别住犍度释
Pārivāsikakkhandhakakathā
呵责、依止、驱摈、下意。
三类屏除,以此阐明七种羯磨。
Tajjanīyaṃ niyassañca, pabbājaṃ paṭisāraṇaṃ; Tividhukkhepanañcāti, satta kammāni dīpaye.
在名为羯磨的犍度中,有三十三种行法。
在紧接着的犍度中,只有三十九种。
Tecattālīsa vattāni, khandhake kammasaññite; Navādhikāni tiṃseva, khandhake tadanantare.
就这样,大仙把所有行法都宣说为八十二种;
而犍度中的那些行法,则是依据摄受与未摄受来区分的。
Evaṃ sabbāni vattāni, dvāsīteva mahesinā; Honti khandhakavattāni, gahitāgahaṇena tu.
已受持别住和行仪的比丘;
夜断是怎样说的?行法断又是怎样成立的?
Pārivāsañca vattañca, samādinnassa bhikkhuno; Ratticchedo kathaṃ vutto, vattabhedo kathaṃ bhave?
同住和非同住,以及不告知,
别住比丘夜断及恶作。
Sahavāso vināvāso, anārocanameva ca; Pārivāsikabhikkhussa, ratticchedo ca dukkaṭaṃ.
在同一个屋檐下居住的、本性如此的比丘尼,
用水来分住处,被举罪者的住处则被禁止。
Ekacchanne panāvāse, pakatattena bhikkhunā; Nivāso dakapātena, ukkhittassa nivārito.
对住别住的比丘来说,在内部也得不到。
像这样,这是已经明确指出的;但在《大筏注》中……
Pārivāsikabhikkhussa, antoyeva na labbhati; Iccevaṃ pana niddiṭṭhaṃ, mahāpaccariyaṃ pana.
在大注疏等当中,已经不加区分地说明了:
以两人共同饮水的方式,同住是被禁止的。
‘‘Avisesena niddiṭṭhaṃ, mahāaṭṭhakathādisu; Ubhinnaṃ dakapātena, nivāso vārito’’ti hi.
在比丘的住处,或者在任何不是住处的地方;
住在别处的时候,夜间中断也算恶作。
Abhikkhuke panāvāse, anāvāsepi katthaci; Vippavāsaṃ vasantassa, ratticchedo ca dukkaṭaṃ.
别住比丘一见到比丘,就在那一刻;
不告诉对方的话,这位比丘的夜间就中断了,犯恶作。
Pārivāsikabhikkhussa, bhikkhuṃ disvāna taṅkhaṇe; Nārocentassa cetassa, ratticchedo ca dukkaṭaṃ.
别住者还可以按照戒腊次第,得到五种待遇。
就地站着,就可以做布萨和自恣。
Pañceva ca yathāvuḍḍhaṃ, labhate pārivāsiko; Kātuṃ tattheva ca ṭhatvā, uposathapavāraṇaṃ.
如果僧团施主们按照戒腊高低来施与雨安居衣,
他同样得到指定份量的食物,以及这五种。
Vassasāṭiṃ yathāvuḍḍhaṃ, denti ce saṅghadāyakā; Oṇojanaṃ tathā bhattaṃ, labhate pañcime pana.
止诤篇章的解说
Samathakkhandhakakathā
争论的执持以及随争论事。
还有犯事的基础性,以及义务事。
Vivādādhāratā cānu-vādādhikaraṇampi ca; Āpattādhāratā ceva, kiccādhikaraṇampi ca.
这四种,大仙已经宣说过;
那些导致分裂的事由,争论就依赖它们。
Etāni pana cattāri, vuttāni ca mahesinā; Bhedakārakavatthūni, vivādo tattha nissito.
Vipattiyo catassova, anuvādo upāgato;
所谓持罪,就是有七种罪。
Āpattādhāratā nāma, satta āpattiyo matā.
依靠僧团事务,就可能产生事诤。
这四者若完全具备,就被认为是止。
Saṅghakiccāni nissāya, kiccādhikaraṇaṃ siyā; Etesaṃ tu catunnampi, samattā samathā matā.
当面正念,以及不愚痴,还有承认调伏;
对于他,有恶行相待与多数决两种止诤法。
Sammukhā sati cāmūḷho, paṭiññāvinayopi ca; Tassapāpiyasī ceva, tathā yebhuyyasīpi ca.
敷草覆地(羯磨)为第七,这被称为第七种律(灭诤法)。
这七种止,是太阳族的佛陀所宣说的。
Tiṇavatthārako ceva, sattamo vinayo mato; Sattime samathā vuttā, buddhenādiccabandhunā.
争论靠两种调伏法平息,随举靠四种调伏法平息;
罪过仅以三种(灭诤法)平息,事务以一种(灭诤法)平息。
Vivādo sammati dvīhi, anuvādo catūhi ca; Āpatti pana tīheva, kiccamekena sammati.
在这里,争论也通过第六种和第一种调伏法得到平息。
通过现前毗尼等,依次以三种方式。
Chaṭṭhena paṭhamenāpi, vivādo ettha sammati; Sammukhāvinayādīhi, anupubbena tīhipi.
同样地,通过第五种(调伏法),诤论也确实得以平息。
以现前毗尼的方式,以及以草覆地的方式。
Tatheva pañcamenāpi, anuvādo hi sammati; Sammukhena paṭiññāya, tiṇavatthārakena ca.
它藉由恰好三种平息法而趋向罪过之平息。
通过现前毗尼,一项事务以一人(或:以一种方式)达成。
Āpattūpasamaṃ yāti, tīheva samathehi sā; Sammukhāvinayeneva, kiccamekena sammati.
在多数决羯磨中,智者应取筹。
用隐秘的方式,或者用公开的方式,又或者用耳语的方式。
Yebhuyyasikakamme tu, salākaṃ gāhaye budho; Gūḷhena vivaṭenāpi, kaṇṇajappena vā pana.
对无耻的人要暗中(说),对有耻的人则要公开(说)。
对愚笨的人,智者要用耳语的方式让他拿筹。
Alajjussade gūḷhena, vivaṭeneva lajjisu; Bālesu kaṇṇajappena, salākaṃ gāhaye budho.
有惭耻心的人、无惭的人,还有愚人,凭什么能分辨得出来?
唯凭自己的业,由此可以认清。
Lajjī alajjī bāloti, kena sakkā vijānituṃ? Sakena kammunāyeva, tena sakkā vijānituṃ.
他故意犯戒,还把自己的罪过藏起来;
无惭的人就会走上贪欲等邪道。
Āpajjati ca sañcicca, āpattiṃ parigūhati; Chandādiagatiṃ yāti, alajjī ediso siyā.
不会故意犯戒,也不隐瞒自己的过失;
有惭耻心的人不会往趣于趣,亦不趋向。
Nāpajjati ca sañcicca, āpattiṃ na ca gūhati; Na gacchatigatiñcāpi, ediso lajji puggalo.
心思邪恶,说话也邪恶,同样还做下恶行;
像这样的人,单凭特征就能认出他是个愚者。
Duccintito ca dubbhāsī, tathā dukkaṭakāriko; Ediso pana ‘‘bālo’’ti, lakkhaṇeneva ñāyati.
用三种方式取筹,法说者占多数;
应该用多数决羯磨来处理,胜者是这样说的。
Tidhā salākagāhena, bahukā dhammavādino; Yebhuyyasikakammena, kattabbanti jinobravi.
无惭、又受人呵责,而且行为不清净的人;
那个人就是适合被处以重罪羯磨的人。
Alajjī sānuvādo ca, asucī kammato ca yo; Tassapāpiyasīkamma-yoggo so hoti puggalo.
争吵和斗嘴闹起来,还有不小的争执时;
犯下了许多非沙门之行,还喋喋不休地空谈。
Bhaṇḍane kalahe jāte, vivādasmiṃ anappake; Bahuassāmaṇe ciṇṇe, anaggepi ca bhassake.
寻找根本中的根本者,变得凶野而粗硬;
已经说明:就应该用草铺地的方式来做。
Mūlamūlaṃ gavesantaṃ, hoti vāḷañca kakkhaḷaṃ; Tiṇavatthārakeneva, kātabbanti pakāsitaṃ.
就像用草和叶子覆盖粪便和尿液一样,
恶臭不会散发出来,当下就止息了。
Yathā ca tiṇapaṇṇena, channaṃ gūthañca muttakaṃ; Na ca vāyati duggandhaṃ, vūpasammati taṅkhaṇe.
除了粗重罪,以及与在家人有关的情况之外;
以及以见闻为业者,以及凡不在那里者。
Ṭhapetvā thullavajjañca, gihīhi paṭisaṃyutaṃ; Diṭṭhāvikammikañceva, yo ca tattha na hoti taṃ.
对于其余罪,直到受具足戒的花环为止;
他是清净的,没有犯戒,在草覆地(仪式)中也是如此。
Sesāyāpattiyā yāva, upasampadamāḷato; Suddho hoti nirāpatti, tiṇavatthārake tathā.
小事的篇章解说
Khuddakavatthukkhandhakakathā
或者在树上,或者在墙上,或者在柱子等处,
洗澡时搓揉自己的身体,犯恶作罪。
Rukkhe vā pana kuṭṭevā, aṭṭāne thambhakesu vā; Nhāyamāno sakaṃ kāyaṃ, ugghaṃseyyassa dukkaṭaṃ.
以涂香之手,用库卢文达草线摩擦身体。
不要用擦身石摩擦,也不要让身体互相摩擦。
Kāyaṃ gandhabbahatthena, kuruvindakasuttiyā; Mallakena na ghaṃseyya, nāññamaññañca kāyato.
名叫“未制作的擦身石”的那种东西,只对病人开许。
已经做好的那种擦身石,对所有人都不能用。
Akataṃ mallakaṃ nāma, gilānasseva vaṭṭati; Kataṃ taṃ mallakaṃ nāma, sabbesampi na vaṭṭati.
头盖骨碎片,以及各类细碎之物;
病人和没病的人,用布卷都合适。
Kapāliṭṭhakakhaṇḍāni, sabbassa puthupāṇikaṃ; Gilānassāgilānassa, vatthavaṭṭi ca vaṭṭati.
已说浮石、石块、陶片可以用来磨脚;
圆形或方形的加工品,都不允许。
Vuttā pheṇakapāsāṇa-kathalā pādaghaṃsane; Vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā, katakaṃ na ca vaṭṭati.
就算只是佩戴任何一点点装饰品,也犯恶作。
比丘哪怕只有一片棕榈叶那么大的东西,也是有的。
Yaṃ kiñcipi alaṅkāraṃ, dhārentassapi dukkaṭaṃ; Hoti antamaso tāla-paṇṇamattampi bhikkhuno.
如果有人以手梳整理自己的头发,
就算用梳子或刮刀,也该说那是恶作。
Osaṇheyya sake kese, yo hatthaphaṇakena vā; Phaṇakenapi kocchena, dukkaṭaṃ tassa niddise.
用芝麻油和蜂蜜油来装饰,是不合适的;
比丘应顺着毛发的方向涂抹,使毛发向上竖起。
Sitthatelodatelehi , maṇḍanatthaṃ na vaṭṭati; Anulomanipātatthaṃ, uddhaṃlomena bhikkhunā.
用油把手润湿后,应当擦拭头发。
被灼热所炙烤者,以湿手擦拭。
Hatthaṃ telena temetvā, puñchitabbā siroruhā; Vaṭṭatuṇhābhitattassa, allahatthena puñchituṃ.
