第五章 地与人论
5. Bhūmipuggalakathā
接下来,我要按照地和人的分类来讲说。
那么,一切心又该如何归纳呢?
Ito paraṃ pavakkhāmi, bhūmipuggalabhedato; Cittānaṃ pana sabbesaṃ, kamato saṅgahaṃ kathaṃ.
地狱、畜生道、饿鬼、阿修罗,也是这样;
四恶趣地,被认为是欲界中的恶趣。
Nirayañca tiracchānayoni petāsurā tathā; Caturāpāyabhūmīti, kāme duggatiyo matā.
四大王天、三十三天和夜摩天,
兜率天、化乐天、他化自在天。
Cātumahārājikā ca, tāvatiṃsā ca yāmakā; Tusitā ceva nimmānaratino vasavattino.
这六种天界加上人间,一共构成七类。
欲界善趣以及十一种欲界地。
Chaḷete devalokā ca, mānavāti ca sattadhā; Kāmasugatiyo cekādasadhā kāmabhūmiyo.
梵天的侍从,以及梵天的司祭;
以及大梵天,初禅地共有三种。
Brahmānaṃ pārisajjā ca, tathā brahmapurohitā; Mahābrahmā ca tividhā, paṭhamajjhānabhūmiyo.
少光天、无量光天,以及光音天;
第二禅地也同样是三种。
Parittābhāppamāṇābhā, tathevābhassarāti ca; Dutiyajjhānabhūmi ca, tividhāva pakāsitā.
少净天、无量净天和遍净天;
第三禅地也都被称为三种。
Parittasubhāppamāṇāsubhā ca subhakiṇhakā; Tividhāpi pavuccanti, tatiyajjhānabhūmiyo.
广果天、无想天,以及五种净居天;
这些众生同样属于第四禅地。
Vehapphalā asaññī ca, suddhāvāsā ca pañcadhā; Iccetā pana sattāpi, catutthajjhānabhūmiyo.
无烦天、无热天、善现天和善见天;
这五种被称为无顶天,它们被指明是净居天。
Avihā ca atappā ca, sudassā ca sudassino; Akaniṭṭhāti pañcete, suddhāvāsā pakāsitā.
如是,分为十六种的梵天界被宣说为;
有色梵天的住处,就是色界诸地。
Iti soḷasadhā bhinnā, brahmalokā pavuccare; Rūpibrahmānamāvāsā, rūpāvacarabhūmiyo.
以空无边处等名称来标示的。
还有无色梵天界,以及四种无色界地。
Ākāsānañcāyatananāmādīhi pakāsitā; Arūpibrahmalokā ca, catudhārūpabhūmiyo.
按入流者等类别划分,被认为是四种无上者;
三十五,以及五亦如是,并且也以一切方式(处处)有诸地。
Sotāpannādibhedena, catudhānuttarā matā; Pañcatiṃsa paniccevaṃ, sabbathāpi ca bhūmiyo.
他们因为恶业成熟,以连接,投生在四种恶趣之中。
在欲界天中,他们由大果报而投生。
Jāyanti caturāpāye, pāpapākāya sandhiyā; Kāmāvacaradevesu, mahāpākehi jāyare.
无因者则由善异熟因而投生。
在地居天与人间,其余那些则是由大果报而生。
Ahetukā puññapākāhetukena tu jāyare; Bhummadevamanussesu, mahāpākehi cetare.
果报即初禅,在初禅地;
第二禅与第三禅的果报,则生于第二禅地。
Vipākaṃ paṭhamajjhānaṃ, paṭhamajjhānabhūmiyaṃ; Dutiyaṃ tatiyañceva, dutiyajjhānabhūmiyaṃ.
第四禅[果报]生于第三禅地,第五禅[果报]生于第四禅地。
无色定也依序,在无色定中就有了结生。
Tatiyamhi catutthaṃ tu, catutthamhi ca pañcamaṃ; Āruppā ca kameneva, āruppe honti sandhiyo.
在身门、语门、意门,造作杀生等业。
以邪恶的心造作之后,就投生在恶趣之地。
Kāyavācāmanodvāre, kammaṃ pāṇavadhādikaṃ; Katvā pāpakacittehi, jāyantāpāyabhūmiyaṃ.
通过身、语、意三门,行布施、持戒和修习;
做了欲界的福德之后,就会生在欲界善趣里。
Kāyavācāmanodvāre, dānaṃ sīlañca bhāvanaṃ; Kāmapuññehi katvāna, kāmasugatiyaṃ siyuṃ.
