第13章
Terasamo paricchedo
第13章 关于“积聚”的讨论
13. Rāsiyogakathā
就这样,智者明白了蕴聚的运作方式后,随自己所能得到的而修行。
同样,还应说明它们在心念生起时的相应状态。
Iti rāsivīthiṃ ñatvā, labbhamānavasā budho; Tesamevātha yogampi, cittuppādesu dīpaye.
属于欲界善心的最初两个心识。
一切聚都只是存在,如何依可能情况存在呢?
Kāmāvacarakusalassa, paṭhamadvayamānase; Sabbepi rāsayo honti, yathāsambhavato kathaṃ.
触的五种聚集体,以及禅那的五种聚集体;
还有八种根聚和五种道聚。
Phassapañcakarāsī ca, jhānapañcakarāsi ca; Indriyaṭṭhakarāsī ca, maggapañcakarāsi ca.
还有力等七聚,以及因三法与业道三法;
还有十种剩余的聚,以及护世二法等等。
Balasattakarāsī ca, hetukammapathattikā; Dasāvasesā rāsī ca, lokapāladukādayo.
连同随附法九法,排除决定与掉举。
还有两种无量心,以及三种远离。
Yevāpanakanavakaṃ, niyatuddhaccavajjitā; Appamaññādvayañceva, tisso viratiyoti ca.
这十七种就是这样,并且是依照它们各自的真实样子来宣说的。
还有随附类聚,以及十八种也能得到。
Iti sattarasevete, desitā ca sarūpato; Yevāpanakarāsī ca, labbhantiṭṭhārasāpi ca.
这里以各自的本来面目宣说了五十五个词。
法有三十种,它们在那里是依各自的自体相而存在的。
Chappaññāsa padānettha, desitāni sarūpato; Dhammā pana samatiṃsa, tattha honti sarūpato.
那些同样属于随附类的,还有六十五句。
诸法有三十九种,都是生起的。
Tāni yevāpanakehi, pañcasaṭṭhi padāni ca; Dhammā cekūnatālīsa, bhavanti pana sambhavā.
在这里,十二法也被宣说为有分别的。
其余的一切,则都属于不分别名类。
Tattha dvādasa dhammā ca, desitā savibhattikā; Avasesā tu sabbepi, avibhattikanāmakā.
另外,还有一法、二法、三法、四法、六法、七法、八法这些类别;
二十七法和八法,以及各各二法,依次排列。
Ekadvi ca ticatukka-chasattaṭṭhānikā pana; Sattavīsa ca satteko, dvekeko ca yathākkamaṃ.
决定法有三十四种,这是就它们同时生起而言的。
按各自生起所述,论述决定为五种。
Niyatā tu catuttiṃsa, dhammāva sahavuttito; Yathāsambhavavuttito, pañcadhā niyatā kathā.
在这里,在不定中,取已且舍已,对一切;
把每一个单独拿出来看,也有七种组合的方式。
Tattha cāniyate sabbe, gahetvā ca pahāya ca; Paccekañca gahetvāpi, sattadhā yojanakkamo.
有时三十九,有时三十四,依次排列。
智者应结合五次,成为三十五。
Sakimekūnatālīsa, catuttiṃsa yathākkamaṃ; Pañcakkhattuñca yojeyya, pañcatiṃsāti paṇḍito.
这里还有各种积聚(分类组),以及诸语句,和法义之间的种种分别。
就像在同分诸法当中,有确定的和不确定的。
Rāsayo ca padānīdha, dhammantaravibhattiyo; Sarūpayevāpanake, niyatāniyate yathā.
以及组合方式的差别、计算、归纳与安立。
以可得的推断,在各处仔细辨认。
Yojanānayabhedañca, gaṇanāsaṅgahaṭṭhiti; Labbhamānānumānena, sallakkhento tahiṃ tahiṃ.
智与离智,舍弃喜而住于舍。
受在转变,欲乐的福业以及其余诸法亦然。
Ñāṇaṃ ñāṇaviyuttamhi, hitvā pītiṃ upekkhite; Vedanā parivattento, kāmapuññe ca sesake.
还应修习大唯作,并舍弃三种远离。
舍弃无量之后,应在大异熟中修习。
Mahākriye ca yojeyya, pahāya viratittayaṃ; Appamaññā ca hitvātha, mahāpāke ca yojaye.
