第六章 地、人、心生起的讨论
6. Bhūmipuggalacittappavattikathā
在欲界善趣中,有按各自应有方式的大果报。
广大果报心也是这样,按照结生的方式而安立。
Kāmasugatiyaṃ honti, mahāpākā yathārahaṃ; Mahaggatavipākā ca, yathāsandhivavatthitā.
确定的欲界善心,以及脱离邪见的(心)。
和掉举相应的这些,在一切处共有十四种。
Voṭṭhabbakāmapuññāni, viyuttāni ca diṭṭhiyā; Uddhaccasahitañceti, honti sabbattha cuddasa.
另外,推度心、意界、眼识、耳识、意识;
十种心生起,在除无色界外的一切处。
Santīraṇamanodhātu-cakkhusotamanā pana; Dasa cittāni jāyanti, sabbatthārūpavajjite.
与邪见相应、与疑俱起的法,同样如此;
这五种在一切处都会生起,只有净居天除外。
Diṭṭhigatasampayuttā, vicikicchāyutā tathā; Pañca sabbattha jāyanti, suddhāvāsavivajjite.
两种嗔根,以及鼻识等三种心。
八种(心)在一切处生起,唯除广大(地)。
Dosamūladvayañceva, ghānādittayamānasā; Aṭṭha sabbattha jāyanti, mahaggatavivajjite.
第四无色界速行心,以及阿那含果等。
还有大作用心也生起,除去十三种恶趣。
Catutthāruppajavanaṃ, anāgāmiphalādayo; Mahākriyā ca jāyanti, terasāpāyavajjite.
下界无色界速行心各有两种,除去六恶趣与上界之外。
有色界的有喜速行心是存在的,排除无色界和恶趣。
Heṭṭhāruppajavā dve dve, chāpāyuparivajjite; Sitarūpajavā honti, arūpāpāyavajjite.
入流果等圣果,以及远离了净居天与恶趣的(境界)。
第一无上心,排除清净界、恶趣和无色界。
Sotāpattiphalādīni, suddhāpāyavivajjite; Paṭhamānuttaraṃ suddhā-pāyārūpavivajjite.
因为不是依处与地的状态,所以无上法不被执取;
一有地因纯是色法而不被执取。
Avatthābhūmibhūtattā, na gayhanti anuttarā; Ekavokārabhūmi ca, rūpamattā na gayhati.
一切自地天和一切地天,除去一、二、三禅天;
像这样,就是净居梵天与恶趣的住处。
Sabhummā sabbabhummā ca, ekadvittayavajjitā; Tathārūpasuddhāvāsa-brahmāpāyavasāti ca.
心的五种分类,十七种和十四种;
三十五和一,以及依次各一。
Mānasā pañca koṭṭhāsā, sattarasa catuddasa; Chattiṃsatekavīsā ca, ekañceva yathākkamaṃ.
这些也是十八种,又是九种,又是一种;
从分类上,有四种、三种和一种。
Aṭṭhārasāpi hontete, navadhāpi punekadhā; Catudhā tividhā ceva, ekadhāti ca bhedato.
这十三部分,则属于一地或三地所摄。
属于六地、七地、十一地、十七地的心。
Terasāpi ca koṭṭhāsā, bhavantekatibhūmakā; Chasattekādasasatta-rasabhūmakamānasā.
从一种、两种、三种、四种、五种,一直到超过二十种而生的;
二十六种生起,如是在有中次第而说。
Ekadvayaticatukkapañcakādhikavīsajā; Chabbīsatiṃsajā ceti, yathānukkamato bhave.
四个又四个,一个、八个、八个,还有一个。
四个、十一个、两个两个、七个、二十三个、十四个。
Cattāri puna cattāri, ekamaṭṭhaṭṭha cekakaṃ; Cattārekādasa dve dve, satta tevīsa cuddasa.
有作用的速行心、大果报心,出世间心与广大心;
在四恶趣地中,一百种找不到。
Kriyājavamahāpākā , lokuttaramahaggatā; Dvepaññāsa na labbhanti, caturāpāyabhūmiyaṃ.
在欲界诸天,即六欲天以及人间之中,
在欲界善趣里,没有九种广大的果报。
Kāmāvacaradevesu, chasu bhumme ca mānave; Kāmasugatiyaṃ natthi, nava pākā mahaggatā.
嗔根心、大果报心,与鼻等三类及意相应;
没有无色界果报心,在色界地有二十种。
Dosamūlamahāpākā, ghānādittayamānasā; Natthārūpavipākā ca, vīsatī rūpabhūmiyaṃ.
与疑和见相应的五种无色界果报心,有四种;
还有五种无上心,在净居天里也得不到。
Kaṅkhādiṭṭhiyutā pañcārūpapākā catubbidhā; Pañcādonuttarā ceva, suddhāvāse na labbhare.