在镜子中、在水钵中,或者任何地方,自己的
没有正当理由而盯着镜中自己的脸像看,犯恶作。
Ādāse udapatte vā, yattha katthaci attano; Mukhabimbaṃ vinā hetuṃ, olokentassa dukkaṭaṃ.
为了查看脸上有没有伤,这样做是可以的。
以“我们老了”来了知寿行也是可以的。
‘‘Sañchaviṃ tu mukhaṃ, no’’ti, daṭṭhumābādhapaccayā; ‘‘Jiṇṇo no’’tāyusaṅkhāra-jānanatthañca vaṭṭati.
比丘跳舞、唱歌,或者奏乐;
为了去看或者去听而前往,就犯恶作。
Naccaṃ vā pana gītaṃ vā, vāditaṃ vāpi bhikkhuno; Daṭṭhuṃ vā pana sotuṃ vā, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
就算只是为了看,孔雀跳舞也不行;
就算只是为了听,驯象之歌也不可以。
Daṭṭhumantamaso mora-naccampi ca na vaṭṭati; Sotumantamaso danta-gītampi ca na vaṭṭati.
自己跳舞,或者让别人跳舞,都犯恶作。
在寺院范围内站着听或看,不犯戒。
Naccantassa sayaṃ vāpi, naccāpentassa dukkaṭaṃ; Anāpattantarārāme, ṭhatvā suṇāti passati.
如果说“我将要看”,那就是舞蹈、歌唱或演奏;
从一处精舍前往另一处精舍,或(前往某处)的行者,犯恶作罪。
‘‘Passissāmī’’ti naccaṃ vā, gītaṃ vā pana vāditaṃ; Vihārato vihāraṃ vā, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
就算是在寺院内,起身走动的,也有犯戒。
站着伸长脖子,即使只是在路上张望,也同样犯戒。
Āpattantovihārepi, uṭṭhahitvāna gacchato; Ṭhatvā gīvaṃ pasāretvā, passatopi ca vīthiyaṃ.
不应蓄留长发;谁要是留了,就犯恶作。
两指宽或两个月,超过这个长度就不允许。
Kesā dīghā na dhāreyyā, yo dhāreyyassa dukkaṭaṃ; Dvaṅgulaṃ vā dumāsaṃ vā, tato uddhaṃ na vaṭṭati.
指甲和鼻毛都不应该留长。
比丘也不可以修饰二十个指甲。
Nakhe nāsikalomāni, dīghāni na tu dhāraye; Na ca vīsatimaṭṭhaṃ vā, kātuṃ vaṭṭati bhikkhuno.
2801(此段无对应巴利原文内容,无法翻译。)
2801.
如果有人让人分别剃掉他的胡须,或者留起唇髭;
或者让人拔毛,在密处这样做,犯恶作。
Kappāpeyya visuṃ massuṃ, dāṭhikaṃ vā ṭhapeyya yo; Saṃharāpeyya vā lomaṃ, sambādhe tassa dukkaṭaṃ.
用剪刀剪头发的人,佛说这是恶作。
对没病的人,由他人给他剪发,或者让人这样去剪,也是一样。
Chindato dukkaṭaṃ vuttaṃ, kese kattarikāya vā; Agilānassa aññena, chindāpentassa vā tathā.
割断自己的生殖器,犯土喇咤亚罪;
砍断其余肢体或自杀,犯恶作罪。
Chindato attano aṅga-jātaṃ thullaccayaṃ siyā; Sesaṅgachedane atta-vadhe āpatti dukkaṭaṃ.
被蛇、虫等咬伤后,因为那种病痛的缘故;
砍断肢体、放出血液,并没有罪过。
Ahikīṭādidaṭṭhassa, tādisābādhapaccayā; Na doso chindato aṅgaṃ, mocentassa ca lohitaṃ.
未带滤水器者若上路,那是恶作。
对乞求者或在路上,也同样给予它。
Aparissāvano maggaṃ, sace gacchati dukkaṭaṃ; Yācamānassa vā magge, tathevādadatopi taṃ.
裸着,不吃,不喝,也不咀嚼,也不品尝。
不布施,也不接受,也不应走上道路。
Na bhuñje na pive naggo, na khāde na ca sāyaye; Na dade na ca gaṇheyya, na gaccheyyapi añjasaṃ.
不应裸身礼敬,也不应让别人裸身礼敬。
不应做准备工作,也不应让裸体者去做。
Vanditabbaṃ na naggena, vandāpetabbameva vā; Parikammaṃ na kātabbaṃ, na naggena ca kāraye.
在准备工作阶段,能遮覆的有三种,比如暖房等。
已说过的遮覆物,在一切情况下都适用。
Parikamme paṭicchādī, tisso jantāgharādikā; Vuttā, vatthapaṭicchādī, sabbattha pana vaṭṭati.
不管在什么地方,放在容器里吃都是不允许的。
一起进食时,在同一器皿中吃,犯恶作。
Yattha katthaci peḷāyaṃ, bhuñjituṃ na ca vaṭṭati; Ekato bhuñjato hoti, dukkaṭaṃ ekabhājane.
他们或者披一件衣、铺一张席而躺下,或者只披一件衣,或者只铺一张席;
他们即使同睡一张床,也犯恶作罪。
Ekapāvuraṇā eka-ttharaṇā vā nipajjare; Ekamañcepi vā tesaṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
不要穿着僧伽梨衣、抱膝而坐。
不该玩任何嬉戏玩乐,也不该让人拔掉白发。
Na nisīdeyya saṅghāṭi-pallatthikamupāgato; Kiñci kīḷaṃ na kīḷeyya, palitaṃ na ca gāhaye.
长在眉毛、额头,或者胡须上的,
像这样的白发之类,让人拔掉也是可以的。
Bhamukāya nalāṭe vā, dāṭhikāyapi uggataṃ; Tādisaṃ palitaṃ caññaṃ, gāhāpetumpi vaṭṭati.
比丘如果没有生病,却撑伞的话,犯恶作。
不过,为了守护自己的衣等(资具),则是可以的。
Agilāno sace bhikkhu, chattaṃ dhāreyya dukkaṭaṃ; Attano cīvarādīnaṃ, guttatthaṃ pana vaṭṭati.
象鼻形的、四耳形的、鱼尾形的衣服;
穿velli衣及持棕榈叶扇者,犯恶作罪。
Hatthisoṇḍaṃ catukkaṇṇaṃ, vasanaṃ macchavāḷakaṃ; Velliyaṃ tālavaṇṭañca, nivāsentassa dukkaṭaṃ.
就算只是用居士的方式披衣,披衣的人也会犯恶作罪。
穿下衣和上衣时,要整齐周正,这是公认的做法。
Gahipārupanaṃ vāpi, pārupantassa dukkaṭaṃ; Nivāsane pārupane, parimaṇḍalatā matā.
不要教顺世论,也不要学它。
比丘尼不应教授或令诵习畜生明。
Lokāyataṃ na vāceyya, na ca taṃ pariyāpuṇe; Na tiracchānavijjā vā, vācetabbāva bhikkhunā.
也不可以拿着所有麋鹿尾刷和刷子。
也不该涂抹紫胶,也不该用染料涂脸。
Na ca vaṭṭati dhāretuṃ, sabbā cāmaribījanī; Na cālimpeyya dāyaṃ vā, na ca lañje mukhampi ca.
不应从两头挑担,从担子中间挑则是可以的。
用头顶、肩膀和腰髋扛起垂挂的重担时,不会有过失。
Na vahe ubhatokājaṃ, vaṭṭatantarakājakaṃ; Sīsakkhandhakaṭolamba-bhāre doso na vijjati.
比丘的齿木,最长八指,最短四指;
嚼齿木时,犯恶作罪。
Aṭṭhaṅgulādikaṃ bhikkhu, pacchimaṃ caturaṅgulā; Khādato dantakaṭṭhañca, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
即使有急事需要人帮忙,也不该爬上树。
遇到危难时,可以随自己的意愿爬上去。
Rukkhaṃ nevābhirūheyya, kicce satipi porisaṃ; Āpadāsu yathākāmaṃ, vaṭṭatevābhirūhituṃ.
如果不是不适合者,就不该吃大蒜;
不应把佛陀的教说改换成别的样子。
Lasuṇaṃ na ca khādeyya, sace nākallako siyā; Nāropetabbakaṃ buddha-vacanaṃ aññathā pana.
就喷嚏而言,应由在家人说“活”;
如果对方说的是“愿你们活着”,那么说成“愿长久活着”也是可以的。
Khipitena ca vattabbaṃ, ‘‘jīvā’’ti, gihinā puna; ‘‘Jīvathā’’ti ca vuttena, ‘‘ciraṃ jīvā’’ti vaṭṭati.
打沙弥或在家人,犯恶作。
在铺满花朵的卧具上,不应该躺卧。
Sāmaṇeraṃ gahaṭṭhaṃ vā, ākoṭentassa dukkaṭaṃ; Sayane pupphasaṃkiṇṇe, na vaṭṭati nipajjituṃ.
如果曾经做过理发师,就不该拿剃刀和理发工具。
也不该戴头巾,一切外道式毛发也不该留。
Khurabhaṇḍaṃ na gaṇheyya, sace nhāpitapubbako; Na ca dhāraṇiyā uṇhī, sabbā bāhiralomikā.
给身体涂香的人,被指出犯了恶作。
即使对无腰带者,以及即使对入村者。
Aṅgarāgaṃ karontassa, dukkaṭaṃ samudīritaṃ; Akāyabandhanassāpi, gāmaṃ pavisatopi ca.
铁制的、木制的,以及一切陶土做的,都是如法的。
除了刀、钵、工作和陶轮之外。
Lohajaṃ dārujaṃ sabbaṃ, kappiyaṃ mattikāmayaṃ; Vinā satthañca pattañca, katakaṃ kumbhakārikaṃ.
卧具犍度论
Senāsanakkhandhakakathā
有靠背的高椅,就算超过了规定尺寸,也可以用。
同样地,五支椅和七支椅也都可以使用。
Āsandiko atikkanta-pamāṇopi ca vaṭṭati; Tathā pañcaṅgapīṭhampi, sattaṅgampi ca vaṭṭati.
在家里,用棉花填充的床和椅子,是为了坐下来。
把西沙帕木垫在头和脚下,对没病的人来说是允许的。
Tūlonaddhā ghareyeva, mañcapīṭhā nisīdituṃ; Sīsapādūpadhānañca, agilānassa vaṭṭati.
给病人铺好卧具,并在那里放好枕垫;
铺好垫布后,卧者可以躺下。
Santharitvā gilānassa, upadhānāni tattha ca; Paccattharaṇakaṃ datvā, nipajjantassa vaṭṭati.
横向是拳头大小的量,这是枕头的尺寸。
长度上则是一肘半,或者两肘,在《库伦达》中这样说。
Tiriyaṃ muṭṭhiratanaṃ, hoti bimbohanaṃ mitaṃ; Dīghato ca diyaḍḍhaṃ vā, dvihatthanti kurundiyaṃ.
用布片、树叶、羊毛、草、树皮这五种材料填满;
五种褥垫已经讲过了,这是按棉絮等填充材料的数量来作的总结性界定。
Pūritā coḷapaṇṇuṇṇa-tiṇavākehi pañcahi; Bhisiyo bhāsitā pañca, tūlānaṃ gaṇanāvasā.
五种木棉垫,还有三种棉垫;
野兽和鸟类的毛,这些是枕头的填充物。
Bhisitūlāni pañceva, tathā tūlāni tīṇipi; Lomāni migapakkhīnaṃ, gabbhā bimbohanassime.
