衣犍度注释
Cīvarakkhandhakakathāvaṇṇanā
2726-7“衣在这些当中生起”,所以这些是能生起衣的,被称为“生起”,意思是获得衣料的田地。正如所说:“诸比丘,为了显示获得上述诸衣的田地,我宣说这八种论母”等等。“衣论母”是指成为衣生起之因的母。因此《咖提那篇集注释》中说:“论母即母,意思是能生者。”这里“论母”指的是衣的布施。如所说:“于界内布施是第一论母,于约定布施是第二”等等。于界内施,于约定施,依施食指定而施,施于僧团,施于二部僧,施于雨安居后的僧团,指定而施,施于个人。“此八种论母”,是以总结的方式宣说。
2726-7. Cīvaraṃ uppajjati etāsūti ‘‘uppādā’’ti janikāva vuccanti, cīvaravatthaparilābhakkhettanti attho. Yathāha – ‘‘yathāvuttānaṃ cīvarānaṃ paṭilābhāya khettaṃ dassetuṃ aṭṭhimā bhikkhave mātikātiādimāhā’’ti (mahāva. aṭṭha. 379). Cīvaramātikāti cīvaruppādahetubhūtamātaro. Tenāha kathinakkhandhakavaṇṇanāyaṃ ‘‘mātikāti mātaro, janettiyoti attho’’ti (mahāva. aṭṭha. 310). Mātikāti cettha cīvaradānamadhippetaṃ. Yathāha ‘‘sīmāya dānaṃ ekā mātikā, katikāya dānaṃ dutiyā’’tiādi. Sīmāya deti, katikāya deti, bhikkhāpaññattiyā deti, saṅghassa deti, ubhatosaṅghe deti, vassaṃvutthasaṅghassa deti, ādissa deti, puggalassa deti. ‘‘Imā pana aṭṭha mātikā’’ti vuttameva nigamanavasena vuttaṃ.
2728其中,“于此”是指在这八种母句中。“于结界内施”:如果有人说“我在结界内施”,这样执取结界而施,就是于结界内施;这样施与的东西,应当由结界内的比丘们来分配。这是文句的连接。其中,“由结界内者”:施主是看重哪个结界才这样说,就由那个结界内的一切比丘来分。“应当分配”:那件衣应当分配。“以殊胜色”:用“彼世尊即是应供”等遍满整个世间的殊胜功德,以及一寻光明和六色光芒所具足的、最上光明所超胜的殊胜色,来宣说、讲述。这是词句的解释。以下是判定:所谓“于结界内施”,这里首先应当知道有十五种结界:小界、近行界、同一住界、不离界、利得界、村界、镇界、城界、内界、水掷界、地方界、国界、王国界、岛界、轮围界。
2728.Tatthāti tāsu aṭṭhamātikāsu. Sīmāya detīti ‘‘sīmāya dammī’’ti evaṃ sīmaṃ parāmasitvā dento sīmāya deti, evaṃ dinnaṃ antosīmagatehi bhikkhūhi bhājetabbanti vaṇṇitanti yojanā. Tattha antosīmagatehīti dāyako yaṃ sīmaṃ apekkhitvā evamāha, tassā sīmāya antogatehi sabbehi. Bhājetabbanti taṃ cīvaraṃ bhājetabbaṃ. Varavaṇṇināti ‘‘itipi so bhagavā araha’’ntiādinā sakalalokabyāpiguṇātisayayuttena byāmappabhāya, chabbaṇṇānaṃ raṃsīnañca vasena uttamappabhātisayayuttena varavaṇṇinā vaṇṇitaṃ kathitaṃ. Ayamettha padavaṇṇanā, ayaṃ pana vinicchayo – sīmāya detīti ettha tāva khaṇḍasīmā upacārasīmā samānasaṃvāsasīmā avippavāsasīmā lābhasīmā gāmasīmā nigamasīmā nagarasīmā abbhantarasīmā udakukkhepasīmā janapadasīmā raṭṭhasīmā rajjasīmā dīpasīmā cakkavāḷasīmā iti pannarasa sīmā veditabbā.
其中,小界已经在界论中说过了。近行界:有围墙的精舍,以围墙为界;没有围墙的精舍,以应当围围墙的地方为界。另外,从比丘们经常集会的地方,或者从边上设立的食堂,或者从固定居住的住所算起,一个强壮中等的人两次掷石所及的范围之内,应当知道这就是近行界。不过,这个界随着住所扩大而扩大,随着住所缩小而缩小。但在《大筏疏》中说:“比丘增多时,它也增长。”所以,如果在精舍中集会的比丘们结为一体,坐满乃至一百由旬,那么一百由旬也是近行界,利得能到达所有人。同一住界和不离界这两种界也已经说过了。
Tattha khaṇḍasīmā sīmākathāyaṃ vuttā. Upacārasīmā parikkhittassa vihārassa parikkhepena, aparikkhittassa vihārassa parikkhepārahaṭṭhānena paricchinnā hoti. Apica bhikkhūnaṃ dhuvasannipātaṭṭhānato vā pariyante ṭhitabhojanasālato vā nibaddhavasanakaāvāsato vā thāmamajjhimassa purisassa dvinnaṃ leḍḍupātānaṃ anto upacārasīmā veditabbā. Sā pana āvāsesu vaḍḍhantesu vaḍḍhati, parihāyantesu parihāyati. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘bhikkhūsupi vaḍḍhantesu vaḍḍhatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 379) vuttaṃ. Tasmā sace vihāre sannipatitabhikkhūhi saddhiṃ ekābaddhā hutvā yojanasatampi pūretvā nisīdanti, yojanasatampi upacārasīmāva hoti, sabbesaṃ lābho pāpuṇāti. Samānasaṃvāsaavippavāsasīmādvayampi vuttameva.
所谓利得界,既不是正等正觉者所允许的,也不是结集法的长老们所设立的。而是国王或大臣们建好寺院后,在四周划出一伽浮他、半由旬或一由旬的范围,埋下刻有名字的石柱,写上“这是我们寺院的利得界”,然后立下界:“凡在这个范围内生起的东西,我们全都布施给我们寺院。”这样设立的界,就叫利得界。村界、镇界、城界、内界、水掷界也已经说过了。
Lābhasīmā nāma neva sammāsambuddhena anuññātā, na dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitā, apica kho rājarājamahāmattā vihāraṃ kāretvā gāvutaṃ vā aḍḍhayojanaṃ vā yojanaṃ vā samantato paricchinditvā ‘‘ayaṃ amhākaṃ vihārassa lābhasīmā’’ti nāmalikhitake thambhe nikhaṇitvā ‘‘yaṃ etthantare uppajjati, sabbaṃ taṃ amhākaṃ vihārassa demā’’ti sīmaṃ ṭhapenti, ayaṃ lābhasīmā nāma. Gāmanigamanagaraabbhantaraudakukkhepasīmāpi vuttā eva.
所谓地方界,就是迦尸国、憍萨罗国等国家内部有许多地方,其中每一个地方的划分范围,就是地方界。所谓国界,就是迦尸国、憍萨罗国等国家的边界。所谓王国界,比如大朱腊王的领地、盖拉腊王的领地这样,每一位国王的命令所能施行的范围。所谓岛界,就是以大海为边缘所分隔的大岛以及中间的小岛。所谓轮围界,就是只以轮围山划定的界限。
Janapadasīmā nāma kāsikosalaraṭṭhādīnaṃ anto bahū janapadā honti, ettha ekeko janapadaparicchedo janapadasīmā. Raṭṭhasīmā nāma kāsikosalādiraṭṭhaparicchedo. Rajjasīmā nāma mahācoḷabhogo keraḷabhogoti evaṃ ekekassa rañño āṇāpavattiṭṭhānaṃ. Dīpasīmā nāma samuddantena samucchinnamahādīpā ca antaradīpā ca. Cakkavāḷasīmā nāma cakkavāḷapabbateneva paricchinnā.
