第四章 心路过程的准备工作
4. Vīthiparikammakathā
第一转向在十五之后发生。
第二转向发生在二十一之后。
Paṭhamāvajjanaṃ pañca-dasannaṃ parato bhave; Dutiyāvajjanaṃ hoti, ekavīsatito paraṃ.
从一种心生起五识,从五种心生起领受心;
乐推度心在二十五心之后生起。
Ekamhā pañcaviññāṇaṃ, pañcamhā sampaṭicchanaṃ; Sukhasantīraṇaṃ hoti, pañcavīsatito paraṃ.
从三十七之后,有二种舍俱推度心;
在确定心及同类的二心之后,欲界速行。
Sattatiṃsatito hoti, upekkhātīraṇadvayaṃ; Voṭṭhabbanasarūpānaṃ, dvinnaṃ kāmajavā paraṃ.
道与通智,对于二种、三种而言是至上的;三种世间安止。
四种和五种的果,上面两种果。
Maggābhiññā paraṃ dvinnaṃ, tiṇṇannaṃ lokiyappanā; Phalā catunnaṃ pañcannaṃ, upariṭṭhaphaladvayaṃ.
乐果由二因所感的,从四十种心生起。
同样地,从四十之后,与舍相应。
Bhavanti cattālīsamhā, sukhapākā dvihetukā; Tathekacattālīsamhā, upekkhāya samāyutā.
有从欲界中的七十种乐异熟,是三因所生的;
从七十二种生起,不过它们是和舍相应的。
Honti sattatito kāme, sukhapākā tihetukā; Dvāsattatimhā jāyanti, upekkhāsahitā pana.
共有五十九种色异熟和无色异熟。
从欲界四十八法开始,再依次减一、减二、减三。
Ekūnasaṭṭhito rūpa-pākā pākā arūpino; Kamāṭṭhacattālīsamhā, tathekadvitihīnato.
有智慧的人这样算清了前面的归类之后,
善巧通达的人应当把其余归类的数目等讲清楚。
Pubbasaṅgahamiccevaṃ, vigaṇetvā vicakkhaṇo; Parasaṅgahasaṅkhyādiṃ, vibhāveyya visārado.
从五门转向开始,十种心应当被说明。
从其余的转向来说,则称为四十五种。
Pañcadvārāvajjanato, dasa cittāni dīpaye; Sesāvajjanato pañcacattālīsanti bhāsitaṃ.
从五种识生起的不善果报领受心;
其后一对是善果报的领受心。
Pañcaviññāṇato pāpavipākā sampaṭicchanā; Paramekaṃ dvayaṃ puññavipākā sampaṭicchanā.
从推度心与从二因(心)之后,生起十二种果报。
从三因欲界果报中,可得二十一种。
Santīraṇā dvihetumhā, pākā dvādasa jāyare; Tihetukāmapākamhā, ekavīsati labbhare.
从色界果报之后,生起十九种。
从无色界果报心来说,依次是九种、八种、七种和六种。
Rūpāvacarapākamhā, paramekūnavīsati; Navaṭṭhārūpapākamhā, satta chāpi yathākkamaṃ.
从有嗔心所的心只生起七种,从有悦俱的心则生起十三种。
从恶与福这两种因,应当修习二十一种。
Paṭighamhā tu satteva, sitamhā teraseritā; Pāpapuññadvihetumhā, ekavīsati bhāvaye.
唯作心起于双因欲界,有十八种舍俱心。
十七种与乐相应的法,有智慧的人应当加以辨别。
Dvihetukāmakriyato , aṭṭhārasa upekkhakā; Sattarasa sukhopetā, vibhāveyya vicakkhaṇo.
从欲界善的三因心生起的,有三十三种舍俱心。
已经宣说五十三种与乐相应者存在着。
Kāmapuññatihetumhā, tettiṃseva upekkhakā; Tepaññāsa sukhopetā, bhavantīti pakāsitaṃ.
从三根作用来说,有二十四种期待相关的。
此外,智者应当从有乐心说明二十五种。
Tihetukāmakriyato, catuvīsatipekkhakā; Sukhitamhā tu dīpeyya, pañcavīsati paṇḍito.
十种色界速行心之后,是一、十、十二、十三种;
依次解说十五种无色。
Dasarūpajavamhekā-dasadvādasa terasa; Yathākkamaṃ pañcadasa, āruppā paridīpaye.
从果来说,确实只有十四种;而从道来说,则各有自己的果。
然后,无畏者应当这样辨别摄益。
Phalamhā cuddasevāhu, maggamhā tu sakaṃ phalaṃ; Paraṃ saṅgahamiccevaṃ, vigaṇeyya visārado.
