。
Kasiṇāni dasāsubhā, dasānussatiyo pana; Appamaññā ca saññā ca, vavatthāruppakāti ca.
诸止业处,依照四十义注的体例;
不过在巴利文当中,则被分别解说为三十八种,这是值得称叹的。
Samathakkammaṭṭhānāni, tālīsaṭṭhakathānaye; Pāḷiyaṃ tu vibhattāni, aṭṭhatiṃsāti vaṇṇitaṃ.
地界、水界和火界,
风、蓝色和黄色;
赤遍、白遍与虚空遍,
还有光明遍。
Pathavāpo ca tejo ca, Vāyo nīlañca pītakaṃ; Lohitodātamākāsaṃ , Ālokakasiṇanti ca.
这十种遍,是以八种说法的方式来说的。
在巴利圣典中只保留八种,而最后两种遍则被排除在外。
Kasiṇāni dasetāni, vuttānaṭṭhakathānaye; Aṭṭheva pāḷiyaṃ hitvā, ante tu kasiṇadvayaṃ.
膨胀相、青瘀相、脓烂相、食残相,
断坏相和散乱相,还有斩斫散乱相与血涂相。
Uddhumātaṃ vinīlañca, vipubbakaṃ vikhāyitaṃ; Vicchiddakañca vikkhittaṃ, hatavikkhittalohitaṃ.
虫啖相和骸骨相,一共宣说了十种不净观。
为了分析色身,为了说明十种身体败坏的情况。
Puḷavakaṃ aṭṭhikañceti, asubhā dasa desitā; Rūpakāyavibhāgāya, dasakāyavipattiyā.
对佛、对法、对僧,对自己的戒和施舍;
天随念与寂止随念,以及七随念,依次第。
Buddhe dhamme ca saṅghe ca, sīle cāge ca attanā; Devatopasamāyañca, sattānussatiyo kamā.
死随念是一种,身至念同样是一种;
入出息随念亦如是,十种随念被认作……
Maraṇassati nāmekā, tathā kāyagatāsati; Ānāpānassaticcevaṃ, dasānussatiyo matā.
慈、悲、喜、舍,一共四种;
世尊把慈、悲、喜、舍这四种梵住也说成了无量。
Mettā karuṇā muditā, upekkhāti catubbidhā; Vuttā brahmavihārā ca, appamaññāti tādinā.
Ekāhāre paṭikkūla-saññā nāmekameva tu; Catudhātuvavatthānaṃ, catudhātupariggaho.
空无边处,接着是识无边处。
无所有处,同样还有叫作非想非非想处的。
Ākāsānañcāyatanaṃ, viññāṇañcamathāparaṃ; Ākiñcaññaṃ tathā neva-saññānāsaññanāmakaṃ.
这些是按照次第来说的,但无色界禅那则另当别论。
四种无色界业处,也都已经宣说了。
Iccānukkamato vuttā, arūpajjhānikā pana; Arūpakammaṭṭhānāni, cattāropi pakittitā.
在遍处的不净各部分,以及一切方式的入出息念上;
看见、听见或触到之后,而做预备业者,
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse, ānāpāne ca sabbathā; Disvā sutvā phusitvā vā, parikammaṃ tu kubbato.
专注修习的人,在那里生起所谓的“取相”。
似相就是针对那个所缘而产生的,安止定就在那里运作。
Uggaho nāma sambhoti, nimittaṃ tattha yuñjato; Paṭibhāgo tamārabbha, tattha vattati appanā.
愿众生安乐,愿有情解脱痛苦。
啊,愿众生都已得到安乐,愿他们随心所愿。
Sādhu sattā sukhī hontu, dukkhā muccantu pāṇino; Aho sattā sukhappattā, hontu yadicchakāti ca.
指定对象或未指定对象,专注于有情之域者;
无量心则进入,持续不断地依次运转。
Uddissa vā anodissa, yuñjato sattagocare; Appamaññā panappenti, anupubbena vattikā.
在遍相被破除后的虚空中,在第一无色心。
对于他的不存在,以及第三无色心。
Kasiṇugghāṭimākāse, paṭhamāruppamānase; Tasseva natthibhāve ca, tatiyāruppaketi ca.
而当修行者专注于这四种所缘时,
四种无色定亦依次证入安止。
Yuñjantassa panetesu, gocaresu catūsupi; Appenti anupubbena, āruppāpi catubbidhā.
入出息念和遍处,在那里属于五种禅那。
初禅所摄的,是身分不净观。
Ānāpānañca kasiṇaṃ, pañcakajjhānikaṃ tahiṃ; Paṭhamajjhānikā vuttā, koṭṭhāsāsubhabhāvanā.
三种含喜的禅那,以及较低的四种无量心;
五种舍俱无色定,以及舍俱禅那。
Sukhitajjhānikā tisso, appamaññā ca heṭṭhimā; Upekkhāruppakā pañca, upekkhājhānikāti ca.