像这样,在这些界当中,如果有人看见僧团因为某种羯磨而聚集在片界里,就说“我就在这里、在这个界内布施给僧团”,那么凡是已经进入片界范围内的比丘,就由他们来分配。因为那份布施确实只归他们,不属于其他人——即使那些人站在界与界之间的地带,或者站在近行界里,也得不到。不过,如果人站在片界内的树上或山上,或者身处地下中间,那就还是能得到。
Evametāsu sīmāsu khaṇḍasīmāya kenaci kammena sannipatitaṃ saṅghaṃ disvā ‘‘ettheva sīmāya saṅghassa demī’’ti vutte yāvatikā bhikkhū antokhaṇḍasīmagatā, tehi bhājetabbaṃ. Tesaṃyeva hi taṃ pāpuṇāti, aññesaṃ sīmantarikāya vā upacārasīmāya vā ṭhitānampi na pāpuṇāti. Khaṇḍasīmāya ṭhite pana rukkhe vā pabbate vā ṭhitassa heṭṭhā vā pathaviyā vemajjhaṃ gatassa pāpuṇātiyeva.
如果说“我布施给这个近行界的僧团”,那么即使住在片界和界中间地带的人也能得到。如果说“我布施给同一共住界的僧团”,那么住在片界和界中间地带的人就得不到。在不离界和利得界中布施的,只有进入那些界内的人才能得到。在村界等界中布施的,即使住在那些界内所结的界中的人也能得到。在内界和水洒界中布施的,只有进入那里的人才能得到。至于地方界、国界、王国界、岛界、轮围界,判定方法和村界等处所说的完全一样。
‘‘Imissā upacārasīmāya saṅghassa dammī’’ti dinnaṃ pana khaṇḍasīmāsīmantarikāsu ṭhitānampi pāpuṇāti. ‘‘Samānasaṃvāsasīmāya dammī’’ti dinnaṃ pana khaṇḍasīmāsīmantarikāsu ṭhitānaṃ na pāpuṇāti. Avippavāsasīmālābhasīmāsu dinnaṃ tāsu sīmāsu antogatānaṃyeva pāpuṇāti. Gāmasīmādīsu dinnaṃ tāsaṃ sīmānaṃ abbhantare baddhasīmāya ṭhitānampi pāpuṇāti. Abbhantarasīmāudakukkhepasīmāsu dinnaṃ tattha antogatānaṃyeva pāpuṇāti. Janapadaraṭṭharajjadīpacakkavāḷasīmāsupi gāmasīmādīsu vuttasadisoyeva vinicchayo.
如果有人住在赡部洲,却说“我把东西布施给铜鍱岛的僧团”,那么即使从铜鍱岛只来了一个人,他也可以替所有人领取。即使在那里只有一位同派别的比丘,替同派别的人领取份额,也不应该阻止。以上就是:对于指明某一界而作布施的情况,应当这样判定他的布施。
Sace pana jambudīpe ṭhito ‘‘tambapaṇṇidīpe saṅghassa dammī’’ti vadati, tambapaṇṇidīpato ekopi gantvā sabbesaṃ gaṇhituṃ labhati. Sacepi tatreva eko sabhāgabhikkhu sabhāgānaṃ bhāgaṃ gaṇhāti, na vāretabbo. Evaṃ tāva yo sīmaṃ parāmasitvā deti, tassa dāne vinicchayo veditabbo.
如果有人不知道怎么说“某某结界”,只懂得“结界”这个词,来到寺院后说“我把(布施)给结界”或“我把(布施)给住在结界里的僧团”,那就应该问他:“结界有很多种,你是指哪一种结界而说的?”如果他说:“我不知道‘某某结界’,请住在结界里的僧团分好之后拿去。”那应该在哪种结界里分呢?据说大西瓦长老说:“在不离结界里分。”于是他们对他说:“所谓不离结界,范围也可能有三由旬那么大。这样一来,站在三由旬范围内的人就能拿到利养;站在三由旬处的人要先履行客比丘的义务才能进寺院;出门的行者要走满三由旬才能向住处告假;依止某位导师修学的人,一旦越过三由旬,依止关系就断了;别住比丘要走出三由旬之外才能让天亮;比丘尼要站在三由旬处才能告假进寺院。这一切都只有按照近行结界的范围来做才合适。所以,应该只在近行结界里分。”
Yo pana ‘‘asukasīmāyā’’ti vattuṃ na jānāti, kevalaṃ ‘‘sīmā’’ti vacanamattameva jānanto vihāraṃ āgantvā ‘‘sīmāya dammī’’ti vā ‘‘sīmaṭṭhakasaṅghassa dammī’’ti vā bhaṇati, so pucchitabbo ‘‘sīmā nāma bahuvidhā, kataraṃ sīmaṃ sandhāya bhaṇasī’’ti, sace vadati ‘‘ahaṃ ‘asukasīmā’ti na jānāmi, sīmaṭṭhakasaṅgho bhājetvā gaṇhatū’’ti, katarasīmāya bhājetabbaṃ? Mahāsīvatthero kirāha ‘‘avippavāsasīmāyā’’ti. Tato naṃ āhaṃsu ‘‘avippavāsasīmā nāma tiyojanāpi hoti, evaṃ sante tiyojane ṭhitā lābhaṃ gaṇhissanti, tiyojane ṭhatvā āgantukavattaṃ pūretvā ārāmaṃ pavisitabbaṃ bhavissati, gamiko tiyojanaṃ gantvā senāsanaṃ āpucchissati, nissayapaṭipannassa tiyojanātikkame nissayo paṭippassambhissati, pārivāsikena tiyojanaṃ atikkamitvā aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ bhavissati, bhikkhuniyā tiyojane ṭhatvā ārāmappavesanaṃ āpucchitabbaṃ bhavissati, sabbampetaṃ upacārasīmāparicchedavaseneva kattuṃ vaṭṭati. Tasmā upacārasīmāyameva bhājetabba’’nti.
2729僧团通过规约把某些精舍定为同一利养、同等利养,那么在这些精舍里布施的东西,只要说“我按规约布施”,所布施的衣就应当与所有比丘共同分配,这就叫“按规约”的衣。这是句义连接。
2729. Ye vihārā saṅghena katikāya ekalābhakā samānalābhakā ettha etesu vihāresu dinnaṃ ‘‘katikāya dammī’’ti dinnaṃ sabbehi bhikkhūhi saha bhājetabbaṃ cīvaraṃ katikāya vuccatīti yojanā.
这里的判定是这样的:所谓“规约”,就是同等利养的规约。制定规约时应这样做:比丘们在一座寺院中集合后,如果想把另一座寺院纳入进来,让两处得到同等利养,就先说出那座寺院的名称,再举出任何一条理由,比如“某某寺院是古寺”“有佛曾住过”“利养很少”,然后三次宣告:“僧团同意把那座寺院和这座寺院合为同一利养。”做到这一步时,坐在那座寺院里的比丘,就等于坐在这里一样。那座寺院里的僧团也要同样办理。做到这一步时,坐在这里的比丘,就等于坐在那座寺院里一样。在分配同一份利养时,住在另一处的人也有资格领取自己那一份。这样一来,一座寺院可以和许多住处合为同一利养。
Ayamettha vinicchayo – katikā nāma samānalābhakatikā, tatrevaṃ katikā kātabbā – ekasmiṃ vihāre sannipatitehi bhikkhūhi yaṃ vihāraṃ saṅgaṇhitukāmā samānalābhaṃ kātuṃ icchanti, assa nāmaṃ gahetvā ‘‘asuko nāma vihāro porāṇako’’ti vā ‘‘buddhādhivuttho’’ti vā ‘‘appalābho’’ti vā yaṃ kiñci kāraṇaṃ vatvā ‘‘taṃ vihāraṃ iminā vihārena saddhiṃ ekalābhaṃ kātuṃ saṅghassa ruccatī’’ti tikkhattuṃ sāvetabbaṃ. Ettāvatā tasmiṃ vihāre nisinnopi idha nisinnova hoti. Tasmiṃ vihārepi saṅghena evameva kātabbaṃ. Ettāvatā idha nisinnopi tasmiṃ vihāre nisinnova hoti. Ekasmiṃ lābhe bhājiyamāne itarasmiṃ ṭhitassa bhāgaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Evaṃ ekena vihārena saddhiṃ bahūpi āvāsā ekalābhā kātabbāti.