转向、道,以及有对之色与意。
欲界果报心、生笑心与无色界法有四十三种,这些都没有。
Ādāvajjanamaggā ca, paṭighārūpamānasā; Kāmapākā sitārūpe, tecattālīsa natthi te.
三十七种小的心,可以在恶趣地中获得;
八十种心可在欲界善趣中获得。
Sattatiṃsa parittā ca, labbhantāpāyabhūmiyaṃ; Mānasāsīti labbhanti, kāmasugatiyaṃ pana.
在色界中有六十九种;在净居天中有五十五种。
在无色界有四十六种,在无想有情中则连一点点都没有。
Ekūnasattati rūpe, suddhe paññāsa pañca ca; Chacattālīsa āruppe, natthāsaññīsu kiñcipi.
包含一女、二女、四女、五女的十六种地。
十种、十五种,还有三十四种和十四种。
Itthamekadviticatupañcabhummāni soḷasa; Dasa pañcadasevātha, catuttiṃsa catuddasa.
至于恶趣无因者,则是大异熟与唯作速行。
舍弃其余欲界心之后,心就可以获得了。
Apāyāhetukānaṃ tu, mahāpākakriyājave; Hitvā sesaparittāni, cittāni pana labbhare.
对于二因和无因的其余欲界心,
不过,舍弃了智、异熟、唯作与速行之后,它们还是可以获得。
Dvihetukāhetukānaṃ, sesānaṃ kāmamānasā; Labbhanti pana hitvāna, ñāṇapākakriyājave.
具有三因的众生,在各自投生之处;
无论投生到哪里,能得到的就能得到。
Tihetukānaṃ sattānaṃ, tattha tatthūpapattiyaṃ; Tattha tatthūpapannānaṃ, labbhamānāni labbhare.
具有三因的一切,以及心的恶趣众生。
三十七种之外剩下的,说为四十一。
Tihetukānaṃ sabbepi, mānasāpāyapāṇinaṃ; Sattatiṃsāvasesānaṃ, ekatālīsa niddise.
凡夫和有学都没有速行作用。
对于离欲者,在一切处都没有福与非福。
Puthujjanāna sekkhānaṃ, na santi javanakriyā; Na santi vītarāgānaṃ, puññāpuññāni sabbathā.
与疑和见相应的五种(心),在有学者那里不存在;
嗔根的二法也不存在,但对不来者来说则没有。
Kaṅkhādiṭṭhiyutā pañca, sekkhānaṃ natthi mānasā; Dosamūladvayañcāpi, natthānāgāmino pana.
仅在已确立的圣者中,才各自有其无上之法。
住道者的道即自己的道,全然没有任何别的道。
Vavatthitāriyesveva, yathāsakamanuttarā; Maggaṭṭhānaṃ sako maggo, natthaññaṃ kiñci sabbathā.
凡夫两者的,以及住果者的,依次。
第三果位者与第四果位者的生起。
Puthujjanānaṃ dvinnampi, phalaṭṭhānaṃ yathākkamaṃ; Tatiyassa phalaṭṭhassa, catutthassa ca sambhavā.
六十三种心,以及可得的五十九种心;
五十七种心,以及一切情况下的五十三种心。
Tesaṭṭhi ceva cittāni, labbhantekūnasaṭṭhi ca; Sattapaññāsa cittāni, tepaññāsa ca sabbathā.
五十四、五十,以及五十减二(即四十八);
四十四种心在诸欲中生起。
Catupaññāsa paññāsa, paññāsadvayahīnakā; Kāmesu tesaṃ sambhonti, catutālīsa cakkamā.
四十三和三十九,按顺序。
在诸色法中,有三十九和三十五。
Tecattālīsa cekūnacattālīsa yathākkamaṃ; Bhavantekūnatālīsa, pañcattiṃsa ca rūpisu.
二十七和二十三,接着又是二十三。
在无色界诸地也能获得,而它们正好是十八种。
Sattavīsa ca tevīsa, tevīsa ca yathākkamaṃ; Āruppesupi labbhanti, tesamaṭṭhāraseva ca.
凡夫有四种:恶趣者、无因者等;
圣者则有八种,依十二种而存在。
Puthujjanā ca cattāro, apāyāhetukādayo; Ariyā ceva aṭṭhāti, dvādasannaṃ vasā siyuṃ.
心处有六种,同样地,也有属于同一个人的。
四、五、六、七、八,这些人站立不移而转动一轮。
Chabbidhā cittakoṭṭhāsā, ekapuggalikā tathā; Catupañcachasattaṭṭha-puggalaṭṭhāti cakkamā.
二十六、十四,还有十三和两种心;
十七以及又是十七。
Chabbīsa cuddasevātha, terasa dve ca mānasā; Dasa sattādhikā ceva, puna sattādhikā dasāti.
以上是关于心之分别中,依界地与补特伽罗的心生起论述,到此结束。
Iti cittavibhāge bhūmipuggalacittappavattikathā niṭṭhitā.