从寻等开始舍弃,然后在一切处都远离三种。
在第五种里,舍弃色之后,还应与无量相应而修。
Takkādiṃ kamato hitvā, sabbattha viratittayaṃ; Pañcame appamaññāya, hitvā rūpe ca yojaye.
舍弃无量之后,应当像无上禅那样去相应修习。
把出世间根和三种远离一起拿来。
Hitvāppamaññā yojaye, yathājhānamanuttare; Lokuttarindriyañceva, gahetvā viratittayaṃ.
有四十四个禅那,它们都与乐相应而存在。
二十三种是舍俱的,在第五禅里则完全如此。
Jhānāni catutālīsa, sukhayuttāni vattare; Upekkhitāni tevīsa, pañcamajjhāne ca sabbathā.
无量心与离戒,在欲界善心里可以获得;
无量心在四种色界禅那以及大唯作心中存在。
Appamaññāviratiyo, kāmapuññesu labbhare; Appamaññā rūpajjhāna-catukke ca mahākriye.
在出世间的一切心中,都会生起三种离。
在无色界和第五禅的大果报心里,这两种都没有。
Lokuttaresu sabbattha, sambhoti viratittayaṃ; Natthidvayampi āruppe, mahāpāke ca pañcame.
寻等三者与慧,这五种不定法则动摇。
其余诸法依靠减损与智慧之力,任何时候都不会动摇。
Vitakkādittayaṃ paññā, pañca cāniyatā calā; Hānibuddhivasā sesā, na calanti kudācanaṃ.
在这里,对无过失者而言,共有二十二种摄受。
按照两两的方式,以及按照五种禅那的方式。
Bāvīsatividho cettha, saṅgaho anavajjake; Dvayadvayavasā ceva, jhānapañcakatopi ca.
如是了知无过法中聚摄之生起。
诸聚如何由智者了知,即使在有过失者中。
Iti ñatvānavajjesu, rāsisaṅgaha sambhavaṃ; Sāvajjesupi viññeyyā, viññunā rāsayo kathaṃ.
在贪根的第一类里,以及触的五聚;
禅那五组之聚,以及同样地,根五组。
Lobhamūlesu paṭhame, phassapañcakarāsi ca; Jhānapañcakarāsī ca, tathevindriyapañcakaṃ.
道力四组,以及因一组、业道二组;
还有导致世间毁灭的诸法组,以及止与止二法。
Maggabalacatukkañca, hetukammapathadukā; Lokanāsakarāsī ca, samatho samathaddukā.
舍弃了中舍性,那些名为“杂项”的法;
有四种可得,其中有十一组。
Tatramajjhattataṃ hitvā, yevāpanakanāmakā; Cattāro ceti labbhanti, tatthekādasa rāsayo.
这里,就着它们各自的自相来说,所宣说的句恰好有三十二种。
那些再加上附属的,就正好变成三十六种。
Dvattiṃseva padānettha, desitāni sarūpato; Tāni yevāpanakehi, chattiṃseva bhavanti ca.
这里有不混杂的词,一共产生二十种;
还有九种法,是带有变格词形的名称,也已经开示出来。
Asambhinnapadānettha, samavīsati sambhavā; Savibhattikanāmā ca, nava dhammā pakāsitā.
另外,由一、二、三、四、六处所决定。
十一、六和一,依次再一一。
Ekadvayaticatukka-chaṭṭhānaniyatā pana; Ekādasa chaḷekā ca, kameneko punekako.
这里根本没有所谓“不定”的东西,也没有那些名为“或然/其余类”的名相。
因此,在那里并不存在 yojana 与 naya 的区分。
Natthevāniyatā hettha, yevāpanakanāmakā; Yojanānayabhedo ca, tasmā tattha na vijjati.
还有慢、昏沉睡眠,以及嫉妒和悭吝,也同样如此。
恶作属于有罪的心所,这六种则被认为是“不定”的。
Māno ca thinamiddhañca, issā macchariyaṃ tathā; Kukkuccamiti sāvajje, chaḷevāniyatā matā.
慢不生起于与邪见不相应的、由五种造作所成的心中。
昏沉和睡眠这两种,则与其余三种及两种嗔恚相应。
Māno diṭṭhiviyuttesu, sasaṅkhāresu pañcasu; Thinamiddhaṃ tayo sesā, paṭighadvayayogino.