2730施衣者在某处为僧团做常行供养、熟食义务等常时供养,在那里的那座精舍中,由那位施者布施给僧团的精舍,就是大仙所说的“以施食指定而施”——应当这样连接理解。
2730. Cīvaradāyakena dhuvakārā pākavattādiniccasakkārā yattha saṅghassa krīyanti karīyanti tattha tasmiṃ vihāre teneva dāyakena saṅghassa dinnaṃ vihāraṃ ‘‘bhikkhāpaññattiyā dinna’’nti mahesinā vuttanti yojanā.
这里要做的判定是这样的:如果某个精舍里,正在为这位施衣者所属的僧团进行熟食轮值;或者某个精舍里,比丘们把这事当作自己的负担,经常到他家里去受食;或者那个施主出资建了住所;或者他固定供养筹食等;又或者整座精舍都是他建立的——那这些地方就更不用说了,这些都叫常行供养。所以,如果他说“哪里在为我做常行供养,我就布施到哪里”,或者说“布施到那里去吧”,那么即使很多地方都有常行供养,一切地方都算已经布施了。
Tatrāyaṃ vinicchayo – yasmiṃ vihāre imassa cīvaradāyakassa santakaṃ saṅghassa pākavattaṃ vā vattati, yasmiṃ vā vihāre bhikkhū attano bhāraṃ katvā sadā gehe bhojeti, yattha vā tena āvāso kārito, salākabhattādīni vā nibaddhāni, yena pana sakalopi vihāro patiṭṭhāpito, tattha vattabbameva natthi, ime dhuvakārā nāma. Tasmā sace so ‘‘yattha mayhaṃ dhuvakārā karīyanti, ettha dammī’’ti vā ‘‘tattha dethā’’ti vā bhaṇati, bahūsu cepi ṭhānesu dhuvakārā honti, sabbattha dinnameva hoti.
如果某个精舍里比丘人数很多,他们应该说:你们的常行处,有的地方比丘多,有的地方比丘少。如果对方说按比丘人数来领取,那就这样分配后领取,是可以的。在这里,衣、药等东西即使少,也容易分配。但如果床或椅子只有一件,就要先问清楚,然后按他指定的——不管是哪个精舍,还是同一个精舍里的哪个住处——分配给他,应该给到那里。如果他说让某某比丘拿,那也是可以的。
Sace pana ekasmiṃ vihāre bhikkhū bahutarā honti, tehi vattabbaṃ ‘‘tumhākaṃ dhuvakāre ekattha bhikkhū bahū, ekattha appakā’’ti, sace ‘‘bhikkhugaṇanāya gaṇhathā’’ti bhaṇati, tathā bhājetvā gaṇhituṃ vaṭṭati. Ettha ca vatthabhesajjādi appakampi sukhena bhājīyati, yadi pana mañco vā pīṭhakaṃ vā ekameva hoti, taṃ pucchitvā yassa vā vihārassa ekavihārepi vā yassa senāsanassa so vicāreti, tattha dātabbaṃ. Sace ‘‘asukabhikkhu gaṇhatū’’ti vadati, vaṭṭati.
这时候,如果有人说了“请你们把常行供养处给我”,然后也不仔细考虑就走了,僧团也可以再考虑一下。不过应该这样考虑:应该说“请把供养给僧团长老住的地方”。如果那里的住处已经满了,那就该给不够住的地方。如果有个比丘说“我住的地方没有可用的住处资具”,那就该给那里。
Atha ‘‘mayhaṃ dhuvakāre dethā’’ti vatvā avicāretvāva gacchati, saṅghassapi vicāretuṃ vaṭṭati. Evaṃ pana vicāretabbaṃ – ‘‘saṅghattherassa vasanaṭṭhāne dethā’’ti vattabbaṃ. Sace tattha senāsanaṃ paripuṇṇaṃ hoti. Yattha nappahoti, tattha dātabbaṃ. Sace eko bhikkhu ‘‘mayhaṃ vasanaṭṭhāne senāsanaparibhogabhaṇḍaṃ natthī’’ti vadati, tattha dātabbanti.
2731不过,如果是进入精舍后说“我把这些衣布施给僧团”,这样布施给僧团的衣,就是“给僧团的”。原本应说“由当面在场者”,但在偈颂中为了符合诗律而缩略了。“当面在场者”是指站在近行界内的人。“应当分配”是指敲钟宣告时间之后应当分配。这里只是简略示出要点,详细判定应当从注疏(《大品注》379页)中了知。具体如下:施衣者进入精舍后说“我把这些衣布施给僧团”,在分配这些衣时,即使有人是界内但尚未到场,他来领取自己那份,也不应阻拦。如果精舍很大,从长老的座位开始分发衣布时,有些懈怠成性的大长老后来才到,不应对他们说“尊者,这是给二十戒腊者的,你们的次序已经过了”,而应不管次序先给他们,之后再按次序给后面的人。
2731.Saṅghassa pana yaṃ dinnanti vihāraṃ pavisitvā ‘‘imāni cīvarāni saṅghassa dammī’’ti yaṃ cīvaraṃ dinnaṃ. ‘‘Sammukhībhūtenā’’ti vattabbe gāthābandhena rassattaṃ. Sammukhibhūtenāti ca upacārasīmāya ṭhitena. Bhājetabbanti ghaṇṭiṃ paharitvā kālaṃ ghosetvā bhājetabbaṃ. Idamettha mukhamattadassanaṃ. Vinicchayo aṭṭhakathāya (mahāva. aṭṭha. 379) veditabbo. Seyyathidaṃ – cīvaradāyakena vihāraṃ pavisitvā ‘‘imāni cīvarāni saṅghassa dammī’’ti dinnesu bhājiyamānesu sīmaṭṭhassa asampattassapi bhāgaṃ gaṇhanto na vāretabbo. Vihāro mahā hoti, therāsanato paṭṭhāya vatthesu diyyamānesu alasajātikā mahātherā pacchā āgacchanti, ‘‘bhante, vīsativassānaṃ diyyati, tumhākaṃ ṭhitikā atikkantā’’ti na vattabbā, ṭhitikaṃ ṭhapetvā tesaṃ datvā pacchā ṭhitikāya dātabbaṃ.
听说“某某寺院得到了很多衣”,连一由旬外寺院的比丘们也会赶来。对已经到达的人,从他们站的地方开始就该给。还没到达但已经进入近行界的,如果他们的弟子等人代领,也应当给。如果有人说“给站在近行界外面的人”,那就不该给。但如果进入近行界的人聚在一起,在自家寺院门口或寺院里面,因为僧众集会使结界扩展了,那就应当给。即使已分给僧幼,后来的人也一样应当得到。不过在分第二份的时候,如果后来的人已经坐上了长老座,那第一份他就拿不到,应当从第二份开始按戒腊给他。
‘‘Asukavihāre kira bahuṃ cīvaraṃ uppanna’’nti sutvā yojanantarikavihāratopi bhikkhū āgacchanti, sampattasampattānaṃ ṭhitaṭṭhānato paṭṭhāya dātabbaṃ. Asampattānampi upacārasīmaṃ paviṭṭhānaṃ antevāsikādīsu gaṇhantesu dātabbameva. ‘‘Bahi upacārasīmāya ṭhitānaṃ dethā’’ti vadanti, na dātabbaṃ. Sace pana upacārasīmaṃ okkantehi ekābaddhā hutvā attano vihāradvāre vā antovihāreyeva vā honti, parisavasena vaḍḍhitā nāma sīmā hoti, tasmā dātabbaṃ. Saṅghanavakassa dinnepi pacchā āgatānaṃ dātabbameva. Dutiyabhāge pana therāsanaṃ āruḷhe āgatānaṃ paṭhamabhāgo na pāpuṇāti, dutiyabhāgato vassaggena dātabbaṃ.
某个精舍里有十位比丘,有十件衣。他们说“我们布施给僧团”,就把它们布施出去,这些衣应当一件一件地分配。如果他们说“这些全都归我们”,然后拿了就走,那就是得得不正当、取得不正当,无论走到哪里,这些衣都还是属于僧团的。不过,可以先抽出一件,交给僧团长老说“这件归您”,剩下的再说“这些归我们”,然后拿走,这样是可以的。
Ekasmiṃ vihāre dasa bhikkhū honti, dasa vatthāni ‘‘saṅghassa demā’’ti denti, pāṭekkaṃ bhājetabbāni. Sace ‘‘sabbāneva amhākaṃ pāpuṇantī’’ti gahetvā gacchanti, duppāpitāni ceva duggahitāni ca, gatagataṭṭhāne saṅghikāneva honti. Ekaṃ pana uddharitvā ‘‘idaṃ tumhākaṃ pāpuṇātī’’ti saṅghattherassa datvā sesāni ‘‘imāni amhākaṃ pāpuṇantī’’ti gahetuṃ vaṭṭati.