人的毛发在毛发类中,薄拘罗花等在花类中;
多摩罗叶是纯净的,但在叶类中也不适用。
Manussalomaṃ lomesu, pupphesu bakulādikaṃ; Suddhaṃ tamālapattañca, paṇṇesu na ca vaṭṭati.
羊毛等五类棉絮;
大仙(佛陀)所宣说的那张坐褥;
不过,那在摩苏罗伽坐垫上是适用的。
这是《库伦达》注疏中所说的。
Uṇṇādikaṃ pañcavidhañca tūlaṃ; Mahesinā yaṃ bhisiyaṃ pavuttaṃ; Masūrake taṃ pana vaṭṭatīti; Kurundiyaṃ aṭṭhakathāya vuttaṃ.
这三种棉做成褥垫,都是不如法的。
掺入多摩罗叶的话,则在任何情况下都适用。
Yadetaṃ tividhaṃ tūlaṃ, bhisiyaṃ taṃ akappiyaṃ; Missaṃ tamālapattaṃ tu, sabbattha pana vaṭṭati.
而男子、女人的色身,或者畜生道众生的色身;
不管是叫人去做,还是自己去做,都犯恶作罪。
Rūpaṃ tu purisitthīnaṃ, tiracchānagatassa vā; Kārentassa karoto vā, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
本生故事或者事迹,也可以让别人来做;
花鬘工艺、藤蔓工艺,自己亲手做也是可以的。
Jātakaṃ pana vatthuṃ vā, kārāpetuṃ parehi vā; Mālākammaṃ latākammaṃ, sayaṃ kātumpi vaṭṭati.
所谓同座者,即凡以两个雨安居(年资)而论者。
Samānāsaniko nāma, dvīhi vassehi yo pana;
年长的也好,年轻的也好,或者才经过一个雨安居的也好。
Vuḍḍho vā daharo vāpi, vassenekena vā pana.
2839(此段无对应巴利原文内容,无法翻译。)
2839.
应当对同雨安居者说,而这里又有什么存在呢?
与七夏及三夏者一起,五夏比丘应坐下。
Samānavasse vattabbaṃ, kiñca nāmidha vijjati; Sattavassativassehi, pañcavasso nisīdati.
下面有能容三人坐的长座,它足以供人坐。
在同一张床或同一把椅子上,两个人坐在一起是可以的。
Heṭṭhā dīghāsanaṃ tiṇṇaṃ, yaṃ pahoti nisīdituṃ; Ekamañcepi pīṭhe vā, dve nisīdanti vaṭṭati.
除了双性人和女人,而黄门……
在长座上,所有人都被允许坐下。
Ubhatobyañjanaṃ itthiṃ, ṭhapetvā paṇḍakaṃ pana; Dīghāsane anuññātaṃ, sabbehipi nisīdituṃ.
前一个和后一个,以及期中受取者,
有三种住所的执取,被正自觉者所宣说。
Purimiko pacchimiko, tathevantaramuttako; Tayo senāsanaggāhā, sambuddhena pakāsitā.
从破晓之前,一直到初一日,
天还没亮,新一轮的破晓也还没到。
这确实是给住处的接收者。
他们说“田”是指入雨安居的时候。
Pubbāruṇā pāṭipadassa yāva; Punāruṇo bhijjati neva tāva; Idañhi senāsanagāhakassa; Khettanti vassūpagame vadanti.
清晨即已被占用时,而另一位比丘在住所,
如果对方来了之后开口索要,就应该对他说:已经拿走了。
Pātova gāhite añño, bhikkhu senāsane pana; Sace yācati āgantvā, vattabbo gāhitanti so.
先向僧团请示后,接受了雨安居的住处;
就算在雨安居期间还俗了,若获得那里所生的(供养)。
Saṅghikaṃ apaloketvā, gahitaṃ vassavāsikaṃ; Antovassepi vibbhanto, labhate tatrajaṃ sace.
如果比丘已经过了雨安居,从住者手里得到任何东西,
拿了允许的物品之后,又把它给了那个人自己。
Vuṭṭhavasso sace bhikkhu, kiñci āvāsihatthato; Gahetvā kappiyaṃ bhaṇḍaṃ, datvā tassattano pana.
在某个家族里,我的雨安居衣。
他说“拿了的就拿了吧”,说完就朝别处走了。
‘‘Asukasmiṃ kule mayhaṃ, vassāvāsikacīvaraṃ; Gāhitaṃ gaṇha’’iccevaṃ, vatvā gacchati so disaṃ.
如果他在已去之处还俗,就不得获取。
要拿取那已经到达他手上的,那仍然属于僧团。
Uppabbajati ce tattha, gataṭṭhāne, na labbhati; Gahetuṃ tassa sampattaṃ, saṅghikaṃyeva taṃ siyā.
如果他在那里当着众人面前使之接受下来,
他得到了所应得的一切雨安居衣。
Manusse sammukhā tattha, paṭicchāpeti ce pana; Sabbaṃ labhati sampattaṃ, vassāvāsikacīvaraṃ.
园林和精舍,以及两种地基;
褥、枕、床和椅凳,这是第三。
Ārāmo ca vihāro ca, vatthūni duvidhassapi; Bhisi bimbohanaṃ mañca-pīṭhanti tatiyaṃ pana.
铜锅、铜釜、诵经者和铜盖;
凿子、斧头、锄头、斧子和撬棍。
Lohakumbhī kaṭāhañca, bhāṇako lohavārako; Vāsi pharasu kuddālo, kuṭhārī ca nikhādanaṃ.
藤蔓、竹子、草、叶子,还有文若草和芦苇。
陶土和木器,第五项就按他所说的那样。
Valli veḷu tiṇaṃ paṇṇaṃ, muñjapabbajameva ca; Mattikā dārubhaṇḍañca, pañcamaṃ tu yathāha ca.
二法摄为二,第三摄为四;
第四种是九分法,第五种被认为是八分法。
‘‘Dvīhi saṅgahitāni dve, tatiyaṃ catusaṅgahaṃ; Catutthaṃ navakoṭṭhāsaṃ, pañcamaṃ aṭṭhadhā mataṃ.
就这样,以五种聚,以五种清净眼者;
世尊开示了二十五种重物。
Iti pañcahi rāsīhi, pañcanimmalalocano; Pañcavīsavidhaṃ nātho, garubhaṇḍaṃ pakāsayi’’.
这确实是属于僧团的重物。
比丘若分配或划分,就触犯重罪。
Idañhi pana saṅghassa, santakaṃ garubhaṇḍakaṃ; Vissajjento vibhājento, bhikkhu thullaccayaṃ phuse.
重物确实应由比丘、僧团或团体(处理);
已让渡却未释放,已分配却未宣说。
Bhikkhunā garubhaṇḍaṃ tu, saṅghena hi gaṇena vā; Vissajjitamavissaṭṭhaṃ, vibhattamavibhājitaṃ.
在前三种里,确实没有非重物。
铜釜、铜锅,还有铜制的器皿。
Purimesu hi tīsvettha, na catthāgarubhaṇḍakaṃ; Lohakumbhī kaṭāho ca, lohabhāṇakameva ca.
小件物品也分三类,这正是重物。
洗脚盆的铜器,是死物,应作分配。
Tividhaṃ khuddakaṃ vāpi, garubhaṇḍakamevidaṃ; Pādagaṇhanako loha-vārako bhājiyo mato.
再往上,从那里开始,铜水壶算是重物;
水瓶等所有这一切,确实都是重物。
Uddhaṃ pana tato loha-vārako garubhaṇḍakaṃ; Bhiṅkārādīni sabbāni, garubhaṇḍāni honti hi.
铁钵应当分配。
铜制的盘碟等也是如此;
烟管之类的,也不是。
应当分配,这一点已经说明。
Bhājetabbo ayopatto; Tambāyothālakāpi ca; Dhūmanettādikaṃ neva; Bhājetabbanti dīpitaṃ.
自己得到的那件铜器,哪怕只是一点点;
比丘不应把它当作个人财物来享用。
Attanā paṭiladdhaṃ taṃ, lohabhaṇḍaṃ tu kiñcipi; Na puggalikabhogena, bhuñjitabbañhi bhikkhunā.
青铜、铜、铁做的一切容器,
不能以个人受用的方式去使用。
Kaṃsavaṭṭakalohānaṃ, bhājanānipi sabbaso; Na puggalikabhogena, vaṭṭanti paribhuñjituṃ.
即使是锡制品,也应当由有智慧的人以同样的方式理解此法。
对僧团的东西没有过失,对在家人家里的东西也没有。
Tipubhaṇḍepi eseva, nayo ñeyyo vibhāvinā; Na doso saṅghike atthi, gihīnaṃ santakesu vā.
由乳石生成的重物,比如铜盘之类;
从握足处往上,瓶为重物。
Khīrapāsāṇasambhūtaṃ, garukaṃ taṭṭakādikaṃ; Pādagaṇhanato uddhaṃ, ghaṭako garubhaṇḍako.
由黄金丝制成、饰有峰顶、由水晶所生;
那些容器不合用,就算是在家人的东西也一样。
Siṅgisajjhumayaṃ hāra-kūṭajaṃ phalikubbhavaṃ; Bhājanāni na vaṭṭanti, gihīnaṃ santakānipi.
可分配的衣服算小件,重物算大件;
同样地,医师的斧头,以及放血针也是如此。
Vāsi bhājaniyā khuddā, garubhaṇḍaṃ mahattarī; Tathā pharasu vejjānaṃ, sirāvedhanakampi ca.
斧头、凿子、锄头,还有重物和挖具;
尖凿也是同样被执取的,这一点已经说明。
Kuṭhāri vāsi kuddālo, garubhaṇḍaṃ nikhādanaṃ; Sikharampi ca teneva, gahitanti pakāsitaṃ.
有四个开口的、槽口的、弯曲的,也在那里;
所有带柄的小凿具,都是重物。
Caturassamukhaṃ doṇi-mukhaṃ vaṅkampi tattha ca; Sadaṇḍaṃ khuddakaṃ sabbaṃ, garubhaṇḍaṃ nikhādanaṃ.
铁锤、铁砧,或者钳子、秤之类的器具;
如果有什么东西是布施给僧团的,那一切都属于僧团的贵重物品。
Muṭṭhikamadhikaraṇī , saṇḍāso vā tulādikaṃ; Kiñci saṅghassa dinnaṃ ce, taṃ sabbaṃ garubhaṇḍakaṃ.
理发师的剪刀和大小剃刀,
大毕钵罗剪是裁缝们的重物。
Nhāpitassa ca saṇḍāso, kattarī ca mahattarī; Mahāpipphalakaṃ tunna-kārānaṃ garubhaṇḍakaṃ.
藤蔓如果已经布施给僧团,或者是在僧团土地上生长而受到保护的,
即使只有半臂那么长,也是重的,诸如伏陀罗等。
Valli saṅghassa dinnā vā, tatthajātāpi rakkhitā; Aḍḍhabāhuppamāṇāpi, garu vettalatādikā.
由经文等制成的绳索或系带,
不过,在布施给僧团的时候,它们就归入重物的类别。
Suttavākādinibbattā, rajjukā yottakāni vā; Saṅghassa dinnakāle tu, gacchanti garubhaṇḍataṃ.
或者用椰子的纤维,或者用树皮,或者用任何东西,
确实,卷起来做成的一卷,也算是重物。
Nāḷikerassa hīre vā, vāke vā pana kenaci; Vaṭṭetvā hi katā eka-vaṭṭāpi garubhaṇḍakaṃ.