明白了前后是怎么衔接的,从那以后;
按照实际可能,说明所依与心路过程的结合。
Pubbāparasamodhāna-miti ñatvā tato paraṃ; Vatthuvīthisamodhānaṃ, yathāsambhavamuddise.
依靠五种所依,在欲界有五种心。
不过,依止心脏的,有三十三种心。
Pañca vatthūni nissāya, kamato pañcamānasā; Tettiṃsa pana nissāya, hadayaṃ mānasā siyuṃ.
欲界果报意界和生笑之意;
嗔根心、道心,以及一切情况下的色界禅那心。
Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā; Dosamūlāni maggo ca, rūpajjhānāva sabbathā.
十种剩余的善业,以及欲界善与大唯作。
确定与无色界速行,以及七种出世间法。
Dasāvasesāpuññāni, kāmapuññamahākriyā; Voṭṭhabbārūpajavanaṃ, satta lokuttarāni ca.
四十二种心,在五蕴地中。
依靠心脏而存在,在无色界中则没有所依。
Dvecattālīsa cittāni, pañcavokārabhūmiyaṃ; Nissāya hadayaṃ honti, arūpe nissayaṃ vinā.
四种无色界果报,从一切方式来说都是无所依的;
从详细来说,分成八种;从简略来说,则是三种。
Āruppapākā cattāro, anissāyeti sabbathā; Vitthārenaṭṭhadhā bhinnaṃ, saṅkhepā tividhaṃ bhave.
四十三种依止,四种不依止。
其余的心法,有依止的和不依止的,共四十二种。
Tecattālīsa nissāya, anissāya catubbidhaṃ; Nissitānissitā sesā, dvecattālīsa mānasā.
五种心的生起,依次在每一条心路中。
名为意界三法,由五门所引发。
Pañca cittappanā honti, kamenekekavīthiyaṃ; Manodhātuttikaṃ nāma, pañcadvārikamīritaṃ.
而喜俱推度心、确定心、欲界速行心这一类。
三十一种心也会生起,它们能在六种心路过程中出现。
Sukhatīraṇavoṭṭhabba-parittajavanā pana; Ekatiṃsāpi jāyante, chasu vīthīsu sambhavā.
还有八种大果报心,以及两种舍俱推度心。
在六个门中生起,以及离路的十种。
Mahāpākā panaṭṭhāpi, upekkhātīraṇadvayaṃ; Chasu dvāresu jāyanti, dasa muttā ca vīthiyā.
以死心、结生心与有分心而转起的广大果报心;
离路心有九种;路心的归摄有十种。
Cutisandhibhavaṅgānaṃ, vasā pākā mahaggatā; Nava vīthivimuttāti, dasadhā vīthisaṅgaho.
一门心、五门心,以及六门心同样如此;
还有从六门解脱的,以及从一切方式解脱的。
Ekadvārikacittāni , pañcachadvārikā tathā; Chadvārikavimuttā ca, vimuttāti ca sabbathā.
三十六、三十一,还有十和九;
了解了心的运作路径之后,也要辨别它所缘取的境。
Chattiṃsa tayekatiṃsa, dasa ceva naveti ca; Ñatvā vīthisamodhānaṃ, gocarañca samuddise.
依次说,是五种识、出世间心及广大心;
被神通所超越的四十五种心。
Kamato pañcaviññāṇā, lokuttaramahaggatā; Abhiññāvajjitā sabbā, pañcatālīsa mānasā.
它们按照各自生起的方式而存在,是色等单一对象。
意界这三类心则以五种所缘为境。
Yathāsambhavato honti, rūpādekekagocarā; Pañcagocaramīrenti, manodhātuttikaṃ pana.
还有推度心、大果报心,以及欲界的小速行心;
还有意门转向和神通,一共四十七种生起。
Santīraṇamahāpākā, parittajavanāni ca; Voṭṭhabbanamabhiññā ca, tecattālīsa sambhavā.
被说成粗色等所缘,又分为八种和三种。
有单一所缘的心,也有五种或六种所缘的心。
Chārammaṇesu hontīti, aṭṭhadhā tividhā puna; Ekārammaṇacittāni, pañcachārammaṇāni ca.
简而言之,以意门心来说,有四十五种,同样地,还有三种。
这四十三种又怎么分成七类呢?
Saṅkhepā mānasā pañca-cattālīsa tayo tathā; Tecattālīsa ceveti, sattadhāpi siyuṃ kathaṃ.
