8. 心所相应论
8. Cetasikasampayogakathā
就这样,了解了心的运作方式之后,以能阐明五十二种(心法)的智慧;
从心生起的、应当被了知的法,也就是心所,是怎样的呢?
Iti cittavidhiṃ ñatvā, dvepaññāsa vibhāvinā; Ñeyyā cetasi sambhūtā, dhammā cetasikā kathaṃ.
触、受、想、思,还有一境性,同样如此;
寿命、作意,这七种是共通的。
Phasso ca vedanā saññā, cetanekaggatā tathā; Jīvitaṃ manasikāro, satta sādhāraṇā ime.
寻、伺、喜,还有精进,同样如此;
欲和胜解,这六种称为杂名法。
Vitakko ca vicāro ca, pīti ca vīriyaṃ tathā; Chando ca adhimokkho ca, cha pakiṇṇakanāmakā.
在福、非福、异熟、唯作这些心识里,各自按照相应的方式;
在心中运作,杂乱者为杂心。
Puññāpuññesu pākesu, kriyāsu ca yathārahaṃ; Mānasesu pavattanti, vippakiṇṇā pakiṇṇakā.
信、念根,以及惭和愧这两种力;
无贪、无嗔,以及慧与中舍性。
Saddhā satindriyañceva, hirottappabaladvayaṃ; Alobho ca adoso ca, paññā majjhattatāpi ca.
这八种被称为最上等的法,是达成最上等的修行方法。
无过失者被称为,在它们之后还有六对。
Aṭṭhete uttamā nāma, dhammā uttamasādhanā; Nivajjāti pavuccanti, yugaḷā cha tatopare.
身与心的轻安,以及轻快性、柔软性;
还有适业性、熟练性和正直性。
Passaddhi kāyacittānaṃ, lahutā mudutā tathā; Kammaññatā ca pāguñña-tā ca ujukatāti ca.
名为“二无量”的,就是悲与喜;
正语、正业和正命,这三种远离。
Appamaññādvayaṃ nāma, karuṇāmuditā siyuṃ; Sammāvācā ca kammantā-jīvā ca viratittayaṃ.
这二十五种,各随其宜,都是无过失的。
在被除去恶与无因的无过心中生起。
Pañcavīsa paniccete, anavajjā yathārahaṃ; Pāpāhetukamuttesu, anavajjesu jāyare.
贪、嗔和痴,
我慢、邪见和疑;
昏沉、睡眠和掉举,
还有恶作,同样共十种。
Lobho doso ca moho ca, Māno diṭṭhi ca saṃsayo; Thinamiddhañca uddhaccaṃ, Kukkuccañca tathā dasa.
无惭、无愧,以及嫉与悭;
这十四种是有过失的,只从有过失的心里生起。
Ahirīkamanottappaṃ, issā macchariyanti ca; Honti cuddasa sāvajjā, sāvajjesveva sambhavā.
五十二种心所法就这样分作四类安立。
现在我要解说它们的相应和摄集。
Dvepaññāsa catuddhevaṃ, dhammā cetasikā ṭhitā; Tesaṃ dāni pavakkhāmi, sampayogañca saṅgahaṃ.
七种与一切心共通的心所,从此(开始);
这八法在任何地方都不与心分离。
Satta sādhāraṇā sabba-cittasādhāraṇā tato; Cittena saddhi aṭṭhannaṃ, vippayogo na katthaci.
寻存在于五识中,以及除第二识等之外的心识中。
伺也在同样的地方生起,但排除第三禅等。
Vitakko pañcaviññāṇaṃ, dutiyādivivajjite; Vicāropi ca tattheva, tatiyādivivajjite.
与悦俱相应、但排除第四禅的喜。
精进,排除掉与初次注意和与异熟因相应的。
Somanassayute pīti-catutthajjhānavajjite; Vīriyaṃ paṭhamāvajja-vipākāhetuvajjite.
欲在一切处生起,唯独排除痴无因的心。
胜解存在于除疑和五识之外的(心法中)。
Chando sambhoti sabbattha, momūhāhetuvajjite; Adhimokkho vicikicchā-pañcaviññāṇavajjite.
六十六、五十五、七十和十六;
三十三或此,排除杂项者。
Chasaṭṭhi pañcapaññāsa, sattati ceva soḷasa; Vīsatekādasevātha, pakiṇṇakavivajjitā.
五十五种是心理性的,六十六种是有寻的;
有伺心五十种,有喜心同样如此。
Mānasā pañcapaññāsa, savitakkā chasaṭṭhi ca; Savicārekapaññāsa, sappītikamanā tathā.
有精进的,是七十三种;有欲求的,是六十九种。
胜解心被说为七十八种。
Tesattati savīriyā, sachandekūnasattati; Sādhimokkhā pavuccanti, aṭṭhasattati mānasā.
抛开五十九种心之后,还有慧、无量与离。
在不属于恶因心的那些心中,与信等相应的有十九种。
Paññāppamaññāviratī, hitvā ekūnasaṭṭhisu; Pāpāhetukamuttesu, saddhādekūnavīsati.
简单来说,在除去二因心、无因心和不善心的那些心中,
而慧则在四十七种心中全部生起。
Dvihetukāhetupāpavajjitesu samāsato; Paññā tu jāyate sattacattālīsesu sabbathā.
他们出生在大唯作心、欲界福行和色界禅那中。
在二十八种无量心中,除去第五禅那。
Mahākriyākāmapuñña-rūpajjhānesu jāyare; Appamaññāṭṭhavīsesu, hitvā jhānaṃ tu pañcamaṃ.
在一切出世间心中,三种离都同时生起。
在欲界福行中,随各自生起的方式而各别产生。
Lokuttaresu sabbattha, saheva viratittayaṃ; Kāmapuññesu sambhoti, yathāsambhavato visuṃ.
于远离与无量中,亦于五者中,各依适宜。
有时候才会产生,而且是一个一个生起,不是同时一起生起。
Viratīappamaññāsu, pañcasvapi yathārahaṃ; Kadācideva sambhoti, ekekova na cekato.
无惭、无愧,以及痴和掉举;
名为与恶共通的四种,即从恶生起的四种。
Ahirīkamanottappaṃ, mohauddhaccameva ca; Pāpasādhāraṇā nāma, cattāro pāpasambhavā.
贪存在于贪根心中,邪见存在于与邪见相应的心中。
慢在离邪见的心中生起,邪见与慢不会同时存在。
Lobho ca lobhamūlesu, diṭṭhiyuttesu diṭṭhi ca; Māno diṭṭhiviyuttesu, diṭṭhimānā na cekato.
在嗔根心中,有嗔、嫉和悭;
恶作是四种;而疑则是可疑的。
Dosamūlesu doso ca, issā macchariyaṃ tathā; Kukkuccamiti cattāro, vicikicchā tu kaṅkhite.
昏沉与睡眠一同生起,存在于五种有行心中;
这十四种都属于有过失的法,只归在有过失的心里。
Saheva thinamiddhaṃ tu, sasaṅkhāresu pañcasu; Iti cuddasa sāvajjā, sāvajjesveva nicchitā.
慢与昏沉睡眠,或一起生起,或各别生起,或不生起;
嫉妒、吝啬和恶作,彼此各别,不[俱]生起。
Māno ca thinamiddhañca, saha vātha visuṃ na vā; Issāmaccherakukkuccā, aññamaññaṃ visuṃ na vāti.
以上是关于心所分类中“心所相应”的讨论,到此结束。
Iti cetasikavibhāge cetasikasampayogakathā niṭṭhitā.