竹子如果布施给僧团,或者生长在那里的(竹子)受到保护;
长八指、针杆那么大的,算是重物。
Veḷu saṅghassa dinno vā, rakkhito tatthajātako; Aṭṭhaṅgulāyato sūci-daṇḍamatto garuṃ siyā.
伞柄、杖、伞骨、牙签、铁、杖、剪刀柄。
踏脚板,油筒,这些是应该分配的东西。
Chattadaṇḍasalākāyo, daṇḍo kattarayaṭṭhipi; Pādagaṇhanakā tela-nāḷī bhājaniyā ime.
在文阇草之类的东西里,哪怕只有一把的量,也可能是重的;
哪怕只布施一片棕榈叶等,或者布施在那里生长的东西。
Muñjādīsupi yaṃ kiñci, muṭṭhimattaṃ garuṃ siyā; Tālapaṇṇādimekampi, dinnaṃ vā tatthajātakaṃ.
就算只是一本八指宽的空书册,也算重的;
陶土、天然土,或者五色土,又或者石灰。
Aṭṭhaṅgulappamāṇopi, garukaṃ rittapotthako; Mattikā pakatī vāpi, pañcavaṇṇā sudhāpi vā.
在黏液等之中,或者任何物,或者是布施出去的东西,或者是那里生长之物。
而像多罗果那样大小的,则被说明为重物。
Silesādīsu vā kiñci, dinnaṃ vā tatthajātakaṃ; Tālapakkapamāṇaṃ tu, garubhaṇḍanti dīpitaṃ.
像藤蔓、竹子之类的东西,只要是没有被守护、没有被保护的,
只要不是沉重之物,就可以随自己的心意取用。
Valliveḷādikaṃ kiñci, arakkhitamagopitaṃ; Garubhaṇḍaṃ na hoteva, gahetabbaṃ yathāsukhaṃ.
对于已守护、已保护的,取者应当取。
平等地给,或者给得更多,或者只给增长的部分。
Rakkhitaṃ gopitaṃ vāpi, gahetabbaṃ tu gaṇhatā; Samakaṃ atirekaṃ vā, datvā phātikameva vā.
眼药、雌黄,还有阿魏、雄黄;
应当分享,应当被了知,这是智者、通晓律者所了知的。
Añjanaṃ haritālañca, tathā hiṅgu manosilā; Bhājetabbanti viññeyyaṃ, viññunā vinayaññunā.
哪怕是木头做的东西,只要大小像针柄那样,
长八指的木制品算是重物。
Dārubhaṇḍepi yo koci, sūcidaṇḍappamāṇako; Aṭṭhaṅgulāyato dāru-bhaṇḍako garubhaṇḍakaṃ.
不过,在大注疏里,是分别之后才显示的;
长椅也有七支,以及贤座和脚凳。
Mahāaṭṭhakathāyaṃ tu, vibhajitvāva dassitaṃ; Āsandikopi sattaṅgo, bhaddapīṭhañca pīṭhikā.
羊脚椅和圆轮,
梳子、草席座,还有洗涤用的木板。
Pīṭhameḷakapādañca, tathāmaṇḍakavaṭṭakaṃ; Kocchaṃ palālapīṭhañca, dhovane phalakampi ca.
捆扎用的木槌,还有捶打衣物的木槌;
还有芒果箱和染槽船。
Bhaṇḍikā muggaro ceva, vatthaghaṭṭanamuggaro; Ambaṇampi ca mañjūsā, nāvā rajanadoṇikā.
连小鼓、大鼓、鼓箱和勺子;
像这样等等,全部也都是属于僧团的贵重物品。
Uḷuṅkopi samuggopi, karaṇḍampi kaṭacchupi; Evamādi tu sabbampi, saṅghikaṃ garubhaṇḍakaṃ.
一切木制的房屋建材,都被认为是重的。
可以分配的皮革是允许的,不可分配的是不允许的。
Sabbaṃ dārumayaṃ geha-sambhāraṃ garukaṃ mataṃ; Bhājiyaṃ kappiyaṃ cammaṃ, akappiyamabhājiyaṃ.
羊皮被说成是重物,臼之类的东西也一样。
织工等所用的器具,以及属于僧团的农具。
Eḷacammaṃ garuṃ vuttaṃ, tathevodukkhalādikaṃ; Pesakārādibhaṇḍañca, kasibhaṇḍañca saṅghikaṃ.
同样地,还有钵盖和扇子;
扇子、簸箕、篮子,还有所有的扫帚,都是重物。
Tathevādhārako patta-pidhānaṃ tālavaṇṭakaṃ; Bījanī pacchi caṅkoṭaṃ, sabbā sammuñjanī garu.
不管是哪种铺在地上的东西,不管是哪一张草席;
还有带轮子的车乘,以及所有笨重的东西。
Yaṃ kiñci bhūmattharaṇaṃ, yo koci kaṭasārako; Cakkayuttakayānañca, sabbampi garubhaṇḍakaṃ.
伞、棕榈叶扇、角和葫芦容器;
鞋、钻火木、滤水器等,这些是轻便之物。
Chattañca muṭṭhipaṇṇañca, visāṇaṃtumbabhājanaṃ; Upāhanāraṇīdhamma-karaṇādi lahuṃ idaṃ.
象牙和犀角,就像它们本来的状态那样,还没有经过削制;
床脚之类任何还没加工好的、该被削制的东西。
Hatthidanto visāṇañca, yathāgatamatacchitaṃ; Mañcapādādi yaṃ kiñci, bhājanīyamaniṭṭhitaṃ.
阿魏盒也都做完了、削好了,形状(种类)亦如是;
还有眼药膏和药签、容器和擦水布。
Niṭṭhito tacchito vāpi, vidho hiṅgukaraṇḍako; Añjanī ca salākāyo, bhājanī udapuñchanī.
一切陶器,也都值得使用;
还有钵、炭火盆、烟熏器和陶罐碎片。
Sabbaṃ kulālabhaṇḍampi, paribhogārahaṃ pana; Pattaṅgārakaṭāhañca, dhūmadānaṃ kapallikā.
塔形建筑、油灯树和砖砌的屋顶覆盖物;
而属于僧团的一切,也被说明为重的物品。
Thūpikā dīparukkho ca, cayanacchadaniṭṭhakā; Saṅghikaṃ pana sabbampi, garubhaṇḍanti dīpitaṃ.
金钵,还有盘子和水瓶;
陶罐亦属金属器皿,还有水壶,以及可分与者。
Patto kañcanako ceva, thālakaṃ kuṇḍikāpi ca; Ghaṭako lohabhaṇḍepi, kuṇḍikāpi ca bhājiyā.
用重的物品换重的物品,用不动产换不动产的。
转交给僧团之后,才可以取用。
Garunā garubhaṇḍañca, thāvarena ca thāvaraṃ; Saṅghassa parivattetvā, gaṇhituṃ pana vaṭṭati.
不能用没洗过的脚踩上卧具和坐具;
即使脚湿,比丘也同样要穿鞋。
Adhotena ca pādena, nakkame sayanāsanaṃ; Allapādena vā bhikkhu, tatheva saupāhano.
对于在地上吐痰的人,或者在处理过的地面上;
没看见处理过的墙壁而(吐痰),犯恶作。
Bhūmiyā niṭṭhubhantassa, parikammakatāya vā; Parikammakataṃ bhittiṃ, apassentassa dukkaṭaṃ.
已经整理好的地面,以及属于僧团的床和椅。
仅用自己的物品铺开后,由任何人。
Parikammakataṃ bhūmiṃ, saṅghikaṃ mañcapīṭhakaṃ; Attano santakeneva, pattharitvāna kenaci.
如果他睡着了,就该贸然地躺下;
如果身体的某个部位碰到床,就犯恶作。
Nipajjitabbaṃ, sahasā, tassa niddāyato yadi; Sarīrāvayavo koci, mañcaṃ phusati dukkaṭaṃ.
至于对身上的毛一根根数,那就犯恶作。
以手足之掌去踩踏,则是允许的。
Lomesu pana lomānaṃ, gaṇanāyeva dukkaṭaṃ; Talena hatthapādānaṃ, vaṭṭatakkamituṃ pana.
一份价值千钱的钵食,连同衣一起
已满一夏的比丘,也把(他)书写记录后安置好了。
Sahassagghanako koci, piṇḍapāto sacīvaro; Patto avassikaṃ bhikkhuṃ, likhitvā ṭhapitopi ca.
就像这样的团食,过了六十年之后,
已生起者应施与住立者六十年之资具,智者如是。
Tādiso piṇḍapātova, saṭṭhivassānamaccaye; Uppanno saṭṭhivassassa, ṭhitikāya dade budho.
吃了指定份的食物后,如果出生为沙弥;
后来他才能从沙弥的轮派次序中受取。
Uddesabhattaṃ bhuñjitvā, jāto ce sāmaṇerako; Gahetuṃ labhati taṃ pacchā, sāmaṇerassa pāḷiyā.
一个满二十岁的人,明天将得到指派。
如果他在今天受具足戒,原有的轮候资格便已失效。
Sampuṇṇavīsavasso yo, sve uddesaṃ labhissati; Ajja so upasampanno, atītā ṭhitikā siyā.
如果拿到了食物筹,但当天并没有得到食物;
第二天由他所得,应被收取,这毫无疑问。
Sace pana salākā tu, laddhā bhattaṃ na taṃdine; Laddhaṃ, punadine tassa, gāhetabbaṃ, na saṃsayo.
对于破损越来越严重的下衣,以及一餐独行者,确实。
应当各自确定好时限之后,再发放签筹。
Uttaruttaribhaṅgassa, bhattassekacarassa hi; Visuñhi ṭhitikā katvā, dātabbā tu salākikā.
如果只得到了饭食,而不是上衣的破布。
或者得到了额外的一份,或者根本没得到食物。
Bhattameva sace laddhaṃ, na panuttaribhaṅgakaṃ; Laddhamuttaribhaṅgaṃ vā, na laddhaṃ bhattameva vā.
无论通过什么方式、无论是什么,只要没有得到,就属于那相应的那个。
那些事物在第二天也应当获取,这一点已经说明。
Yena yena hi yaṃ yaṃ tu, na laddhaṃ, tassa tassa ca; Taṃ taṃ punadine cāpi, gāhetabbanti dīpitaṃ.
以僧团指派食为首的这种食物,也有七种;
客比丘食等四种,已经讲过了。
Saṅghuddesādikaṃ bhattaṃ, idaṃ sattavidhampi ca; Āgantukādibhattañca, catubbidhamudīritaṃ.
还有寺院轮次食和常时小屋食;
这十五种食物,在这里全都已经一一说明了。
Vihāravārabhattañca, niccañca kuṭibhattakaṃ; Pannarasavidhaṃ bhattaṃ, uddiṭṭhaṃ sabbamevidha.
反复地审察巴利圣典与注疏,
有智慧的人应当妥善分配僧团的资具。
Pāḷimaṭṭhakathañceva, oloketvā punappunaṃ; Saṅghike paccaye sammā, vibhajeyya vicakkhaṇo.
关于仪轨篇章的讨论
Vattakkhandhakakathā
外来客、常住者和乞食者
在住处、林野和随喜方面
在食物、旅行者、暖房方面,有种种应做之事;
在家里,同样地,进入厕所时。
Āgantukāvāsikapiṇḍacārī-; Senāsanāraññanumodanāsu ; Vattāni bhatte gamikassa jantā-; Ghare tathā vaccakuṭippavese.