欲界果报心、意界及生笑心;
二十五种,按各自对应的情况,被认为是以小所缘为所缘。
Kāmapākamanodhātu-hasituppādamānasā; Pañcavīsa yathāyogaṃ, parittārammaṇā matā.
以遍相被去除后的虚空为所缘的第一无色界心。
而它的不存在,同样就是第三无色界心。
Kasiṇugghāṭimākāsaṃ, paṭhamāruppamānasaṃ; Tasseva natthibhāvaṃ tu, tatiyāruppakaṃ tathā.
依靠所缘而生起,无色界禅那从此依次相续。
第二和第四无色界心,共六种以广大境界为所缘的。
Ālambitvā pavattanti, āruppā kamato tato; Dutiyañca catutthañca, cha mahaggatagocarā.
这些是“无量”的想;但以涅槃为所缘时,
八种出世间法,由定则而确定。
Appamāṇasamaññā te, nibbāne pana gocare; Aṭṭha lokuttarā dhammā, niyamena vavatthitā.
遍处、不净与诸分
修行人对于入息和出息,也
在似相出现时,
对于专心修习无量心的人。
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse, Ānāpāne ca yogino; Paṭibhāganimittamhi , Appamaññānuyuñjato.
在众生施设中亦,色界禅生起;
按照前面所说的那种相,其余的就是无色光。
Sattapaṇṇattiyañceva, rūpajjhānaṃ pavattati; Yathāvuttanimittamhi, sesamāruppakanti ca.
除了神通,一切二十一种广大心。
它们都在名为施设的不可说所缘中转起。
Abhiññāvajjitā ekavīsa mahaggatā sabbā; Sabbe paṇṇattisaṅkhāte, navattabbe pavattare.
生起的不善速行心与智不相应速行心,同样地。
除无量之外,在“小”等三种当中,有二十种。
Jāyantākusalā ñāṇavippayuttajavā tathā; Appamāṇaṃ vinā vīsa, parittādīsu tīsupi.
这三因的欲界善业,以及这五种善神通;
这四种也运作,不含阿罗汉道与果两法。
Tihetukāmapuññāni, puññābhiññā ca pañcime; Catūsupi pavattanti, arahattadvayaṃ vinā.
行为明和确定心,欲界唯作心则是三因的;
在一切处也有六种,意门心则安住为七种。
Kriyābhiññā ca voṭṭhabbaṃ, kriyākāme tihetukā; Cha sabbatthāpi hontīti, sattadhā mānasā ṭhitā.
境域有一分、三分、四分,共有三种;
六十与二十,依次还有十一。
Ekaticcatukoṭṭhāsagocarā tividhā pana; Samasaṭṭhi tathā vīsa, kamenekādaseti ca.
在五种门中,五种所缘都只是当下的行境。
三时(的所缘)与不可说(的所缘)在意识之门中各随其宜。
Pañcadvāresu pañcāpi, paccuppannāva gocarā; Tekālikā navattabbā, manodvāre yathārahaṃ.
内在和外在的,在五门中作为行境;
在意门中,不可说为内在或外在,但“无所有”的状态也能得到。
Ajjhattā ca bahiddhā ca, pañcadvāresu gocarā; Manodvāre navattabbo, natthibhāvopi labbhati.
在五种门中,五种所缘各为其所缘。
六种所缘也存在,在意门中完全地。
Pañcadvāresu pañcanna-mekameko ca gocaro; Chāpi ārammaṇā honti, manodvāramhi sabbathā.
在五门中被取到的,以及其他也成为所缘的。
在意门中确定,确实是这样宣说的。
Pañcadvāresu gahitaṃ, tadaññampi ca gocaraṃ; Manodvāre vavatthānaṃ, gacchatīti hi desitaṃ.
过去和现在的,都从欲界结生而生起。
它们被六门所摄取,它们也是三类行境。
Atītā vattamānā ca, sambhavā kāmasandhiyā; Chadvāragahitā honti, tividhā tepi gocarā.
只有一个业相,显现在意门。
不可说的过去,以及法所缘的摄类。
Kammanimittamevekaṃ , manodvāre upaṭṭhitaṃ; Navattabbamatītañca, dhammārammaṇasaṅgahaṃ.
依靠所缘,并按各自相应的方式,结生与广大心转起。
在最后死心以及在一有中间,有分心亦依此转起。
Ālambitvā yathāyogaṃ, paṭisandhimahaggatā; Ante cuti bhave majjhe, bhavaṅgampi pavattatīti.