有人只拿来一件衣,说“我们施给僧团”,却不先分配,就说“这归我们”而拿走,那就是不正当获得、不正当取得。但如果用刀或姜黄等在上面画个记号,分出一部分,说“这个地方归你们”,交给僧团长老,剩下的说“归我们”而拿走,这是可以的。不过,若只用衣本身的花纹或褶痕来划分界限,那就不可以。如果抽出一根线,说“这个地方归你们”,交给僧团长老,剩下的说“归我们”而拿走,这是可以的。把衣切成一块一块来分,也完全可以。
Ekameva vatthaṃ ‘‘saṅghassa demā’’ti āharanti, abhājetvāva ‘‘amhākaṃ pāpuṇātī’’ti gaṇhanti, duppāpitañceva duggahitañca, satthakena, pana haliddiādinā vā lekhaṃ katvā ekaṃ koṭṭhāsaṃ ‘‘imaṃ ṭhānaṃ tumhākaṃ pāpuṇātī’’ti saṅghattherassa pāpetvā sesaṃ ‘‘amhākaṃ pāpuṇātī’’ti gahetuṃ vaṭṭati. Yaṃ pana vatthasseva pupphaṃ vā vali vā, tena paricchedaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Sace ekaṃ tantaṃ uddharitvā ‘‘idaṃ ṭhānaṃ tumhākaṃ pāpuṇātī’’ti saṅghattherassa datvā sesaṃ ‘‘amhākaṃ pāpuṇātī’’ti gaṇhanti, vaṭṭati. Khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ chinditvā bhājiyamānaṃ vaṭṭatiyeva.
在只有一位比丘的精舍里,当僧团有衣产生时,如果那位比丘按照前面所说的方式,认为“全部都归我”而取,那算是取到了,但分配次序不成立。如果他一件一件地拣出来,说“这件归我”而取,分配次序就成立。在分配次序不成立的情况下,如果又有别的衣产生,这时若有一位比丘来,就把衣从中间裁开,两人各取一份。分配次序已经成立时,如果又有别的衣产生,若来的是较新的比丘,分配次序就往下移;若来的是较上座的比丘,分配次序就往上移。如果没有人来,就再把它算给自己而取。
Ekabhikkhuke vihāre saṅghassa cīvaresu uppannesu sace pubbe vuttanayeneva so bhikkhu ‘‘sabbāni mayhaṃ pāpuṇantī’’ti gaṇhāti, suggahitāni, ṭhitikā pana na tiṭṭhati. Sace ekekaṃ uddharitvā ‘‘idaṃ mayhaṃ pāpuṇātī’’ti gaṇhāti, ṭhitikā tiṭṭhati. Tattha ṭhitikāya aṭṭhitāya puna aññasmiṃ cīvare uppanne sace eko bhikkhu āgacchati, majjhe chinditvā dvīhipi gahetabbaṃ. Ṭhitāya ṭhitikāya puna aññasmiṃ cīvare uppanne sace navakataro āgacchati, ṭhitikā heṭṭhā orohati. Sace vuḍḍhataro āgacchati, ṭhitikā uddhaṃ ārohati. Atha añño natthi, puna attano pāpetvā gahetabbaṃ.
如果说“我们布施给僧团”,或者说“我们布施给比丘僧团”,不管用什么方式提到僧团而布施,粪扫衣行者都不能接受,因为说过“我拒绝居士衣,我受持粪扫衣支”。但这并不是因为那衣不合规。即使经过比丘僧团同意而布施,也不应该接受。不过,如果比丘把自己拥有的东西布施出去,这叫“比丘所施”,是可以接受的。但这不算粪扫衣。即便如此,头陀支也不会破。如果说“我们布施给比丘们”“我们布施给长老们”,那么粪扫衣行者也可以接受。如果说“我们把这块布布施给僧团,用它来做鞋囊、钵囊、腰带、肩带等”而布施,也可以接受。
‘‘Saṅghassa demā’’ti vā ‘‘bhikkhusaṅghassa demā’’ti vā yena kenaci ākārena saṅghaṃ āmasitvā dinnaṃ pana paṃsukūlikānaṃ na vaṭṭati ‘‘gahapaticīvaraṃ paṭikkhipāmi, paṃsukūlikaṅgaṃ samādiyāmī’’ti vuttattā, na pana akappiyattā. Bhikkhusaṅghena apaloketvā dinnampi na gahetabbaṃ. Yaṃ pana bhikkhu attano santakaṃ deti, taṃ bhikkhudattiyaṃ nāma vaṭṭati. Paṃsukūlaṃ pana na hoti. Evaṃ santepi dhutaṅgaṃ na bhijjati. ‘‘Bhikkhūnaṃ dema, therānaṃ demā’’ti vutte pana paṃsukūlikānampi vaṭṭati. ‘‘Idaṃ vatthaṃ saṅghassa dema, iminā upāhanatthavikapattatthavikaāyogaaṃsabaddhakādīni karothā’’ti dinnampi vaṭṭati.
为了做钵袋等用途而布施的东西,即使很多,也够用来做衣服。用它做成衣来披着,是可以的。但如果僧团把分配后剩下的布剪开,为了做鞋袋等用途而分配,那就不能拿。只有施主已经指定用途的才可以拿,其他的不行。
Pattatthavikādīnaṃ atthāya dinnāni bahūnipi honti, cīvaratthāyapi pahonti, tato cīvaraṃ katvā pārupituṃ vaṭṭati. Sace pana saṅgho bhājitātirittāni vatthāni chinditvā upāhanatthavikādīnaṃ atthāya bhājeti, tato gahetuṃ na vaṭṭati. Sāmikehi vicāritameva hi vaṭṭati, na itaraṃ.
即使有人说“我们是为了持粪扫衣僧众的滤水器、肩带等用途而布施的”,取用也是可以的。所谓资具,即使是持粪扫衣者也是可以接受的。其中若有剩余,也可以用作衣料。如果有人把线布施给僧团,持粪扫衣者也可以取用。以上就是对进入精舍后说“我把这些衣服布施给僧团”的情况所作的判定。
‘‘Paṃsukūlikasaṅghassa dhammakaraṇaaṃsabaddhādīnaṃ atthāya demā’’ti vuttepi gahetuṃ vaṭṭati. Parikkhāro nāma paṃsukūlikānampi icchitabbo. Yaṃ tattha atirekaṃ hoti, taṃ cīvarepi upanetuṃ vaṭṭati. Suttaṃ saṅghassa denti, paṃsukūlikehipi gahetabbaṃ. Ayaṃ tāva vihāraṃ pavisitvā ‘‘imāni cīvarāni saṅghassa dammī’’ti dinnesu vinicchayo.
如果是在界外道路上看见比丘,然后向僧团长老或僧团新学比丘报告说“我布施给僧团”,那么即使大众站满了一由旬的范围,只要是连成一体、连续相接的,就归所有人得到。但那些距离大众超过十二手距的人,就得不到。
Sace pana bahi upacārasīmāya addhānapaṭipanne bhikkhū disvā ‘‘saṅghassa dammī’’ti saṅghattherassa vā saṅghanavakassa vā āroceti, sacepi yojanaṃ pharitvā parisā ṭhitā hoti, ekābaddhā ce, sabbesaṃ pāpuṇāti. Ye pana dvādasahi hatthehi parisaṃ asampattā, tesaṃ na pāpuṇātīti.
