第二十二章
Dvāvīsatimo paricchedo
22. 杂说
22. Pakiṇṇakakathā
这样说明了色法的生起之后,现在要讲:
为了在流转中具备善巧,就在这里附带说明一下。
Itthaṃ rūpānamuppattiṃ, dīpetvā dāni vuccati; Pavattikosallatthāya, tatthevetaṃ pakiṇṇakaṃ.
在这里,结合有两种,按混杂与非混杂来区分。
从一蕴、四蕴、五蕴的区分来看,也有三种。
Duvidhā sandhiyo tattha, missāmissavibhāgato; Tividhāpi cekacatu-pañcavokārabhedato.
无想有情只有色,因为没有名,所以不相混杂;
无色界众生只有名,因为没有色,所以分成这两种。
Rūpamattā asaññīnaṃ, nāmābhāvā amissitā; Nāmamattā arūpīnaṃ, rūpābhāvāti ca dvidhā.
Kāmāvacarikā ceva, rūpāvacarikāti ca; Duvidhā missitā ceti, bhavanti ca catubbidhā.
还有某些二蕴结生和四蕴结生的,不混杂的结生有五种;
五蕴有情的混杂结生有二十六种。
Ekaccatuvokārā ca, amissā pañca sandhiyo; Chabbīsatividhā missā, pañcavokārasandhiyo.
按地的分类,也有三十一种;
按相续和聚集的区分,怎么会成为三十种呢?
Itthaṃ bhūmippabhedena, ekatiṃsavidhāpi ca; Santatirāsibhedena, siyuṃ tiṃsavidhā kathaṃ.
以色相续为首的那些
二十七种尘垢。
他们依诸欲之权势的说法,已经讲过了。
欲界的七种相续。
Rūpasantatisīsānaṃ , Rāsayo sattavīsati; Vuttā kāme vasā tesaṃ, Sattakā kāmasandhiyo.
受、想、行、识四蕴的统摄。
在一切情况下,都只有四种名相续。
Vedanāsaññāsaṅkhāra-viññāṇakkhandhasaṅgahā; Sabbatthāpi catassova, nāmasantatiyo siyuṃ.
这样,依二者的差别而存在,其中有一类十一法等。
先前,相续与积聚、七类等已经分别过了。
Iccubhinnaṃ vasā honti, tatthekādasakādayo; Santatirāsayo pubbe, vibhattā sattakādayo.
有十一个、十个、九个、八个、七个这样的数目。
应当了知,它们是和六一起被认知的,因此在那里有六种收集。
Ekādasakadasaka-navaṭṭhasattakā siyuṃ; Chakkena saddhiṃ viññeyyā, tasmā tattha cha saṅgahā.
有八种相续,与色界混杂在一起;
其中有一个八法聚,因此称为相续。
Aṭṭha santatiyo honti, rūpalokena missitā; Aṭṭhako rāsi tattheko, tasmā santati vuccati.
命根九法聚是一种,无想有情在结生时;
无色界的有情,他们也有四种名相续。
Jīvitanavako tveko, asaññī paṭisandhiyaṃ; Arūpīnaṃ catassopi, nāmasantatiyo siyuṃ.
这样,按一聚和四聚来算,有两种是不混杂的;
还有二十八种混合的,这样正好构成三十种结生。
Iccekakacatukkānaṃ, vasena dve amissitā; Aṭṭhavīsañca missāti, tiṃseva honti sandhiyo.
它们在同一刹那生起、同一刹那灭去,而其中的各类聚集并不混杂在一起。
对混杂者的区分,这里按相应情况来解说。
Ekuppādanirodhā ca, amissā tattha rāsayo; Missitānaṃ vibhāgoyaṃ, yathāyogaṃ kathīyati.
依生、住、灭的力量,也有三个刹那。
诸名法均等,被视为一个心刹那。
Uppādaṭṭhitibhaṅgānaṃ, vasā tīṇi khaṇānipi; Samānāneva nāmānaṃ, ekacittakkhaṇaṃ mataṃ.
色法的生起与坏灭同样也是两个刹那。
四十九个住时刹那,是这样说的。
Tulyamuppādabhaṅgānaṃ, rūpānampi khaṇadvayaṃ; Ekūnapaññāsamattaṃ, ṭhitikkhaṇamudīritaṃ.
名法与色法的生起和坏灭,确实都被看作是一样的。
色法确实运作迟缓,名法却运作轻快。
Nāmarūpānamuppādo, bhaṅgopi hi samo mato; Dandhaṃ hi vattikaṃ rūpaṃ, nāmaṃ tu lahuvattikaṃ.