一、十一,还有十,以及三和五,总的来说就是这样。
按照遍作的力量,依次分成三十六个部分。
Ekā dasekā dasa ca, tayo pañceti sabbathā; Parikammavasā tiṃsa, cha koṭṭhāsā yathākkamaṃ.
五支禅那等类的乐与舍,以及禅那的分类,共有四种。
按某些五禅来说,可以有三种。
Pañcakādisukhopekkhā, jhānabhedā catubbidhā; Ekaccatupañcajhāna-vasena tividhā siyuṃ.
基于色法与无色法为二,再依安止则为一种。
就这样,安止定是依业处种类的不同而混合分类的。
Rūpārūpavasā dve ca, appanāto punekadhā; Iccevamappanā kamma-ṭṭhānabhedā samissitā.
还有两种想的界定,以及八种随念;
其余十种被称为近行定。
Dve ca saññāvavatthānā, aṭṭhānussatiyoti ca; Sesā dasa pavuccanti, upacārasamādhikā.
在遍作、近行、随顺、种姓之后,进一步。
第五或第四速行心,成为安止。
Parikammopacārānulomagotrabhuto paraṃ; Pañcamaṃ vā catutthaṃ vā, javanaṃ hoti appanā.
一切安止速行,都属于出世间和广大心。
三因的有限心,以及前面那些,各随其宜。
Appanājavanaṃ sabbaṃ, lokuttaramahaggataṃ; Tihetukaparittāni, purimāni yathārahaṃ.
转向自在,以及入定自在,同样也是如此;
决意自在、出定自在,以及第五种观察自在。
Āvajjanā ca vasitā, taṃsamāpajjanā tathā; Adhiṭṭhānā ca vuṭṭhānā, paccavekkhaṇa pañcamā.
通过五种自在而达到自在,这样修成之后,
而对于正在修习的人,更高层次的安止定会不断生起。
Vasitāhi vasībhūtā, iti katvāna pañcahi; Bhāventassa panappenti, uparūpari appanā.
而当他出定之后,转而修习以遍处禅那为第五的(更高禅法)。
五种神通确实能进入色、声等所缘境界。
Yuñjantassa tu vuṭṭhāya, kasiṇajjhānapañcamā; Pañcābhiññā hi appenti, rūpasaddādigocare.
一切出世间法都证得涅槃,一切皆在涅槃领域中。
观照地法为无常、苦、无我。
Lokuttarā panappenti, sabbe nibbānagocare; Aniccadukkhānattāti, bhūmidhamme vipassato.
在这里,基础禅那,或者只是所审察的禅那;
还有,那意乐以及倾向于出起的观。
Tattha ca pādakajjhānaṃ, sammaṭṭhajjhānameva vā; Ajjhāsayo ca vuṭṭhāna-gāminī ca vipassanā.
诸道根据禅那的差别,按各自相应的方式确定。
而诸道则是诸果各自的决定者。
Maggānaṃ jhānabhedāya, yathāyogaṃ niyāmatā; Yathāsakaṃ phalānaṃ tu, maggā honti niyāmatā.
紧接着道之后的那一刹那,观照地法的时候,
亦于果定中,令果心安止。
Maggānantaramevātha, bhūmidhamme vipassato; Phalasamāpattiyampi, appeti phalamānasaṃ.
依次进入各个禅定,再从禅定中出来的时候;
智者观照了禅那相关的法之后,就在那里当下(保持觉知)。
Anupubbasamāpattiṃ, samāpajjissa vuṭṭhito; Jhānadhamme vipassitvā, tattha tattheva paṇḍito.
935第935段没有可翻译的巴利文内容。
935.
进入第四无色定之后,再经过一两个速行心,就到达……
他触达了名为“灭”的境界,那是一种没有心识的等至。
Catutthāruppamappetvā, ekadvijavanāparaṃ; Nirodhaṃ nāma phusati, samāpattimacittakaṃ.
阿罗汉或不来者,在五蕴有地。
各自的果心生起,被认为是从此出定。
Arahā vā anāgāmī, pañcavokārabhūmiyaṃ; Yathāsakaṃ phaluppādo, vuṭṭhānanti tato mato.
在安止的终点,它可能在任何地方生起;
切断了有分之后,省察就生起来了。
Appanāpariyosāne, siyā sabbattha sambhavā; Bhavaṅgapāto taṃ chetvā, jāyate paccavekkhaṇā.
依照如上所说,安止之理趣的摄集;
智者应当根据相应的情况,在各处分别辨明。
Iti vuttānusārena, appanānayasaṅgahaṃ; Yathāyogaṃ vibhāveyya, tattha tattha vicakkhaṇo.
这叫做心清净,能净化心的杂染。
近行定与安止定的区别,属于奢摩他的前行阶段。
Cittavisuddhi nāmāyaṃ, cittasaṃklesasodhano; Upacārappanābhedo, samatho pubbabhāgiyoti.