依次是下品禅、中品禅和殊胜禅。
修习之后,在三地中的修行者就分成三种。
Parittaṃ majjhimaṃ jhānaṃ, paṇītañca yathākkamaṃ; Bhāvetvā tividhā honti, tīsu bhūmīsu yogino.
修习第五禅后,同样会生在广果天中。
由于也远离了想,已在无想地修习。
Vehapphalesu jāyanti, bhāvetvā pañcamaṃ tathā; Saññāvirāgatañceva, bhāvetvāsaññibhūmiyaṃ.
证得阿那含果的人,会投生在净居天。
修习了无色定之后,就依次投生到无色界中去。
Suddhāvāsesu jāyanti, anāgāmikapuggalā; Āruppāni ca bhāvetvā, arūpesu yathākkamaṃ.
而修习了出世间法之后,则依照各自的无间心。
就在入定的那一刹那,果心立刻生起。
Lokuttaraṃ tu bhāvetvā, yathāsakamanantaraṃ; Samāpattikkhaṇe ceva, appeti phalamānasaṃ.
众生从恶趣死后,投生在欲界。
从欲界善趣死后,会在一切处受生。
Apāyamhā cutā sattā, kāmadhātumhi jāyare; Sabbaṭṭhānesu jāyanti, kāmasugatito cutā.
从色界死后,他们投生到除了恶趣以外的任何地方。
他们投生到欲界善趣,是从无色界无想天命终而来的。
Cutā jāyanti rūpamhā, sabbatthāpāyavajjite; Kāmasugatiyaṃ honti, arūpāsaññato cutā.
他们就这样从色界死去,也就在那里或更高的地方投生。
轮回的根被彻底断除后,漏尽者就般涅槃。
Tathārūpacutā honti, tatthevoparimeva ca; Vaṭṭamūlasamucchedā, nibbāyanti anāsavā.
不还果的圣者们往生到净居天;
他们生在欲界,唯独不包括阿那含。
Suddhāvāsesvanāgāmi-puggalāvopapajjare; Kāmadhātumhi jāyanti, anāgāmivivajjitā.
在下层投生的梵天中,圣者无处可寻。
在无想有情天和恶趣里,根本没有圣者。
Heṭṭhupapattibrahmānaṃ, ariyānaṃ na katthaci; Asaññasattāpāyesu, natthevāriyapuggalā.
安住在广果天、色究竟天和有顶天;
一切圣者都不会再生于别处。
Vehapphale akaniṭṭhe, bhavagge ca patiṭṭhitā; Na punāññattha jāyanti, sabbe ariyapuggalā.
在六欲天里,不还者与离贪者不会停留;
在那里,就连世间的修行者也不会久住。
Chasu devesvanāgāmī, vītarāgā na tiṭṭhare; Na ciraṭṭhāyino tattha, lokiyāpi ca yogino.
漏尽者不会停留在居士相中,在人中是无漏的。
他们安住于出家生活、地居天中,乃至梵天界中。
Gihiliṅge na tiṭṭhanti, manussesu anāsavā; Pabbajjāyañca bhumme ca, brahmattepi ca tiṭṭhare.
这五十年,
那就是人类的聚合
一个昼夜由他。
一个月有三十个夜晚。
Yāni paññāsa vassāni, Manussānaṃ sa piṇḍito; Eko rattidivo tena, Māseko tiṃsa rattiyo.
十二个月构成一年,由此在存在中为五百年。
四大王天众生的寿命量就是这个。
Dvādasamāsiyo vasso, tena pañcasataṃ bhave; Cātumahārājikānaṃ, pamāṇamidamāyuno.
把九百万岁合起来算,
按人间的算法,每往上一层就是四倍。
Taṃ navutivassasata-sahassaṃ pana piṇḍitaṃ; Gaṇanāya manussānaṃ, catubhāgūparūpari.
人间的一百年,只被算作那里的一天。
因此,在三十三天中,宣说了他们有千岁的寿命。
Yaṃ manussavassasataṃ, tadeko divaso kato; Tena vassasahassāyu, tāvatiṃsesu desito.
当有三千六百万之多。
按人间的算法来算,在三十三天里合起来有那么多数。
Koṭittayaṃ saṭṭhisatasahassañcādhikaṃ bhave; Gaṇanāya manussānaṃ, tāvatiṃsesu piṇḍitaṃ.