2732现在为了展开“施与两僧团”这个论母,说道“为两僧团而”等等。“为两僧团而”是指指定比丘僧团和比丘尼僧团。“施与”是说“我施与两僧团”而布施。“或众多”这里本来应该说“众多或”,为了适应偈颂的韵律而缩短了音节。对比丘尼们和比丘们,无论他们是少还是多,都不应该按个人来分,而应该以两僧团为单位平等地分配,这样才合适。这是文句的连接。
2732. Idāni ‘‘ubhatosaṅghe detī’’ti mātikaṃ vivaranto āha ‘‘ubhatosaṅghamuddissā’’tiādi. Ubhatosaṅghamuddissāti bhikkhusaṅghaṃ, bhikkhunisaṅghañca uddisitvā. Detīti ‘‘ubhatosaṅghassa demī’’ti deti. ‘‘Bahu vā’’ti ettha ‘‘bahū vā’’ti vattabbe gāthābandhavasena rassattaṃ. Bhikkhunīnaṃ bhikkhū thokā vā hontu bahū vā, puggalaggena akatvā ubhatosaṅghavasena samabhāgova kātuṃ vaṭṭatīti yojanā.
这里面的判定是这样的:即使有人说“我布施给两边的僧团”,或者说“我布施给分成两部分的僧团”“我布施给两个僧团”“我布施给比丘僧团和比丘尼僧团”,实际上都是布施给两边的僧团,应该分成相等的两份,然后各给一份。
Tatrāyaṃ vinicchayo – ‘‘ubhatosaṅghassa dammī’’ti vuttepi ‘‘dvedhāsaṅghassa dammi, dvinnaṃ saṅghānaṃ dammi, bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunisaṅghassa ca dammī’’ti vuttepi ubhatosaṅghassa dinnameva hoti, dve bhāge same katvā eko dātabbo.
如果有人说“我把它布施给两部僧团和你”,而当时有十位比丘和十位比丘尼,那就分成二十一份,一份给那个人,十份给比丘僧团,十份给比丘尼僧团。那个人得到的那一份,他也可以从僧团那边按自己的戒腊来领取。为什么?因为已经被两部僧团共同持有了。
‘‘Ubhatosaṅghassa ca tuyhañca dammī’’ti vutte sace dasa dasa bhikkhū, bhikkhuniyo ca honti, ekavīsati paṭivīse katvā eko puggalassa dātabbo, dasa bhikkhusaṅghassa, dasa bhikkhunisaṅghassa. Yena puggaliko laddho, so saṅghatopi attano vassaggena gahetuṃ labhati. Kasmā? Ubhatosaṅghaggahaṇena gahitattā.
即使有人说“我施与两部僧团和塔”,也还是同样的规则。但在这里,塔并没有从僧团中分出来的份额,它的份额就等同于给一个人的那份。
‘‘Ubhatosaṅghassa ca cetiyassa ca dammī’’ti vuttepi eseva nayo. Idha pana cetiyassa saṅghato pāpuṇanakoṭṭhāso nāma natthi, ekapuggalassa pattakoṭṭhāsasamova koṭṭhāso hoti.
如果他说的是“我布施给两边的僧团、你,还有塔”,那就该把东西分成二十二份:十份给比丘,十份给比丘尼,一份给个人,一份给塔。其中,那个个人还可以按自己的戒腊,从僧团所得的那份里再拿一份。塔就只能拿一份。
‘‘Ubhatosaṅghassa ca tuyhañca cetiyassa cā’’ti vutte pana dvāvīsati koṭṭhāse katvā dasa bhikkhūnaṃ, dasa bhikkhunīnaṃ, eko puggalassa, eko cetiyassa dātabbo. Tattha puggalo saṅghatopi attano vassaggena puna gahetuṃ labhati. Cetiyassa ekoyeva.
如果他说“我布施给比丘僧团和比丘尼众”,那就不该把中间拆开来分给,而应该把比丘和比丘尼合在一起算人数后再布施。
‘‘Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañca dammī’’ti vutte pana majjhe bhinditvā na dātabbaṃ, bhikkhū ca bhikkhuniyo ca gaṇetvā dātabbaṃ.
如果说的是“给比丘僧团、比丘尼众以及你”,那么这个人并不能单独另得一份,因为从可得之处来说,他只能得到一份。为什么呢?因为他已经被比丘僧团这个说法涵盖在内了。
‘‘Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañca tuyhañcā’’ti vutte pana puggalo visuṃ na labhati, pāpuṇanaṭṭhānato ekameva labhati. Kasmā? Bhikkhusaṅghaggahaṇena gahitattā.
即使说的是“给比丘僧团、比丘尼众、你以及塔庙”,塔庙仍然可以分到一份,而个人不能单独分到一份。所以,应该先给塔庙一份,剩下的再计算比丘和比丘尼的人数来分配。
‘‘Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañca tuyhañca cetiyassa cā’’ti vuttepi cetiyassa ekapuggalapaṭivīso labbhati, puggalassa visuṃ na labbhati. Tasmā ekaṃ cetiyassa datvā avasesaṃ bhikkhū ca bhikkhuniyo ca gaṇetvā bhājetabbaṃ.
即使有人说“我布施给比丘众和比丘尼众”,也不该从中间分成两半再给,而应该按人数计算来分配。
‘‘Bhikkhūnañca bhikkhunīnañca dammī’’ti vuttepi na majjhe bhinditvā dātabbaṃ, puggalagaṇanāya eva vibhajitabbaṃ.
即使有人这样说:“给比丘众、比丘尼众、你以及塔庙”,塔庙仍然得到一个人的份额,个人并不单独另得一份;应当把比丘和比丘尼合起来计算人数后再分配。就像以比丘僧团为首所采用的方式那样,也应当以比丘尼僧团为首来推算。
‘‘Bhikkhūnañca bhikkhunīnañca tuyhañca cetiyassa cā’’ti evaṃ vuttepi cetiyassa ekapuggalapaṭivīso labbhati, puggalassa visuṃ natthi, bhikkhū ca bhikkhuniyo ca gaṇetvā eva bhājetabbaṃ. Yathā ca bhikkhusaṅghaṃ ādiṃ katvā nayo nīto, evaṃ bhikkhunisaṅghaṃ ādiṃ katvāpi netabbo.
当说“给比丘僧团和你”时,个人不能另外单独得到一份,只能按戒腊来受取。
‘‘Bhikkhusaṅghassa ca tuyhañcā’’ti vutte puggalassa visuṃ na labbhati, vassaggeneva gahetabbaṃ.
不过,当说“给比丘僧团和塔庙”时,塔庙可以单独得到一份。
‘‘Bhikkhusaṅghassa ca cetiyassa cā’’ti vutte pana cetiyassa visuṃ paṭivīso labbhati.
即使说的是“给比丘僧团、给你以及给塔庙”,得到的也只是塔庙,不是个人。
‘‘Bhikkhusaṅghassa ca tuyhañca cetiyassa cā’’ti vuttepi cetiyasseva labbhati, na puggalassa.
即使说的是“给比丘们和你”,也不能单独分到一份。
‘‘Bhikkhūnañca tuyhañcā’’ti vuttepi visuṃ na labbhati.
如果说“给比丘们和塔庙”,那么塔庙就能得到一份。
‘‘Bhikkhūnañca cetiyassa cā’’ti vutte pana cetiyassa labbhati.
即使说的是“给比丘们、给你以及塔庙”,也只有塔庙单独得到一份,个人得不到。以比丘尼僧团为首来搭配时,也应当同样处理。
‘‘Bhikkhūnañca tuyhañca cetiyassa cā’’ti vuttepi cetiyasseva visuṃ labbhati, na puggalassa. Bhikkhunisaṅghaṃ ādiṃ katvāpi evameva yojetabbaṃ.