当诸色法还持续存在时,心识的生起却有十六次。
生起之后运作起来,又迅速地一再坏灭。
Tathā hi rūpe tiṭṭhante, cittuppādā tu soḷasa; Uppajjitvā pavattitvā, bhijjanti ca lahuṃ lahuṃ.
因此,确实同样,五十一刹那的色法刹那。
十七个心识刹那,也被称为三刹那。
Tasmā hi ekapaññāsa-khaṇarūpakkhaṇaṃ tathā; Sattarasacittakkhaṇaṃ, tikhaṇanti ca vuccati.
三者的寿命确实为一个心刹那,其中两种是表色;
而三相色,则是依各自的自相来区分的。
Cittakkhaṇaṃ hi tiṇṇannaṃ, tattha viññattikadvayaṃ; Lakkhaṇattayarūpaṃ tu, salakkhaṇavavatthitaṃ.
所以,舍弃这两种以及二十二种;
色,名为四种,并依各自的特相而确定。
Tasmā hitvā dvayañcetaṃ, bāvīsatividhampi ca; Rūpaṃ nāma catukkañca, salakkhaṇaniyāmitaṃ.
同生同灭的,在这里被认为是等刹那的。
对于刹那不等的诸法,应当按各自的情况来区分。
Ekuppādanirodhā ca, tattha tulyakkhaṇā matā; Atulyakkhaṇadhammānaṃ, siyā bhedaṃ yathārahaṃ.
在结生那一刹那生起的色,因此从那以后;
它和第十七心的坏灭一起坏灭。
Paṭisandhikkhaṇe jātaṃ, tasmā rūpaṃ tato paraṃ; Sattarasamacittassa, bhaṅgena saha bhijjati.
于彼住刹那所生起者,以及其后之色法。
到第十八心生起时,它就坏灭了。
Tassa ṭhitikkhaṇe jātaṃ, rūpampi ca tato paraṃ; Aṭṭhārasamacittassa, uppāde pana bhijjati.
在它坏灭的那一刻生起的,还有从那之后的色法。
在第十八心的住立之时,(色法)就会坏灭。
Tassa bhaṅgakkhaṇe jātaṃ, rūpampi ca tato paraṃ; Aṭṭhārasamacittassa, ṭhitikālesu bhijjati.
同样地,第二心在生起时也一起生起。
它和第十八心的坏灭一起坏灭。
Tathā dutiyacittassa, uppādamhi samuṭṭhitaṃ; Aṭṭhārasamacittassa, bhaṅgena saha bhijjati.
按照所说的规律,从同生刹那之后,
停留四十九个刹那之后,又再坏灭。
Iti vuttaniyāmena, sajātikkhaṇato paraṃ; Ṭhatvā ekūnapaññāsa, khaṇāni puna bhijjati.
因此,四十九种色聚同时生起。
一个色聚生,一个色聚灭,在任何情况下都是这样。
Tasmā ekūnapaññāsa, kalāpā saha vattare; Eko jāyati eko ca, bhijjatīti ca sabbathā.
同一相续所连接的业生聚,同时生起;
按照次第组合起来,就能得到五十一种。
Ekasantatisambandhā, kalāpā saha kammajā; Yathānupubbaghaṭitā, ekapaññāsa labbhare.
这样,欲界有二十七种,色界有两种;
以色相续为首者的诸聚,即七聚等。
Sattavīsa paniccevaṃ, kāme dve rūpabhūmiyaṃ; Rūpasantatisīsānaṃ, rāsayo sattakādayo.
这二十九种全部都是业所生的,各随其宜。
五十一伽提迦,每一刹那都在生起。
Ekūnatiṃsa sabbepi, kammajātā yathārahaṃ; Ekapaññāsa ghaṭikā, pavattanti khaṇe khaṇe.
在那里,于结生刹那出生,与十七种思相应;
在生起的时候就会坏灭,这是注疏里说的方式。
Tattha sandhikkhaṇe jātaṃ, sattarasamacetaso; Uppāde bhijjaticcevaṃ, vutto aṭṭhakathānayo.
拒绝了那种做法之后,它就随着心一起坏灭。
与心同时生起,这是阿阇梨确实说过的。
Taṃ nayaṃ paṭibāhitvā, cittena saha bhijjati; Cittena saha jātanti, vuttamācariyena hi.
呼吸的进出与寻、伺,同生同灭;
《双论》里确实已经说过,名叫身行和语行。
Ānāpānatakkacārā , ekuppādanirodhakā; Vuttā hi yamake kāyavacīsaṅkhāranāmakā.