对阿阇梨、亲教师、弟子和同住者应尽的种种义务,
住处相关的义务也全部包括在内。
这十四种义务已经讲完了。
由心地清净的导师。
Ācariyupajjhāyakasissasaddhi- ; Vihārivattānipi sabbasova; Vattāni vuttāni catuddaseva; Visuddhacittena vināyakena.
客比丘进入寺院时,
伞应当带进来,鞋子应当脱掉。
Āgantukena ārāmaṃ, pavisantena bhikkhunā; Chattaṃ panāpanetabbaṃ, muñcitabbā upāhanā.
不应把头蒙起来,也不应只用衣布盖住头顶。
确实不应以彼且以饮用水洗脚。
Oguṇṭhanaṃ na kātabbaṃ, sīse cīvarameva vā; Na hi tena ca dhotabbā, pādā pānīyavārinā.
问讯之后,应向精舍中的长老比丘行礼。
比丘应当在合适的时间,通过那位比丘询问住处。
Vanditabbāva pucchitvā, vihāre vuḍḍhabhikkhuno; Kāle senāsanaṃ tena, pucchitabbañca bhikkhunā.
还有厕所、小便处和饮用水。
洗用水、僧团规约、行乞处等。
Vaccaṭṭhānañca passāva-ṭṭhānaṃ pānīyameva ca; Paribhojanīyaṃ saṅgha-katikaṃ gocarādikaṃ.
看见年长的来访比丘时,即使是常住的比丘,
钵应被接受,迎接袈裟。
Vuḍḍhamāgantukaṃ disvā, bhikkhunāvāsikenapi; Pattaṃ paṭiggahetabbaṃ, paccuggantvāna cīvaraṃ.
应当铺设好座位,还要为他准备洗脚水。
应当把(洗足)水放好,并询问(来客)是否要用水。
Āsanaṃ paññapetabbaṃ, tassa pādodakampi ca; Upanikkhipitabbañca, pucchitabbañca vārinā.
应当礼敬他,也应当为他安排住处和座位。
已经历与未经历,或在行处与非行处;
Vandeyyo paññapetabbaṃ, tassa senāsanampi ca; Ajjhāvutthamavutthaṃ vā, gocarāgocarampi ca.
大小便的地方,以及需要教导的俗家。
进去和出来的时候,该说“喝水”等话。
Vaccaṭṭhānañca passāva-ṭṭhānaṃ sekkhakulāni ca; Pavese nikkhame kālo, vattabbo pāniyādikaṃ.
如果那个人是刚受戒的新比丘,
就像客比丘到来时那样;
正是以坐着的他,于他而言。
这(上述礼仪)是一切住处比丘尼都应当行的。
Sace so navako hoti; Āgatāgantuko yathā; Nisinneneva tenassa; Sabbamāvāsibhikkhunā.
把钵放在这里,坐这个座位。
应当这样说:住处也是应当布施的。
‘‘Atra pattaṃ ṭhapehīti, nisīdāhīdamāsanaṃ’’; Iccevaṃ pana vattabbaṃ, deyyaṃ senāsanampi ca.
想要离开的比丘,要把木制和陶制的器具收拾好,
收拾好该带走的东西,把住处也关好之后。
Dārumattikabhaṇḍāni, gantukāmena bhikkhunā; Gantabbaṃ paṭisāmetvā, thaketvāvasathampi ca.
比丘即使已告辞,也应当前往卧坐处。
就算没人可以问,也要好好守护(好)再离开。
Āpucchitvāpi gantabbaṃ, bhikkhunā sayanāsanaṃ; Pucchitabbe asantepi, gopetvā vāpi sādhukaṃ.
不要贸然进入,也不要贸然离开。
托钵乞食的人,应当站在不太远也不太近的地方。
Sahasā pavise nāpi, sahasā na ca nikkhame; Nātidūre naccāsanne, ṭhātabbaṃ piṇḍacārinā.
用左手把僧伽梨(双层大衣)提起,然后又把钵拿起来;
智者用右手把它向前伸出,然后接受施食。
Vāmahatthena saṅghāṭiṃ, uccāretvātha bhājanaṃ; Dakkhiṇena paṇāmetvā, bhikkhaṃ gaṇheyya paṇḍito.
比丘应该先观察片刻,施主是否想布施汤;
比丘应当看向中间,不要盯着施食者的脸。
Sūpaṃ vā dātukāmāti, sallakkheyya muhuttakaṃ; Olokeyyantarā bhikkhu, na bhikkhādāyikāmukhaṃ.
饮水之类的东西也应该随身携带,即使是住在森林里的比丘也一样。
星宿、与它相应的结合,以及方位,都应当知道。
Pānīyādi panāneyyaṃ, bhikkhunāraññakenapi; Nakkhattaṃ tena yogo ca, jānitabbā disāpi ca.
大小便处和用水处,依次排列。
按僧龄次第去做的人,会犯恶作罪。
Vaccapassāvatitthāni, bhavanti paṭipāṭiyā; Karontassa yathāvuḍḍhaṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
不要贸然撩起衣袍冲进厕所,也不要在厕所里逗留。
先咳一声,站在外面,然后再慢慢进去。
Sahasā ubbhajitvā vā, na ca vaccakuṭiṃ vise; Ukkāsitvā bahi ṭhatvā, pavise saṇikaṃ pana.
比丘排便时,不应该发出哼哼声;
嚼齿木的人,或者做此事的人,产生恶作罪。
Vaccaṃ na nitthunantena, kātabbaṃ pana bhikkhunā; Khādato dantakaṭṭhaṃ vā, karoto hoti dukkaṭaṃ.
不过,不应当把大便拉在粪桶外面。
也不能在尿桶外小便。
Vaccaṃ pana na kātabbaṃ, bahiddhā vaccadoṇiyā; Passāvopi na kātabbo, bahi passāvadoṇiyā.
不要用粗糙的物品刮擦,也不要把木片丢进厕所坑里。
应丢弃唾液,但不应把它倒进尿盆里。
Kharena nāvalekheyya, na kaṭṭhaṃ vaccakūpake; Chaḍḍeyya na ca pāteyya, kheḷaṃ passāvadoṇiyā.
有智慧的人应该站在鞋上向上拔出。
就在那里应遮盖,但于出去时,站着。
Pādukāsu ṭhitoyeva, ubbhajeyya vicakkhaṇo; Paṭicchādeyya tattheva, ṭhatvā nikkhamane pana.
如果在水里大便了,就不该漱口。
破除愚痴的牟尼已将它宣示为恶作。
Nācameyya sace vaccaṃ, katvā yo salile sati; Tassa dukkaṭamuddiṭṭhaṃ, muninā mohanāsinā.
不应发出“咂咂”声漱口,也不应做出“咂咂”声。
漱口之后,即使是在碗里,也不应留下水。
Sasaddaṃ nācametabbaṃ, katvā capu capūti ca; Ācamitvā sarāvepi, sesetabbaṃ na tūdakaṃ.
即使已经除去粪便并排便后,出去时仍然犯恶作。
就算有泥垢,也要彻底清除干净。
Ūhatampi adhovitvā, nikkhamantassa dukkaṭaṃ; Uklāpāpi sace honti, sodhetabbaṃ asesato.
如果便桶已经满了,就该用刮除工具清理。
如果水罐空了,就该把它倒掉;如果水罐空了,就该用水把它装满。
Avalekhanakaṭṭhena, pūro ce pīṭharo pana; Chaḍḍeyya kumbhi rittā ce, kumbhiṃ pūreyya vārinā.
没有长老请求,确实不应诵巴帝摩卡。
不该说法,也不该提问,更不该作答。
Anajjhiṭṭho hi vuḍḍhena, pātimokkhaṃ na uddise; Dhammaṃ na ca bhaṇe, pañhaṃ, na puccheyya na vissaje.
已经告辞之后还在继续说法的人,遇到比自己更年长的长老到来时,
再次请求许可这件事,已经没有应尽的义务了,这一点已经说明清楚。
Āpucchitvā kathentassa, vuḍḍhaṃ vuḍḍhatarāgame; Puna āpucchane kiccaṃ, natthīti paridīpitaṃ.
和长老同住一处时,
未经请求,就不该在任何时候自己诵习。
Vuḍḍhenekavihārasmiṃ, saddhiṃ viharatā pana; Anāpucchā hi sajjhāyo, na kātabbo kadācipi.
连诵出都不该做,还谈什么反复问难?
具法眼的比丘不应该说法。
Uddesopi na kātabbo, paripucchāya kā kathā; Na ca dhammo kathetabbo, bhikkhunā dhammacakkhunā.
不应熄灭灯火,也不应点亮它;
窗户和门扇,既不该关上,也不该打开。
Na dīpo vijjhāpetabbo, kātabbo vā na ceva so; Vātapānakavāṭāni, thakeyya vivareyya no.
在经行处经行时,遇到年长比丘,应当转身让开。
也不要用衣角或身体去碰它。
Caṅkame caṅkamanto ca, vuḍḍhato parivattaye; Tampi cīvarakaṇṇena, kāyena na ca ghaṭṭaye.
不应在长老们面前洗澡,也不应在他们上方洗澡。
对下行的人,应该让路,不要冲撞。
Purato neva therānaṃ, nhāyeyya na panūpari; Uttaraṃ otarantānaṃ, dade maggaṃ, na ghaṭṭaye.
不圆满履行行仪,戒就不会圆满。
戒行不清净、智慧又差的人,得不到心的专一安定。
Vattaṃ aparipūrento, na sīlaṃ paripūrati; Asuddhasīlo duppañño, cittekaggaṃ na vindati.
心散乱的人无法专注一境,也看不见正法。
没看见正法的人,无法从苦中解脱出来。
Vikkhittacittonekaggo, saddhammaṃ na ca passati; Apassamāno saddhammaṃ, dukkhā na parimuccati.
所以,有智慧的胜者之子确实应当履行自己的义务。
听从最胜佛陀的教诫后,就会走向涅槃。
Tasmā hi vattaṃ pūreyya, jinaputto vicakkhaṇo; Ovādaṃ buddhaseṭṭhassa, katvā nibbānamehiti.
比丘尼篇章的解说
Bhikkhunikkhandhakakathā
比丘尼把身体、大腿或乳房露出来,
也不应该向比丘展示自己的性器官。
Kāyaṃ ūruṃ thanaṃ vāpi, vivaritvāna bhikkhunī; Attano aṅgajātaṃ vā, bhikkhussa na ca dassaye.
无论比丘尼与比丘有任何关联,甚至与之相结合时,
那时,她正在对比丘说话,就犯下恶罪。
Bhikkhunā saha yaṃ kiñci, sampayojentiyāpi ca; Tato bhāsantiyā bhikkhuṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
比丘尼也不应该系过长的腰带;
就用那腰带,或者用那胸带。
Na ca bhikkhuniyā dīghaṃ, dhāreyya kāyabandhanaṃ; Teneva kāyabandhena, thanapaṭṭena vā pana.
或者用藤条和条,或者用皮条,如此等等;
或者用布条,或者用布编的绳子,或者用布卷成的带子。
Vilīvena ca paṭṭena, cammapaṭṭena vā tathā; Dussapaṭṭena vā dussa-veṇiyā dussavaṭṭiyā.
不应把肋骨弄弯;如果弄弯,就是犯恶作。
不应拿骨头之类的东西摩擦臀部。
Na phāsukā nametabbā, dukkaṭaṃ tu namentiyā; Na ghaṃsāpeyya samaṇī, jaghanaṃ aṭṭhikādinā.