过去,人们供养以佛陀为首的两部僧团时,世尊坐在中间,比丘们坐在右边,比丘尼们坐在左边,世尊是两部僧团的上座。那时,世尊把自己得到的供养物,自己享用,也分给比丘们。可是现在,有智慧的人安立了含舍利的佛像或佛塔之后,供养以佛陀为首的两部僧团,在佛像或佛塔前面放一个架子,把钵放在上面,献上净水,说“我们供养诸佛”,然后在那里先供养嚼食和噉食;或者拿到精舍,说“这个我们供养佛塔”,也供养钵食以及花鬘、香料等。这里面该怎么做呢?花鬘、香料等,应该先供到佛塔上;用布做成幢幡,用油点灯。至于钵食、蜂蜜、糖浆等,则应该交给常住的佛塔守护者,不管是出家人还是在家人。如果没有常住的守护者,就把带来的钵放好,作完应作的仪式之后,可以受用。时间快到了的话,先吃了,之后再作仪式,也是可以的。
Pubbe buddhappamukhassa ubhatosaṅghassa dānaṃ denti, bhagavā majjhe nisīdati, dakkhiṇato bhikkhū, vāmato bhikkhuniyo nisīdanti, bhagavā ubhinnaṃ saṅghatthero, tadā bhagavā attano laddhapaccaye attanāpi paribhuñjati, bhikkhūnampi dāpeti. Etarahi pana paṇḍitamanussā sadhātukaṃ paṭimaṃ vā cetiyaṃ vā ṭhapetvā buddhappamukhassa ubhatosaṅghassa dānaṃ denti, paṭimāya vā cetiyassa vā purato ādhārake pattaṃ ṭhapetvā dakkhiṇodakaṃ datvā ‘‘buddhānaṃ demā’’ti tattha yaṃ paṭhamaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ denti, vihāraṃ vā āharitvā ‘‘idaṃ cetiyassa demā’’ti piṇḍapātañca mālāgandhādīni ca denti, tattha kathaṃ paṭipajjitabbanti? Mālāgandhādīni tāva cetiye āropetabbāni, vatthehi paṭākā, telena padīpā kātabbā. Piṇḍapātamadhuphāṇitādīni pana yo nibaddhaṃ cetiyassa jaggako hoti pabbajito vā gahaṭṭho vā, tassa dātabbāni. Nibaddhajaggake asati āhaṭapattaṃ ṭhapetvā vattaṃ katvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Upakaṭṭhe kāle bhuñjitvā pacchāpi vattaṃ kātuṃ vaṭṭatiyeva.
对于花鬘、香料等物,如果有人吩咐说“把这些拿去供养塔庙”,即使路远,也要拿去供养。即使对方说的是“把这些食物拿去给僧团”,也要照办。但如果有人说“我正要去托钵,食堂里有比丘们,他们会拿去供养的”,而比丘回答说“尊者,我就是专门供养您的”,那么这位比丘自己受用是可以的。另外,如果有人本打算说“我要供养比丘僧团”而带着食物前往,但走到半路,时间已至,那么他拿回去自己受用也是可以的。
Mālāgandhādīsu ca yaṃ kiñci ‘‘idaṃ haritvā cetiyassa pūjaṃ karothā’’ti vutte dūrampi haritvā pūjetabbaṃ. ‘‘Bhikkhaṃ saṅghassa harā’’ti vuttepi haritabbaṃ. Sace pana ‘‘ahaṃ piṇḍāya carāmi, āsanasālāya bhikkhū atthi, te harissantī’’ti vutte ‘‘bhante, tuyhaṃyeva dammī’’ti vadati, bhuñjituṃ vaṭṭati. Atha pana ‘‘bhikkhusaṅghassa dassāmī’’ti harantassa gacchato antarāva kālo upakaṭṭho hoti, attano pāpetvā bhuñjituṃ vaṭṭati.
2733如果有人把袈裟布施给在某座寺院里度过雨安居的僧团,说“我把这件袈裟布施给在这座寺院里度过雨安居的僧团”,那么这件袈裟就应该由在那座寺院里度过雨安居的僧团、或者僧团中的一部分人、或者某一位比丘来分配——这是所赞叹、所教导的做法。
2733. Yaṃ pana cīvaraṃ ‘‘yasmiṃ āvāse vassaṃvutthassa saṅghassa dammī’’ti deti, tasmiṃyeva āvāse vutthavassena saṅghena vā gaṇena vā puggalena vā taṃ cīvaraṃ bhājetabbanti vaṇṇitaṃ desitanti yojanā.
这里要判定的是:进入精舍后,说“我把这些衣布施给在雨安居中住满的僧团”,那么凡是那座住所里住满雨安居的比丘,以及没有中断安居、在前一个雨安居住满的比丘,都由他们来分配,其他人得不到。即使已经去了别处,只要有人代收,在咖提那衣撤除之前仍然应该给。但如果咖提那衣还没有展开,在冬季期间这样说并布施出去,通达特相的人说,后一个雨安居住满的人也能得到。不过,诸注疏对此并没有加以考察。
Tatrāyaṃ vinicchayo – vihāraṃ pavisitvā ‘‘imāni cīvarāni vassaṃvutthasaṅghassa dammī’’ti deti, yāvatikā bhikkhū tasmiṃ āvāse vassaṃvutthā, yattakā vassacchedaṃ akatvā purimavassaṃvutthā, tehi bhājetabbaṃ, aññesaṃ na pāpuṇāti. Disāpakkantassāpi sati gāhake yāva kathinassa ubbhārā dātabbaṃ. Anatthate pana kathine antohemante evañca vatvā dinnaṃ pacchimavassaṃvutthānampi pāpuṇātīti lakkhaṇaññū vadanti. Aṭṭhakathāsu panetaṃ avicāritaṃ.
如果站在近行界之外说“我布施给度过雨安居的僧团”,那么所有到场的人都能得到。如果说“布施给在某座寺院度过雨安居的僧团”,那就只有在那座寺院度过雨安居的人能得到,直到咖提那衣被撤除为止。如果从热季第一天开始就这样说,那就只有当时在场的人能得到。为什么?因为衣是在后来才出现的。如果在雨安居期间说“我布施给正在度过雨安居的人”,破安居的人不能得到,只有正在度过雨安居的人能得到。但如果在衣月里说“我布施给正在度过雨安居的人”,那就只有进入后一雨安居的人能得到,进入前一雨安居的人和破安居的人都不能得到。
Sace pana bahi upacārasīmāyaṃ ṭhito ‘‘vassaṃvutthasaṅghassa dammī’’ti vadati, sampattānaṃ sabbesaṃ pāpuṇāti. Atha ‘‘asukavihāre vassaṃvutthasaṅghassā’’ti vadati, tatra vassaṃvutthānameva yāva kathinassubbhārā pāpuṇāti. Sace pana gimhānaṃ paṭhamadivasato paṭṭhāya evaṃ vadati, tatra sammukhībhūtānaṃyeva sabbesaṃ pāpuṇāti. Kasmā? Piṭṭhisamaye uppannattā. Antovasseyeva ‘‘vassaṃ vasantānaṃ dammī’’ti vutte chinnavassā na labhanti, vassaṃ vasantāva labhanti. Cīvaramāse pana ‘‘vassaṃ vasantānaṃ dammī’’ti vutte pacchimikāya vassūpagatānaṃyeva pāpuṇāti, purimikāya vassūpagatānañca chinnavassānañca na pāpuṇāti.
从衣月(迦絺那月)开始,直到冬季的最后一天,如果有人说“我们布施雨安居衣”,那么不论迦絺那衣已经铺展还是尚未铺展,这衣只归属于已经度过过去雨安居的人。但如果从热季的第一天开始说,就应该提出论母:“过去雨安居者的五个月已经过去,未来再过四个月就将到来,你布施给哪一个雨安居者?”如果他说“我布施给过去雨安居的人”,那就只归属于在雨安居期间度过的人。已经离开去往他方的人的同类比丘也可以受取。
Cīvaramāsato paṭṭhāya yāva hemantassa pacchimo divaso, tāva ‘‘vassāvāsikaṃ demā’’ti vutte kathinaṃ atthataṃ vā hotu anatthataṃ vā, atītavassaṃvutthānameva pāpuṇāti. Gimhānaṃ paṭhamadivasato paṭṭhāya vutte pana mātikā āropetabbā ‘‘atītavassāvāsassa pañca māsā abhikkantā, anāgate cātumāsaccayena bhavissati, kataravassāvāsassa desī’’ti. Sace ‘‘atītavassaṃvutthānaṃ dammī’’ti vadati, taṃ antovassaṃ vutthānameva pāpuṇāti. Disāpakkantānampi sabhāgā gaṇhituṃ labhanti.