于心生起刹那生起的(诸法),以及时节于其住立刹那(生起)。
色法在那里也产生,时节在坏灭的刹那也是如此。
Cittuppādakkhaṇe jātā, utu tassa ṭhitikkhaṇe; Rūpaṃ janeti tatthāpi, utu bhaṅgakkhaṇepi ca.
就这样,按照次第生起的色,以及其余同样的色。
在第十八的生起、住留等阶段中坏灭。
Anupubbakkamenevaṃ, jātaṃ rūpaṃ tathāparaṃ; Aṭṭhārasamauppādaṭṭhitiādīsu bhijjati.
这样,诸聚已经组合起来,时节生和食生的也是如此;
同一相续的关联中,可得五十一法。
Itthaṃ kalāpā ghaṭitā, utujāhārajāpi ca; Ekasantatisambandhā, ekapaññāsa labbhare.
心所生的诸聚,因为是在生起的刹那同时产生的;
这些束节同时可得,因此它们只有十七个。
Kalāpā cittajā yasmā, uppādakkhaṇasambhūtā; Ghaṭikā saha labbhanti, tasmā sattaraseva te.
所有能产生色法的,也都在心生起时,各自按照自己的方式。
他们在住时和灭时让(它们)生起,而有些人则认为不让(它们)生起。
Sabbepi rūpajanakā, cittuppāde yathāsakaṃ; Janenti ṭhitibhaṅgesu, na janentīti kecanā.
善法、无记法等,是同一刹那生起的,也是同一刹那灭去的。
诸法在《双论》中已说,巴利圣典也如此讲。
Kusalābyākatādīnaṃ, ekuppādanirodhatā; Dhammānaṃ yamake vuttā, iti pāḷi vadanti ca.
与善等相应的法,确实在各处都被宣说。
那些想要求前面所说义理的阿阇黎们这样说了之后,
Kusalādikasambandhā, tattha tattha hi desitā; Iti vatvā pure vuttaṃ, icchantācariyā nayaṃ.
就这样,由业、心、时节、食四因所生的色相续,是积聚。
诸色与诸聚,各按适当方式紧密相连。
Iccevaṃ catusambhūtā, rūpasantatirāsayo; Rūpāni ca kalāpā ca, ekābaddhā yathārahaṃ.
仅睡眠相续的众生,即使正等觉者,
直到命终那一刻,它们都一直在不间断地生起运作。
Suttapavattamattānaṃ, sambuddhānampi pāṇinaṃ; Yāva maraṇakālāpi, pavattanti nirantaraṃ.
死亡可能因为寿命耗尽,也可能因为业力耗尽。
或者通过两者的灭尽,以及通过断灭业。
Āyukkhayā ca maraṇaṃ, tathā kammakkhayā siyā; Ubhinnaṃ vā khayā cātha, upacchedakakammunā.
就算有四种死亡,对每个人来说也都各随其宜。
剩下的寿命只有十七个心识刹那那么长。
Catudhāpi marantassa, tassevaṃ tu yathārahaṃ; Sattarasacittakkhaṇamattasesamhi jīvite.
在死亡心之前的第十七個心識刹那。
依靠住立的时期来说,业所生的色法并不生起。
Upariccuticittassa , sattarasamacetaso; Ṭhitikālamupādāya, na tu jāyati kammajaṃ.
在他生起的那一刹那生起的,
色法也和死亡同时发生。
因为坏灭,所以叫死。
从此那个人便是。
Tassuppādakkhaṇe jātaṃ, Rūpañca cutiyā saha; Bhijjatīti mato nāma, Tato hoti sa puggalo.
心生的和食生的(色法),从那以后就不再生起;
而时节生色,则可能留存,也可能不留存。
Cittajāhārajañcāpi, na jāyati tato paraṃ; Utusambhavarūpaṃ tu, avasissati vā na vā.
此后,就按照前面所说的方式,命终的众生各随其宜。
以混杂与不混杂的结生,他再次投生。
Tato vuttanayeneva, matasatto yathārahaṃ; Missāmissāhi sandhīhi, punadevopapajjati.
此后,按照前面所说的方式,有二十九种业生色。
由它们产生的有五种,与之相依的有三十四种。
Tato vuttanayeneva, ekūnatiṃsa kammajā; Tesamuṭṭhānikā pañca, catuttiṃsa samissitā.
聚和集存在于二十七地中;
就这样,从一切方面来说,色法已经讲清楚了。
Kalāpā rāsayo honti, sattavīsatibhūmisu; Iti sabbapakārena, rūpadhammā pakāsitāti.