或者用手,或者用手刷,或者用脚,或者用脸和膝盖。
如果她让人敲打自己,就犯恶作罪。
Hatthaṃ vā hatthakocchaṃ vā, pādaṃ vā mukhamūrukaṃ; Koṭṭāpeti sace tassā, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
不应该涂脸,也不应该抹粉。
用马西拉(manosilā)会犯戒,用拉阇提(lañjati)涂脸也会犯戒。
Na mukhaṃ limpitabbaṃ tu, na cuṇṇetabbameva ca; Manosilāya vāpatti, mukhaṃ lañjantiyā siyā.
不应涂饰身体,也不应涂饰面容。
不应做眼影妆,也不应做额头装饰。
Aṅgarāgo na kātabbo, mukharāgopi vā tathā; Avaṅgaṃ na ca kātabbaṃ, na kātabbaṃ visesakaṃ.
贪欲从观看而生,所以不该去看。
不该站在能被看到的地方,也不该使作舞蹈。
Olokanakato rāgā, oloketuṃ na vaṭṭati; Ṭhātabbaṃ na ca sāloke, sanaccaṃ na ca kāraye.
为妓女授具足戒,牟尼说这是恶作。
或者卖酒、卖肉、卖叶子的。
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, gaṇikaṃ vuṭṭhapentiyā; Suraṃ vā pana maṃsaṃ vā, paṇṇaṃ vā vikkiṇantiyā.
不该去搞放贷生息,也不该去做买卖经营。
若穿戴树皮冠或甲胄,则犯恶作。
Vaḍḍhiṃ vāpi vaṇijjaṃ vā, payojetuṃ na vaṭṭati; Tirīṭaṃ kañcukaṃ vāpi, yadi dhāreti dukkaṭaṃ.
男奴或女奴,同样地,或者雇工。
不应被使前来,即使是畜生道的众生也。
Dāso vā pana dāsī vā, tathā kammakaropi vā; Na cevupaṭṭhapetabbo, tiracchānagatopi vā.
比丘尼也不可以穿纯蓝色等颜色的袈裟。
应当被穿戴,不应穿戴,一切乃至毡也是如此。
Na ca bhikkhuniyā sabba-nīlādiṃ pana cīvaraṃ; Dhāretabbaṃ, na dhāreyya, sabbaṃ namatakampi ca.
覆盖或不覆盖,截断或不截断;
不应该盯着看任何男性特征。
Paṭicchannāpaṭicchannaṃ , chinnaṃ vācchinnameva vā; Purisabyañjanaṃ sabbaṃ, oloketuṃ na vaṭṭati.
比丘尼远远地看见比丘时,
应该给他让路,远远地就退到一边。
Dūratova ca passitvā, bhikkhuṃ bhikkhuniyā pana; Maggo tassa padātabbo, okkamitvāna dūrato.
比丘尼托着钵在乞食时,看见了一位比丘;
把那个翻过来取出来之后,应当给比丘看。
Bhikkhuṃ pana ca passitvā, pattaṃ bhikkhaṃ carantiyā; Nīharitvā tamukkujjaṃ, dassetabbaṃ tu bhikkhuno.
或者做缠腰布,或者系腰带;
在月经期,大仙允许为经期中的女子。
Saṃvellikañca kātuṃ vā, dhāretuṃ kaṭisuttakaṃ; Utukāle anuññātaṃ, utunīnaṃ mahesinā.
男女用的车乘,或者手推车;
还有,病人可以乘坐轿椅。
Itthiposayutaṃ yānaṃ, hatthavaṭṭakameva vā; Pāṭaṅkī ca gilānāya, vaṭṭatevābhirūhituṃ.
即使她安住于八敬法,但若正在行敬悦(敬悦/别住)罚,
得到僧团认可后,应予授予;第二位则是比丘尼。
Garudhamme ṭhitāyāpi, mānattaṃ tu carantiyā; Sammannitvā padātabbā, dutiyā pana bhikkhunī.
若女人出家时,胎儿产出;
如果那个女人也有儿子,同样应该指派第二位比丘尼作为同伴。
Yassā pabbajjakāle tu, gabbho vuṭṭhāti itthiyā; Putto yadi ca tassāpi, dātabbā dutiyā tathā.
母亲得以哺乳、喂养自己的孩子;
即使把她装饰好抱在胸前,她仍然得以躺卧。
Mātā labhati pāyetuṃ, bhojetuṃ puttamattano; Maṇḍetumpi ure katvā, setuṃ labhati sā pana.
不过,除了与第二任妻子同床之外,对那个人确实也应如此。
对其他男子,也应当同样对待。
Ṭhapetvā sahaseyyaṃ tu, tasmiṃ dutiyikāya hi; Purisesu yathāññesu, vattitabbaṃ tatheva ca.
她仅仅因为还俗就不再是比丘尼了,因为在这里她已经不是比丘尼。
因此,比丘尼不存在舍弃修学这回事。
Vibbhameneva sā hoti, yasmā idha abhikkhunī; Tasmā bhikkhuniyā sikkhā-paccakkhānaṃ na vijjati.
就像她一旦还俗之后,就再也没有受具足戒的资格了。
已经落入外道之见的人,同样不能受具足戒。
Vibbhantāya yathā tassā, puna natthūpasampadā; Gatāya titthāyatanaṃ, tathā natthūpasampadā.
剃除指甲和头发,以及接受男人们的礼敬;
然而,甚至同意对伤口进行处理,也是可以的。
Chedanaṃ nakhakesānaṃ, purisehi ca vandanaṃ; Vaṇassa parikammampi, sādituṃ pana vaṭṭati.
不应该由任何女人在厕所里大便。
下方敞开、上方遮蔽,也可以。
Na vaccakuṭiyā vacco, kātabbo yāya kāyaci; Heṭṭhāpi vivaṭe uddhaṃ, paṭicchannepi vaṭṭati.
但并不是在任何地方都适合盘腿坐下。
病人可以半跏趺坐,这一点已经说明。
Na ca vaṭṭati sabbattha, pallaṅkena nisīdituṃ; Gilānāyaḍḍhapallaṅkaṃ, vaṭṭatīti pakāsitaṃ.
比丘尼无论如何都不应住在森林里;
不该在非渡口处或男子渡口处沐浴。
Na ca bhikkhuniyāraññe, vatthabbaṃ tu kathañcana; Atitthe naratitthe vā, nhāyituṃ na ca vaṭṭati.
一位女沙门用香粉,以及用涂香泥;
若她逆流沐浴,则犯恶作罪。
Samaṇī gandhacuṇṇena, yā ca vāsitamattiyā; Nhāyeyya paṭisote vā, tassā āpatti dukkaṭaṃ.
你自己享用吧,为了自己受用。
把布施物转施给别人、自己还没用过,对转施的比丘尼来说就是恶作罪。
‘‘Tvaṃyeva paribhuñjā’’ti, paribhogatthamattano; Dinnaṃ abhutvā aññassa, dentiyā pana dukkaṭaṃ.
让比丘们把一切都接受下来,以便食用。
没有受具足戒的比丘时,对比丘尼来说则是可以的。
Sabbaṃ paṭiggahāpetvā, bhikkhūhi paribhuñjituṃ; Asantenupasampanne, bhikkhunīnaṃ tu vaṭṭati.
四种业论
Catubbidhakammakathā
这四种羯磨是求听羯磨;
单白羯磨、白二羯磨和白四羯磨。
Cattārimāni kammāni, apalokanasaññitaṃ; Ñatti ñattidutiyañca, kammaṃ ñatticatutthakaṃ.
而求听羯磨则涉及五种情形。
单白羯磨适用于九种情形,白二羯磨适用于七种情形。
Apalokanakammaṃ tu, pañca ṭhānāni gacchati; Ñattikammaṃ navaṭṭhānaṃ, dutiyaṃ satta gacchati.
同样地,白四羯磨也适用于七种处所。
驱摈与收摄、盘杜与梵罚。
Tathā ñatticatutthampi, satta ṭhānāni gacchati; Nissāraṇañca osāro, bhaṇḍukaṃ brahmadaṇḍako.
察看羯磨确实是第五,以羯磨相为第五。
从沙弥的角度来说,驱摈与收摄。
Apalokanakammañhi, kammalakkhaṇapañcamaṃ; Nissāraṇañca osāraṃ, samaṇuddesato vade.
以正在出家的阐陀,对盘杜咖施以梵罚;
对其他同样情况的比丘,也应该这样做。
Bhaṇḍukaṃ pabbajantena, channena brahmadaṇḍakaṃ; Aññassapi ca kātabbo, tathārūpassa bhikkhuno.
所有的人都集合起来,向所有人从各方面一一请许可之后;
僧团确实给予他衣钵等资具。
Sabbo sannipatitvāna, āpucchitvāna sabbaso; Cīvarādiparikkhāraṃ, saṅgho yaṃ deti tassa hi.
向比丘们请求许可三遍,然后随他们的心意;
对僧团的布施,就是这样,具有这种业行的特征。
Tikkhattuṃ apaloketvā, bhikkhūnaṃ ruciyā pana; Evaṃ saṅghassa dānaṃ tu, hoti taṃ kammalakkhaṇaṃ.
出离与非执持,布萨自恣。
认可与布施,以及受取为第七。
Nissāraṇamathosāro , uposathapavāraṇā; Sammuti ceva dānañca, paṭiggāho ca sattamo.
连同撤回,被称为第八。
业的特相,以及通过表白的九个处所。
Paccukkaḍḍhanatā ceva, aṭṭhamī parikittitā; Kammassa lakkhaṇañcāti, nava ṭhānāni ñattiyā.
在判决还没确定之前,对于那位不精通戒律的长老;
他的驱摈已经宣说了,因为那就是所谓的驱摈。
Vinicchaye asampatte, therassāvinayaññuno; Tassa nissāraṇā vuttā, yā sā nissāraṇāti hi.
对于想要受具足戒的人来说,这就是“来”的召请。
也通过布萨的方式,也通过自恣的方式。
Upasampadāpekkhassa, āgacchosāraṇāti sā; Uposathavasenāpi, pavāraṇavasenapi.
因为以白安立的缘故,这两种就是白羯磨。
我要教诫那些想要受具足戒的人。
Ñattiyā ṭhapitattā hi, ñattikammānime duve; ‘‘Upasampadāpekkhañhi, anusāseyyaha’’nti ca.
我要向名叫某某的比丘询问律。
像这样等等所进行的,就是这种公告与假立施设。
‘‘Itthannāmamahaṃ bhikkhuṃ, puccheyyaṃ vinaya’’nti ca; Evamādipavattā hi, edisā ñatti sammuti.
把舍弃衣等物品的给予,称为“布施”。
对诸罪的接受,就叫做“接受”。
Nissaṭṭhacīvarādīnaṃ, dānaṃ ‘‘dāna’’nti vuccati; Āpattīnaṃ paṭiggāho, ‘‘paṭiggāho’’ti vuccati.
撤销,被认为就是撤销自恣。
做完这个布萨后,我会在适当的时候邀请自恣。
Paccukkaḍḍhanatā nāma, pavārukkaḍḍhanā matā; ‘‘Imaṃ uposathaṃ katvā, kāle pavārayāmi’’ti.
在草席事中,最先只有一次告白,其余的是告白加一次表决。
这就是羯磨的特征,单白有九处。
Tiṇavatthārake sabba-paṭhamā ñatti cetarā; Kammalakkhaṇametanti, nava ṭhānāni ñattiyā.
白二羯磨能到达七种处所;
驱摈、收摄、认可,以及布施本身。
Ñattidutiyakammampi, satta ṭhānāni gacchati; Nissāraṇamathosāraṃ, sammutiṃ dānameva ca.