如果他说“我布施给未来来住雨安居的人”,那就先把衣存起来,到雨安居开始那天再取。如果有人说“精舍没人看守,有盗贼的危险,没法存放,取了之后可以带着到处走”,而他说“我布施给已经到来的人”,那就分配后取。如果他说“尊者,我在距今第三年(即三年前)的雨安居没有布施雨安居衣,现在我要布施”,那这衣就属于在那个雨安居期间住满雨安居的比丘们。如果他们已去了别的地方,另一位可信的人可以代取,应当交给他。如果只剩一个人,其他人都已去世,那就全部归那一个人。如果连一个人也没有,那就属于僧团,应当由在场的人来分配。
Sace ‘‘anāgate vassāvāsikaṃ dammī’’ti vadati, taṃ ṭhapetvā vassūpanāyikadivase gahetabbaṃ. Atha ‘‘agutto vihāro, corabhayaṃ atthi, na sakkā ṭhapetuṃ, gaṇhitvā vā āhiṇḍitu’’nti vutte ‘‘sampattānaṃ dammī’’ti vadati, bhājetvā gahetabbaṃ. Sace vadati ‘‘ito me, bhante, tatiye vasse vassāvāsikaṃ na dinnaṃ, taṃ dammī’’ti, tasmiṃ antovasse vutthabhikkhūnaṃ pāpuṇāti. Sace te disāpakkantā, añño vissāsiko gaṇhāti, dātabbaṃ. Atha ekoyeva avasiṭṭho, sesā kālakatā, sabbaṃ ekasseva pāpuṇāti. Sace ekopi natthi, saṅghikaṃ hoti, sammukhībhūtehi bhājetabbanti.
2734当粥已被饮用或饭已被食用后,如果施主限定说“谁饮了我的粥,我就布施给他;谁吃了我的饭,我就布施给他”,这样限定之后再给衣服,那么持律者应这样解释:应当在各自相应的场合给予布施。这个规则也适用于嚼食、衣服、住所、医药等。
2734.Yāguyā pana pītāya vā bhatte vā bhutte sace pana ādissa ‘‘yena me yāgu pītā, tassa dammi, yena me bhattaṃ bhuttaṃ, tassa dammī’’ti paricchinditvā cīvaraṃ deti, vinayadharena tattha tattheva dānaṃ dātabbanti yojanā. Esa nayo khādanīyacīvarasenāsanabhesajjādīsu.
这里有一个判定标准:比丘们如果被邀请今天或明天来喝粥,施主对进入他家中的比丘们施粥。施粥之后,当粥已被喝过,施主说:“这些衣,我要给那些喝了我粥的人。”那么,只有那些被邀请来喝粥的人才能得到。但是,如果粥是比丘们按照乞食的行仪,经过人家门口时得到的,或者是进入家中得到的,或者是从食堂里由人把钵拿来带去的,又或者是被长老们派去的,这些人就得不到。
Tatrāyaṃ vinicchayo – bhikkhū ajjatanāya vā svātanāya vā yāguyā nimantetvā tesaṃ gharaṃ paviṭṭhānaṃ yāguṃ deti, yāguṃ datvā pītāya yāguyā ‘‘imāni cīvarāni yehi mayhaṃ yāgu pītā, tesaṃ dammī’’ti deti, yehi nimantitehi yāgu pītā, tesaṃyeva pāpuṇanti, yehi pana bhikkhācāravattena gharadvārena gacchantehi vā gharaṃ paviṭṭhehi vā yāgu laddhā, yesaṃ vā āsanasālato pattaṃ āharitvā manussehi nītā, ye vā therehi pesitā, tesaṃ na pāpuṇanti.
如果与受邀的比丘们一起,还有另外许多人也来了,坐满了内屋和外屋,而施主这样说:“不管有没有受到邀请,凡是我给了粥的人,这些衣都归他们所有人。”那就所有人都能得到。但是,那些从长老手里拿到粥的人,他们得不到。如果他说:“凡喝了我粥的人,这些衣都归他们所有人。”那就所有人都能得到。饭和嚼食也是同样的道理。
Sace pana nimantitabhikkhūhi saddhiṃ aññepi bahū āgantvā antogehañca bahigehañca pūretvā nisinnā, dāyako ca evaṃ vadati ‘‘nimantitā vā hontu animantitā vā, yesaṃ mayā yāgu dinnā, sabbesaṃ imāni vatthāni hontū’’ti, sabbesaṃ pāpuṇanti. Yehi pana therānaṃ hatthato yāgu laddhā, tesaṃ na pāpuṇanti. Atha so ‘‘yehi mayhaṃ yāgu pītā, sabbesaṃ hontū’’ti vadati, sabbesaṃ pāpuṇanti. Bhattakhādanīyesupi eseva nayo.
关于衣服的情况是这样:如果一个人以前曾经让人在雨安居结束后把衣服布施给比丘们,而他供养比丘们食物之后说:“我先前布施过衣服的那些人,这些衣服、线,或者酥油、蜂蜜、糖浆之类的东西,就只归他们。”那么这些东西就全都只归那些人。
Cīvare vāti pubbepi yena vassaṃ vāsetvā bhikkhūnaṃ cīvaraṃ dinnapubbaṃ hoti, so ce bhikkhū bhojetvā vadati ‘‘yesaṃ mayā pubbe cīvaraṃ dinnaṃ, tesaṃyeva imaṃ cīvaraṃ vā suttaṃ vā sappimadhuphāṇitādīni vā hontū’’ti, sabbaṃ tesaṃyeva pāpuṇāti.
关于住处:如果他说“谁住在我建的寺院或僧院里,这就归谁”,那就只归那个人。
Senāsane vāti ‘‘yo mayā kārite vihāre vā pariveṇe vā vasati, tassidaṃ hotū’’ti vutte tasseva hoti.
世尊论及药品时这样说:“我们按时给长老们给予酥油等药品,这些药品就归那些拿到它们的人所有。”这时,药品就只归那些人所有。
Bhesajje vāti ‘‘mayaṃ kālena kālaṃ therānaṃ sappiādīni bhesajjāni dema, yehi tāni laddhāni, tesaṃyevidaṃ hotū’’ti vutte tesaṃyeva hotīti.
2735“施予”一词,是通过业格(受格)的构词方式来表达“布施”,这里指的就是衣。由于用“何”(yaṃ)字已经指定了这件衣,所以用“彼”(taṃ)字时,也应当理解为指代同一件衣。
2735. Dīyateti dānanti kammasādhanena cīvaraṃ vuccati. Yaṃ-saddena cīvarassa parāmaṭṭhattā taṃ-saddenāpi tadeva parāmasitabbanti.
这里应当这样判定:如果有人背对着某人说“我把这件衣布施给某某”,或者当面说“尊者,我把这件布施给您”,或者把衣放在对方脚边再布施,那这件衣就只属于那个人。但如果他说“我把这件布施给您和您的弟子们”,那么长老和弟子们都能得到。如果有人是来接受教诫的,接受之后离开,他也能得到。如果说“我布施给和你们一起结伴游行的比丘们”,那么那些为长老的弟子们做事、学习教诫和问答等并四处行持的人,全都能得到。
Tatrāyaṃ vinicchayo – ‘‘imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa dammī’’ti evaṃ parammukhā vā ‘‘idaṃ me, bhante, tumhākaṃ dammī’’ti evaṃ sammukhā vā pādamūle ṭhapetvā vā deti, taṃ tasseva hoti. Sace pana ‘‘idaṃ tumhākañca tumhākaṃ antevāsikānañca dammī’’ti evaṃ vadati, therassa ca antevāsikānañca pāpuṇāti. Uddesaṃ gahetuṃ āgato gahetvā gacchanto ca atthi, tassāpi pāpuṇāti. ‘‘Tumhehi saddhiṃ nibaddhacārikabhikkhūnaṃ dammī’’ti vutte uddesantevāsikānaṃ vattaṃ katvā uddesaparipucchādīni gahetvā vicarantānaṃ sabbesaṃ pāpuṇātīti.
2737“若这样说”是指按照前面所说的方式而说。“那”是指那件资具。“他们”是指母亲等人。应当这样连接:只属于僧团所有。
2737.Vadaticcevameva ceti iccevaṃ yathāvuttanayena vadati ce. Tanti taṃ parikkhāraṃ. Tesanti mātuādīnaṃ. Saṅghasseva santakaṃ hotīti yojanā.