天人们的寿命,就这样一层比一层往上递增。
将它翻倍两次,称为四倍。
Āyuppamāṇamiccevaṃ, devānamuparūpari; Dvikkhattuṃ dviguṇaṃ katvā, catubhāgamudāhaṭaṃ.
在人类当中,按数目算,那里有十四俱胝(1.4亿)。
在夜摩天界,有超过四百万之多。
Gaṇanāya manussānaṃ, tattha cuddasa koṭiyo; Cattālīsasatasahassādhikā yāmabhūmiyaṃ.
他们向兜率天的众生宣说,五十七俱胝。
还有六百万年,甚至更多。
Tusitānaṃ pakāsenti, sattapaññāsa koṭiyo; Saṭṭhisatasahassāni, vassāni adhikāni ca.
化乐天的天神有二十三亿。
四百万年,一切皆如此。
Nimmānaratidevānaṃ, dvisataṃ tiṃsa koṭiyo; Cattālīsavassasatasahassāni ca sabbathā.
九百俱胝再加二十一俱胝年
在他化自在天,寿命超过六百万年。
Navakoṭisatañcekavīsativassakoṭiyo; Saṭṭhivassasatasahassādhikā vasavattisu.
按照次第,是劫的三分之一和一半。
一劫、二劫、四劫、八劫和十六劫。
Kappassa tatiyo bhāgo, upaḍḍhañca yathākkamaṃ; Kappeko dve ca cattāro, aṭṭha kappā ca soḷasa.
三十二与六十四,在九种梵天界里;
广果天以及无想天,寿命有五百劫。
Dvattiṃsa catusaṭṭhī ca, navasu brahmabhūmisu; Vehapphalā asaññī ca, pañcakappasatāyukā.
一千劫、二千劫、四千劫、八千劫、一万六千劫,依次轮转;
还有数以千计的劫,应当指明是净居天众的。
Kappasahassaṃ dve cattāri, aṭṭha soḷasa cakkamā; Sahassāni ca kappānaṃ, suddhāvāsānamuddise.
两万劫、四万劫和六万劫;
八万四千劫,在无色界天中。
Vīsakappasahassāni, cattālīsañca saṭṭhi ca; Caturāsītisahassā, kappā cāruppake kamā.
地上众生和人类中,寿命没有固定期限。
在四恶趣之地,没有年岁的计算。
Āyuppamāṇaniyamo, natthi bhumme ca mānave; Vassānaṃ gaṇanā natthi, caturāpāyabhūmiyaṃ.
凡夫和圣者,人可以分为这两种。
按三因等类别来分,凡夫也有三种。
Puthujjanāriyā ceti, duvidhā honti puggalā; Tihetukādibhedena, tividhā ca puthujjanā.
已进入道位和果位的人,
还有八种圣人;
从最初开始,七种有学,
无学与其他阿拉汉。
Maggaṭṭhā ca phalaṭṭhā ca, Aṭṭhevāriyapuggalā; Ādito satta sekkhā ca, Asekkho cārahāparo.
在恶趣里,众生只能得到无因的(心)。
在色界和无色界里,有心者能得到的只有三因的心。
Ahetukāva labbhanti, sattā duggatiyaṃ pana; Tihetukāva labbhanti, rūpārūpe sacittakā.
在欲界的天神当中,除了那些没有因的。
在恶趣、阿修罗,以及人间,这三处也是一样。
Kāmāvacaradevesu, ahetukavivajjitā; Vinipātāsure ceva, mānave ca tayopi ca.
圣者是可以得到的,只要排除无想有情与恶趣。
凡夫则可以投生到净居天之外的地方。
Ariyā nāma labbhanti, asaññāpāyavajjite; Puthujjanā tu labbhanti, suddhāvāsavivajjite.
舍弃净居天和恶趣,舍弃有情有,共三种。
入流者等两种圣者,也能在其余诸地中获得。
Suddhāvāsamapāyañca, hitvāsaññibhavaṃ tidhā; Sotāpannādayo dvepi, sesaṭṭhānesu labbhare.
就这样,按照一切分类,地与人的归纳。
智者明白之后,应当把它分辨清楚:诸心就是在这些情况中产生的。
Iti sabbappabhedena, bhūmipuggalasaṅgahaṃ; Ñatvā viññū vibhāveyya, tattha cittāni sambhavāti.
以上就是“心分别”中关于地和补特伽罗的讨论,到此结束。
Iti cittavibhāge bhūmipuggalakathā niṭṭhitā.