举出、宣说和业相,则是第七。
把钵翻过来这类做法,则被认为是无精华的。
Uddhāraṃ desanaṃ kamma-lakkhaṇaṃ pana sattamaṃ; Pattanikkujjanādī tu, nissārosāraṇā matā.
所谓共许,就是界区等,它被认为是十五种。
Sammuti nāma sīmādi, sā pañcadasadhā matā;
Dānaṃ kathinavatthassa, dānaṃ matakavāsaso.
咖提那衣的舍除,被称为“舍除”。
对库提瓦图(kuṭivatthu)和精舍地基的开示。
Kathinassantarubbhāro, ‘‘ubbhāro’’ti pavuccati; Desanā kuṭivatthussa, vihārassa ca vatthuno.
在以草覆地中,以及在归咎愚痴等事情上,
在这里,以羯磨语为准,羯磨的特相被认定。
Tiṇavatthārakamme ca, mohāropanatādisu; Kammavācāvasenettha, kammalakkhaṇatā matā.
就这样,以白二羯磨为基础的这七种已经宣说。
同样,白四羯磨也适用于七种情形。
Iti ñattidutiyassa, ime satta pakāsitā; Tathā ñatticatutthampi, satta ṭhānāni gacchati.
驱除、摄受、共许、布施、制止;
还有谏诤,这是第七项业相。
Nissāraṇamathosāraṃ, sammutiṃ dānaniggahaṃ; Samanubhāsanañceva, sattamaṃ kammalakkhaṇaṃ.
而施行七种呵责等羯磨;
轻安以出离为目的,被认为是他们的恢复。
Sattannaṃ tajjanādīnaṃ, kammānaṃ karaṇaṃ pana; Nissāraṇātha passaddhi, tesaṃ osāraṇā matā.
至于对比丘尼的教诫,则被宣说为“认可”。
敬悦别住的布施,就称为“布施”。
Ovādo bhikkhunīnaṃ tu, sammutīti pakāsitā; Mānattaparivāsānaṃ, dānaṃ ‘‘dāna’’nti vuccati.
再者,根本的收回,被称为“压制”;
随顺被举罪者的人,有八种,直到第三次。
Puna mūlāpaṭikkasso, ‘‘niggaho’’ti pavuccati; Ukkhittassānuvattikā, aṭṭha yāvatatīyakā.
阿利吒和旃陀迦利,这十一位是我的。
这些人的情况则可以从十种共同的谏责来了知。
Ariṭṭho caṇḍakāḷī ca, ekādasa bhavantime; Imesaṃ tu vasā ñeyyā, dasekā samanubhāsanā.
授戒羯磨,以及被称为出罪的羯磨;
这在白四羯磨中则是第七业相。
Upasampadakammañca, kammamabbhānasaññitaṃ; Idaṃ ñatticatutthe tu, sattamaṃ kammalakkhaṇaṃ.
先请示(征询同意)之后,才可以做求听羯磨。
不能以第二(白)或第四(白)来作。
Apalokanakammañcā-paloketvāva kāraye; Ñattiyā dutiyenāpi, catutthena na kāraye.
白二羯磨之事,没有一件是轻微的。
对诸应作之事予以告白后,一切共许才得以成立。
Ñattidutiyakammāni, lahukānatthi kānici; Kātabbānapaloketvā, sabbā sammutiyo siyuṃ.
其余的事情要先请示,但直接去做是不合适的。
就像前面所说的那样,就照那个方式去做。
Sesāni apaloketvā, kātuṃ pana na vaṭṭati; Yathāvuttanayeneva, tena teneva kāraye.
从依据、从表白、从告知界场。
关于僧众,五种羯磨过失已经讲清楚了。
Vatthuto ñattito ceva, anussāvanasīmato; Parisatoti pañceva, kammadosā pakāsitā.
该当面做的事,他却背着做;
那个业因基础有缺陷,这就被称为非法。
Sammukhākaraṇīyaṃ yaṃ, taṃ karoti asammukhā; Kammaṃ vatthuvipannaṃ taṃ, adhammanti pavuccati.
确实存在八种不该当面做的事。
把钵倒扣过来,以及把钵正过来。
Asammukhākaraṇīyāni, aṭṭheva ca bhavanti hi; Pattanikkujjanañceva, pattassukkujjanampi ca.
公开宣告的羯磨,以及有学共许和疯狂者共许;
不礼敬、梵罚、遣使受具足戒。
Pakāsanīyakammañca , sekkhaummattasammuti; Avandiyo tathā brahma-daṇḍo dūtūpasampadā.
将这八种排除在外,其余的一切全部包括在内
应当当面去做的诸业,善逝如此宣说。
Imānaṭṭha ṭhapetvāna, sesāni pana sabbaso; Sammukhākaraṇīyāni, kammāni sugatobravi.
按“白”来说只有五种,依失坏的方式而被认为如此。
不执著于事物,也不执著于僧团或某个人。
Ñattito pana pañceva, vipajjananayā matā; Na parāmasati vatthuñca, saṅghaṃ puggalameva vā.
不执取单白,或者将单白放在后面;
诸业以五因而败坏,仅仅因为单白(提案)。
Na parāmasati ñattiṃ vā, pacchā ñattiṃ ṭhapeti vā; Pañcahetehi kammāni, ñattitova vipajjare.
由于表白,五种羯磨过失被揭示出来;
不执取事相,也不执取僧团或个人。
Anussāvanato pañca, kammadosā pakāsitā; Na parāmasati vatthuṃ vā, saṅghaṃ puggalameva vā.
他遗漏唱读,或者在应该唱读的时候也遗漏。
不过,他们就是这样败坏的,也因为表白。
Hāpeti sāvanaṃ vāpi, sāvetasamayepi vā; Evaṃ pana vipajjanti, anussāvanatopi ca.
以十一界,从界的角度有业过。
关于布萨,我已经在犍度中从头到尾全部讲过了。
Ekādasahi sīmāhi, sīmato kammadosatā; Vuttā uposathe tāva, khandhake sabbaso mayā.
四人众应作羯磨时,应到之人还没到;
欲也没有被提出,他们当面反对。
Catuvaggena kātabbe, kammappattā anāgatā; Chando ca na panānīto, paṭikkosanti sammukhā.
这样,具三支的过失可能取决于僧团的情况。
已经到来的业已得者,以及欲,但还没有来。
Evaṃ tivaṅgiko doso, parisāya vasā siyā; Āgatā kammapattā ca, chando ca na panāgato.
在第二组四组中,当面反对。
已经来了的羯磨参与者,连同欲也一并被带来了。
Sammukhā paṭisedhenti, dutiye catuvaggike; Āgatā kammapattā ca, chandopi ca samāhaṭo.
这里确实只有反对,在第三组四人组中;
同样地,在五人等组中,在三类僧团中也是如此。
Paṭikkosova etthatthi, tatiye catuvaggike; Evaṃ pañcādivaggesu, saṅghesu tividhesupi.
会有四种过失,十种和两种依僧众之故。
在这里,业确实会以十二种方式败坏。
Catutthikā siyuṃ dosā, dasa dve parisāvasā; Evaṃ dvādasadhā ettha, kammāni hi vipajjare.
对于具十六随行者的随行,应恭敬。
请听我熟知的那些微细的问题和隐藏的含义。
Soḷasaparivārassa , parivārassa sādarā; Suṇātha nipuṇe pañhe, gūḷhatthe bhaṇato mama.
白天不犯戒,夜里犯戒;只在夜里犯戒,白天不犯。
那么,接受的人是怎样接受的?不接受的人又是怎样不接受的?
Divāpajjati no rattiṃ, rattiṃyeva ca no divā; Kathañca paṭiggaṇhanto, na gaṇhanto kathaṃ pana.
砍断的人有罪,没有砍断的人同样也有罪。
对覆盖者,比丘有如是罪;对不覆盖者,比丘无罪。
Chindantassa siyāpatti, tathevāchindatopi ca; Chādentassa tathāpatti-na chādentassa bhikkhuno.
对于已经证得等至的比丘来说,什么是罪?
对于还没证得等至的人来说,那名究竟又算是什么呢?
Kā cāpatti samāpatti-lābhinoyeva bhikkhuno; Asamāpattilābhissa, kā ca nāmassa sā bhave.
说真实语者是重罪,说虚妄语者或许是罪。
说真话犯轻罪,说妄语犯重罪。
Garukaṃ bhaṇato saccaṃ, alikaṃ bhaṇato siyuṃ; Lahuṃ saccaṃ bhaṇantassa, musā ca bhaṇato garuṃ.
进入园子的时候就犯戒,而不是出来的时候。
出去的时候才有罪,进去的时候则没有。
Pavisanto ca ārāmaṃ, āpajjati na nikkhamaṃ; Nikkhamantova āpatti, na ceva pavisaṃ pana;
正在受持与不受持;
不执取的人,其实也是在执取;
即使布施,也可能带有过失;不布施,也可能带有过失。
即使这样做,做者[有罪],不做者亦有罪。
Samādiyanto asamādiyanto; Anādiyantopi ca ādiyanto; Dento adentopi siyā sadoso; Tathā karontopi ca no karonto.
佩戴的人会犯,不佩戴的人也一样会犯。
两人的母亲和父亲是同一个,这怎么可能?请你告诉我。
Āpajjati ca dhārento, adhārento tatheva ca; Dvinnaṃ mātā pitā sāva, kathaṃ hoti? Bhaṇāhi me.
双性人(兼具男女特征者)以自身受孕;
她能让别人怀孕,因此她既是母亲也是父亲。
Ubhatobyañjanā itthī, gabbhaṃ gaṇhāti attanā; Gaṇhāpeti paraṃ gabbhaṃ, tasmā mātāpitā ca sā.
不管是在村子里,还是在树林野外,凡是别人所拥有的物品,
不以盗窃方式取走它,怎么会犯波罗夷呢?
Gāme vā yadi vāraññe, yaṃ paresaṃ mamāyitaṃ; Na harantova taṃ theyyā, kathaṃ pārājiko bhave;
这个人就是盗住者,是依生殖器共住者。
不拿别人的东西,因此成为失败者。
Theyyasaṃvāsako eso, liṅgasaṃvāsathenako; Parabhaṇḍaṃ agaṇhanto, tena hoti parājito.
比丘对美貌女人起了贪染之心,不能自我约束;
即使已经和她做了行淫的事,他怎么会不犯波罗夷呢?
Nāriṃ rūpavatiṃ bhikkhu, rattacitto asaññato; Methunaṃ tāya katvāpi, na so pārājiko kathaṃ;
他在梦里见到一个女人,像天女一样。
即使跟她发生了性关系,也不会成立(波罗夷)。
Accharāsadisaṃ nāriṃ, supinantena passati; Tāya methunasaṃyoge, katepi na bhavissati.
比丘在屋外,女人进了内室;
屋舍没有孔隙,怎么可能从交媾中退堕?
Bahiddhā gehato bhikkhu, itthī gabbhantaraṃ gatā; Chiddaṃ gehassa nevatthi, kathaṃ methunato cuto;
在卧室里与女人行淫欲之事;
仅仅因为铺了坐具之类的方式,就成了败者。
Antodussakuṭiṭṭhena, mātugāmena methunaṃ; Santhatādivaseneva, katvā hoti parājito.
在经和律里面,在犍度以及随顺法里;
在一切方面都善巧的智者,他们宣说这些问题。
Sutte ca vinayeyeva, khandhake sānulomike; Sabbattha nipuṇā dhīrā, ime pañhe bhaṇanti te.
在犍度、附随以及随顺律中,
应当生起恭敬心,并且希求聪慧明达。
Khandhake parivāre ca, vinaye sānulomike; Ādaro karaṇīyova, paṭubhāvaṃ panicchitā.