就这样,有罪过的八种,没有罪过的二十八种;
三十六种心全都与不定心所相应。
Iccevamaṭṭha sāvajjā, anavajjaṭṭhavīsati; Chattiṃsa mānasā sabbe, hontāniyatayogino.
476476. 三十六种心全部都与不定心所相应。
476.
与它们相应的,按各自的情况,分别以一种、两种、三种、五种方式组合。
依次是二、二十二、三,以及九。
Tehi yuttā yathāyogaṃ, ekadvittayapañcahi; Dve dvāvīsaṃ tayo ceva, nava cātha yathākkamaṃ.
按照上面所说的顺序,再依据实际可得的情况;
对其他的一些也应当这样套用,在有过失的地方按照次第。
Iti vuttānusārena, labbhamānavasā pana; Tadaññesupi yojeyya, sāvajjesu yathākkamaṃ.
在贪根类里取贪,在二瞋恚心中取瞋,
在痴根里,取疑和掉举,归入因聚。
Lobhamūlesu lobhañca, dosañca paṭighadvaye; Mohamūle kaṅkhuddhaccaṃ, gahetvā heturāsiyaṃ.
于离见中舍见,于具舍中舍喜。
智者于嗔恨根源中转变感受。
Diṭṭhiṃ diṭṭhiviyuttamhi, hitvā pītimupekkhite; Vedanaṃ parivattento, dosamūle ca paṇḍito.
同样地,对业道和见解,
在迷惑中,对喜与欲求;
在疑惑中,还有胜解;
舍弃之后,应当把诸聚组合起来。
Tathā kammapathaṃ diṭṭhiṃ, Pītiṃ chandañca momuhe; Kaṅkhite adhimokkhañca, Hitvā yojeyya rāsayo.
对于已经达到心住立的人来说,那就是心一境性;
于疑中,五根等五者确已退失。
Cittassa ṭhitiṃ pattāsu, cittassekaggatā pana; Kaṅkhite parihīnāva, indriyādīsu pañcasu.
就这样,以十二种方式了知之后,对有罪等类也加以含摄;
即使是无因的(心法),也应当被了知,如何依其生起之方式。
Iti dvādasadhā ñatvā, sāvajjesupi saṅgahaṃ; Ahetukepi viññeyyā, yathāsambhavato kathaṃ.
在十八种无因心里,五种识和意(心)。
触的五组,以及禅那处所的两种,同样如此。
Aṭṭhārasāhetukesu , pañcaviññāṇamānase; Phassapañcakarāsī ca, jhānaṭṭhānadukaṃ tathā.
还有根的三法聚,以及名为“其余”的那一类。
单一作意,将有四种聚集。
Indriyattikarāsī ca, yevāpanakanāmako; Eko manasikāroti, cattāro rāsayo siyuṃ.
不混杂的则只有八种,其中两种是有分别的。
一处、二处、三处的情形,以及六种和又一种。
Asambhinnā panaṭṭheva, dve tattha savibhattikā; Ekadvayatikaṭṭhānā, chaḷeko ca punekako.
不过,在意界三法之无因结生组合中。
寻和伺,在禅那的类别中属于更突出的。
Manodhātuttikāhetu-paṭisandhiyuge pana; Vitakko ca vicāro ca, adhikā jhānarāsiyaṃ.
在悦俱推度里有喜,但在第二转向时,
精进和定,都能在根聚当中得到。
Sukhasantīraṇe pīti, dutiyāvajjane pana; Vīriyañca samādhiñca, labbhatindriyarāsiyaṃ.
在微笑时,喜和精进等法变得更为突出。
还有,其余(心所)中的胜解,除了五种识之外。
Adhikā hasite honti, pīti ca vīriyādayo; Yevāpanādhimokkho ca, pañcaviññāṇavajjite.
这样,在无过失的(禅那)中,有二十二种。
在有过失的(心所)里,另外还有十二种。
在相应中,有这五种因。
关于“缺一之四十”的讨论。
Iccānavajje bāvīsa, Sāvajje dvādasāpare; Yogā hetumhi pañcete, Tālīsekūnakā kathāti.
以上是关于心所分类中“聚的组合”的讨论,到此结束。
Iti cetasikavibhāge rāsiyogakathā niṭṭhitā.