2738“五位……乃至……存在”,用前面这两首偈颂,把已经详细说过的内容再收拢起来显示。“五位”指五位同法者。“命终”指死亡之时。“施”指这样说:“我死后,这件资具归你,你把它当作自己的东西拿去吧”,像这样舍出去。“任何”哪怕只是齿木也算。不过在家人施与在家人时,同样地,施主是在家人,死后也归在家人,应该这样连接理解。
2738.‘‘Pañcannaṃ…pe… hotī’’ti iminā purimagāthādvayena vitthāritamevatthaṃ saṃkhipitvā dasseti. Pañcannaṃ sahadhammikānaṃ. Accayeti kālakiriyāya. Dānanti ‘‘mayi kālakate imaṃ parikkhāraṃ tuyhaṃ hotu, tava santakaṃ karohī’’tiādinā pariccajanaṃ. Kiñcipīti antamaso dantakaṭṭhampi. Gihīnaṃ pana dānaṃ tathā dāyakānaṃ gihīnameva accaye rūhatīti yojanā.
2739比丘或沙弥在比丘尼的住处命终时,这位比丘或沙弥的资具只属于比丘们,只属于比丘僧团——应当这样连接理解。只属于比丘僧团,是因为命终者归属于比丘僧团。
2739. Bhikkhu vā sāmaṇero vā bhikkhuniupassaye kālaṃ karoti, assa bhikkhussa vā sāmaṇerassa vā parikkhārā bhikkhūnaṃyeva santakā bhikkhusaṅghasseva santakāti yojanā. Bhikkhusaṅghasseva santakā kālakatassa bhikkhusaṅghapariyāpannattā.
2740这里说“沙弥尼或”,其中的“或”字包含了“在学尼或”这种情况。“在住处”,就是比丘们居住的地方。“她的”,是指比丘尼、沙弥尼或在学尼的资具属于比丘尼们,应当这样连接理解。“属于”,在这里也应当依照前面讲比丘时所说的方式来理解其含义。
2740.Sāmaṇerī vāti ettha vā-saddena ‘‘sikkhamānā vā’’ti idaṃ saṅgaṇhāti. Vihārasmiṃ bhikkhūnaṃ nivāsanaṭṭhāne. Tassāti bhikkhuniyā vā sāmaṇeriyā vā sikkhamānāya vā parikkhārā bhikkhunīnaṃ santakā hontīti yojanā. Santakāti etthāpi bhikkhūsu vuttanayenevattho gahetabbo.
2741“拿去给”在这里要结合上下文里的“这件衣”来理解。如果是说“把这件衣拿去给某某”,那么所给的这件衣本来就属于原来那位比丘。如果是说“我把这件衣给某某”,那么这件衣就属于被寄送给的那个人,也就是后面那位比丘。应当这样理解。
2741.Dehi netvāti ettha ‘‘imaṃ cīvara’’nti pakaraṇato labbhati. ‘‘Imaṃ cīvaraṃ netvā asukassa dehī’’ti yaṃ cīvaraṃ dinnaṃ, taṃ tassa purimasseva santakaṃ hoti. ‘‘Idaṃ cīvaraṃ asukassa dammī’’ti yaṃ cīvaraṃ dinnaṃ, taṃ yassa pahiyyati, tassa pacchimasseva santakaṃ hotīti yojanā.
2742按照上面所说的言辞方式,在知道物主之后,或者因为对物主们的信任,或者在他们死后,也可以拿死者的衣服,为了说明这一点,说了“如是”等话。“死者的或未死者的”是分词断句。“或者可以拿取信任”:意思是,可以拿取活着的人所有物的信任之取。“拿死者的衣服”:意思是,应当依照死者资具搬出法,把死者的衣服取来之后再拿。
2742. Yathāvuttavacanappakārānurūpena sāmike ñatvā sāmikesu vissāsena vā tesu matesu matakacīvarampi gaṇhituṃ vaṭṭatīti dassetuṃ āha ‘‘eva’’ntiādi. ‘‘Matassa vā amatassa vā’’ti padacchedo. Vissāsaṃ vāpi gaṇheyyāti jīvantassa santakaṃ vissāsaggāhaṃ gaṇheyya. Gaṇhe matakacīvaranti matassa cīvaraṃ matakaparikkhāranīhārena pāpetvā gaṇheyya.
2743“以此染色”中的“染料”,是指根等一切染料。“已吐尽烦恼者”,是指连同习气一起彻底断除贪等烦恼的人。“如是者”,是因为贪等烦恼在色等六种所缘中不再生起,在八种世间法中心无变异,所以平等一如。
2743. Rajate anenāti rajananti mūlādisabbamāha. Vantadosenāti savāsanasamucchinnarāgādidosena. Tādināti rūpādīsu chaḷārammaṇesu rāgādīnaṃ anuppattiyā aṭṭhasu lokadhammesu nibbikāratāya ekasadisena.
2744-5在“根”等这些词当中,依格是用来表示限定的。“根染料”里面,除了姜黄以外,其他所有根染料都可以用。“茎染料”里面,除了茜草和通哈拉卡以外,其他所有茎染料都可以用。“叶染料”里面,除了阿利叶和尼利叶以外,其他所有叶染料都可以用。“花染料”里面,除了红花和紫矿花以外,其他所有花染料都可以用。“树皮染料”里面,除了罗达和甘杜拉以外,其他所有树皮染料都可以用。果染料则全部都可以用——这是整体的搭配关系。
2744-5.‘‘Mūle’’tiādīsu niddhāraṇe bhummaṃ. Mūlarajane haliddiṃ ṭhapetvā sabbaṃ mūlarajanaṃ vaṭṭati. Khandhesu rajanesu mañjeṭṭhañca tuṅgahārakañca ṭhapetvā sabbaṃ khandharajanaṃ vaṭṭati. Pattesu rajanesu alliyā pattaṃ tathā nīliyā pattañca ṭhapetvā sabbaṃ pattarajanaṃ vaṭṭati. Puppharajanesu kusumbhañca kiṃsukañca ṭhapetvā sabbaṃ puppharajanaṃ vaṭṭati. Tacarajane loddañca kaṇḍulañca ṭhapetvā sabbaṃ tacarajanaṃ vaṭṭati. Phalarajanaṃ sabbampi vaṭṭatīti yojanā.
茜草是一种带刺的树,也是藤类中的一种,它的染料是茜草种子那样的颜色。茜草树的树干是白色的,但这里因为讲的是染料,所以不取它。通哈拉卡是一种带刺的树,它的染料是雌黄那样的颜色。阿利是小叶棕榈树,它叶子做出的染料是姜黄那样的颜色。尼利是灌木的一种,它的染料是蓝色的。紫矿指的是藤紫矿的花,它的染料是红色的。
Mañjeṭṭhanti eko sakaṇṭakarukkho, valliviseso ca, yassa rajanaṃ mañjeṭṭhabījavaṇṇaṃ hoti. Mañjeṭṭharukkhassa khandho setavaṇṇoti so idha na gahetabbo rajanādhikārattā. Tuṅgahārako nāma eko sakaṇṭakarukkho, yassa rajanaṃ haritālavaṇṇaṃ hoti. Allīti cullatāpiñcharukkho, yassa paṇṇarajanaṃ haliddivaṇṇaṃ hoti. Nīlīti gacchaviseso, yassa pana rajanaṃ nīlavaṇṇaṃ hoti. Kiṃsukaṃ nāma vallikiṃsukapupphaṃ, yassa rajanaṃ lohitavaṇṇaṃ hoti.
2746脏衣服,就是沾了污垢的衣服。洗一次,就是洗涤一遍。据说用阿利藤洗过之后,染料就能很好地附着上去。
2746.Kiliṭṭhasāṭakanti malīnasāṭakaṃ. Dhovitunti ekavāraṃ dhovituṃ. Alliyā dhotaṃ kira sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇhāti.
2747关于衣的讨论中剩下的部分:此处未述及的那些讨论,如分类、原因、方式等。“在第一咖提那篇里已经说过”指的是其余内容。“阐明者”指的是犍度诵者。
2747.Cīvarānaṃkathā sesāti bhedakāraṇappakārakathādikā idha avuttakathā. Paṭhame kathine vuttāti seso. Vibhāvināti khandhakabhāṇakena.