杂项抉择论
Pakiṇṇakavinicchayakathā
任何叶子做成的伞,外面和里面,以及完全地;
不能用五色线来缝制。
Chattaṃ paṇṇamayaṃ kiñci, bahi anto ca sabbaso; Pañcavaṇṇena suttena, sibbituṃ na ca vaṭṭati.
剪成半月形,或在叶子上剪出摩羯鱼牙齿的形状;
壶形或猛兽形,以及杖上的刻画,都不可以。
Chindituṃ aḍḍhacandaṃ vā, paṇṇe makaradantakaṃ; Ghaṭakaṃ vāḷarūpaṃ vā, lekhā daṇḍe na vaṭṭati.
用单色线缝制伞盖,是允许的。
为了牢固,或者为了把五色线编成网笼而绑起来。
Sibbituṃ ekavaṇṇena, chattaṃ suttena vaṭṭati; Thiratthaṃ, pañcavaṇṇānaṃ, pañjaraṃ vā vinandhituṃ.
或者做成壶的形状、猛兽的形状,或者只是单纯的线条图案;
就算把它打碎或者磨掉,还是可以继续用的。
Ghaṭakaṃ vāḷarūpaṃ vā, lekhā vā pana kevalā; Bhinditvā vāpi ghaṃsitvā, dhāretuṃ pana vaṭṭati.
在杖头上做成蛇冠的形状,是允许的。
刻好线条之后,用来做绑缚是可以的。
Ahichattakasaṇṭhānaṃ, daṇḍabundamhi vaṭṭati; Ukkiritvā katā lekhā, bandhanatthāya vaṭṭati.
用种种颜色的线来装饰的僧衣;
同样地,缝制百足虫之类的形状,也是不合适的。
Nānāvaṇṇehi suttehi, maṇḍanatthāya cīvaraṃ; Samaṃ satapadādīnaṃ, sibbituṃ na ca vaṭṭati.
在钵的边缘,或者在钵口上,同样如此。
把线编成辫状,或者做成链状,这样做的人就犯恶作。
Pattassa pariyante vā, tathā pattamukhepi vā; Veṇiṃ saṅkhalikaṃ vāpi, karoto hoti dukkaṭaṃ.
也制作带结的纽襻、条带,以及八角形等种种样式;
在那里,他们还制作剑那样的形状、锤子之类的东西。
Paṭṭampi gaṇṭhipāsānaṃ, aṭṭhakoṇādikaṃvidhiṃ; Tatthagghiyagadārūpaṃ, muggarādiṃ karonti ca.
在那里,竖起蟹眼状的东西是不允许的。
在那里,线和珠粒两者都被说明为难以理解。
Tattha kakkaṭakakkhīni, uṭṭhāpenti na vaṭṭati; Suttā ca piḷakā tattha, duviññeyyāva dīpitā.
四角的(布)是允许的,像结缚带和布片那样。
在衣角处,应剪断线头,在已染色的袈裟上。
Catukoṇāva vaṭṭanti, gaṇṭhipāsakapaṭṭakā; Kaṇṇakoṇesu suttāni, ratte chindeyya cīvare.
或者针线活计之类的变化,又或者其他随便什么东西;
比丘不可以用袈裟来缝制袈裟,也不可以让人缝制袈裟。
Sūcikammavikāraṃ vā, aññaṃ vā pana kiñcipi; Cīvare bhikkhunā kātuṃ, kārāpetuṃ na vaṭṭati.
若那比丘把衣投入;
在米汁、面粉、碱水、泥浆等东西里,
极度渴求衣物色泽光洁滑美,
他仍然没有从恶作中解脱。
Yo ca pakkhipati bhikkhu cīvaraṃ; Kañjipiṭṭhakhaliallikādisu; Vaṇṇamaṭṭhamabhipatthayaṃ paraṃ; Tassa natthi pana mutti dukkaṭā.
针、手、污垢等,以及做衣服的时候;
同样地,在弄脏的时候,为了洗涤,则是可以的。
Sūcihatthamalādīnaṃ , karaṇe cīvarassa ca; Tathā kiliṭṭhakāle ca, dhovanatthaṃ tu vaṭṭati.
不过在染衣的时候,不管是香、油,还是紫胶,
比丘也不应把任何东西放进那里。
Rajane pana gandhaṃ vā, telaṃ vā lākhameva vā; Kiñci pakkhipituṃ tattha, bhikkhuno na ca vaṭṭati.
以螺贝、以宝珠,或以任何其他东西。
不应敲打僧衣,也不应用槽具搓揉它。
Saṅkhena maṇinā vāpi, aññenapi ca kenaci; Cīvaraṃ na ca ghaṭṭeyya, ghaṃsitabbaṃ na doṇiyā.
把衣放入槽中之后,也不应该用拳头去碰触它;
用手稍微拍打一下染色之物,仅用手就可以了。
Cīvaraṃ doṇiyaṃ katvā, nāpi ghaṭṭeyya muṭṭhinā; Rattaṃ paharituṃ kiñci, hattheheva ca vaṭṭati.
至于有纽结的地方,刻字或疖子都不合适;
或者因为点滴变形,或者因为边缘破损。
Gaṇṭhike pana lekhā vā, piḷakā vā na vaṭṭati; Kappabinduvikāro vā, pāḷikaṇṇikabhedato.
还有钵盖和钵,不论外面还是里面;
用针尖划出来的任何线条,都不可以这么做。
Thālakassa ca pattassa, bahi antopi vā pana; Āraggena katā lekhā, na ca vaṭṭati kācipi.
把钵放到转轮上,擦干净之后,如果他们要烧制;
就算说“我们要把它做成宝石色”,也不该这样去做。
Āropetvā bhamaṃ pattaṃ, majjitvā ce pacanti ca; ‘‘Maṇivaṇṇaṃ karissāma’’, iti kātuṃ na vaṭṭati.
在钵圈上,不适合做任何墙壁装饰。
在那里,制作摩羯鱼齿纹并无任何过失。
Pattamaṇḍalake kiñci, bhittikammaṃ na vaṭṭati; Na doso koci tatthassa, kātuṃ makaradantakaṃ.
法事伞盖上,不允许有任何刻线。
或者将那放置于伞腹,而把刻线画在伞口边缘。
Na dhammakaraṇacchatte, lekhā kācipi vaṭṭati; Kucchiyaṃ vā ṭhapetvā taṃ, lekhaṃ tu mukhavaṭṭiyaṃ.
或者把经线做成双股,然后在各处敲打捣碎。
比丘不该为了装饰腰带而用它。
Suttaṃ vā diguṇaṃ katvā, koṭṭenti ca tahiṃ tahiṃ; Kāyabandhanasobhatthaṃ, taṃ na vaṭṭati bhikkhuno.
在穗端处,为了牢固,在两端是允许的。
花环编织、藤蔓编织和彩绘装饰,都不允许。
Dasāmukhe daḷhatthāya, dvīsu antesu vaṭṭati; Mālākammalatākamma-cittikampi na vaṭṭati.
在那里把眼睛展示出来之后,敲击的时候还有什么好说的呢?
在这里,也不应该把螃蟹的眼睛弄出来。
Akkhīni tattha dassetvā, koṭṭite pana kā kathā; Kakkaṭakkhīni vā tattha, uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati.
水瓶也好,水蛇头也好,摩伽罗的口也好;
任何变形的形相,在十个开口处都不会出现。
Ghaṭaṃ deḍḍubhasīsaṃ vā, makarassa mukhampi vā; Vikārarūpaṃ yaṃ kiñci, na vaṭṭati dasāmukhe.
或者像笔直的鱼刺,或者像粗糙的薄片;
做成枣椰树叶子的形状,敲打之后就可以用了。
Ujukaṃ macchakaṇṭaṃ vā, maṭṭhaṃ vā pana paṭṭikaṃ; Khajjūripattakākāraṃ, katvā vaṭṭati koṭṭitaṃ.
所谓板带和猪肠带,是两种系身的腰带。
Paṭṭikā sūkarantanti, duvidhaṃ kāyabandhanaṃ;
Rajjukā dussapaṭṭādi, sabbaṃ tassānulomikaṃ.
腰鼓、柔音琴、德杜布鼓和葫芦琴;
那些绳索不合用,先前的应为双穗。
Murajaṃ maddavīṇañca, deḍḍubhañca kalābukaṃ; Rajjuyo na ca vaṭṭanti, purimā dvedasā siyuṃ.
十种带梢的形状,已经在讲腰带的部分里说过了;
一条、两条、三条或四条,可以;超过这个数就不行。
Dasā pāmaṅgasaṇṭhānā, niddiṭṭhā kāyabandhane; Ekā dviticatasso vā, vaṭṭanti na tato paraṃ.
牟尼说,单绳做成的腰带。
那种腰链形状的东西,哪怕只有一条也不允许。
Ekarajjumayaṃ vuttaṃ, muninā kāyabandhanaṃ; Tañca pāmaṅgasaṇṭhānaṃ, ekampi ca na vaṭṭati.
把许多根绳子合成一股,用一根绳子来搓成。
把绳子不间断地缠绕起来,这样弄好之后,就适合用来捆缚了。
Rajjuke ekato katvā, bahū ekāya rajjuyā; Nirantarañhi veṭhetvā, kataṃ vaṭṭati bandhituṃ.
由齿木、角、骨、铁、竹、芦苇制成的;
由树胶、螺贝、线、果实所做成的,被认为是腰带穿针/扣针。
Dantakaṭṭhavisāṇaṭṭhi-lohaveḷunaḷabbhavā; Jatusaṅkhamayāsutta-phalajā vidhakā matā.
在系腰带的规定方面,变通做法也是不允许的。
在每一个地方,仅仅划一条分界线就可以了。
Kāyabandhanavidhepi, vikāro na ca vaṭṭati; Tattha tattha pariccheda-lekhāmattaṃ tu vaṭṭati.
用各种花环装饰和藤蔓装饰点缀得五彩缤纷。
取悦大众的眼药对比丘们是不适合的。
Mālākammalatākamma-nānārūpavicittitā ; Na ca vaṭṭati bhikkhūnaṃ, añjanī janarañjanī.
而像那样的东西,磨碎之后,或者用线缠起来;
比丘受用时,不存在任何过失。
Tādisaṃ pana ghaṃsitvā, veṭhetvā suttakena vā; Vaḷañjantassa bhikkhussa, na doso koci vijjati.
眼药棒,或者是圆的,或者是四方的,或者是八角形的;
只要是允许的,就可以;为了好看而修饰形状,就不可以。
Vaṭṭā vā caturassā vā, aṭṭhaṃsā vāpi añjanī; Vaṭṭatevāti niddiṭṭhā, vaṇṇamaṭṭhā na vaṭṭati.
同样地,眼药棒和眼药盒;
用种种颜色的线来作画,是不合适的。
Tathāñjanisalākāpi , añjanithavikāya ca; Nānāvaṇṇehi suttehi, cittakammaṃ na vaṭṭati.
以单色线,不管用什么方式缝边,
然而,凡是缝制给袍子的,都是适合的。
Ekavaṇṇena suttena, sipāṭiṃ yena kenaci; Yaṃ kiñci pana sibbetvā, vaḷañjantassa vaṭṭati.
柠檬,或者疮疖,或者无花果,阿拉刺;
然而,比丘不可以存放任何东西。
Maṇikaṃ piḷakaṃ vāpi, pipphale ārakaṇṭake; Ṭhapetuṃ pana yaṃ kiñci, na ca vaṭṭati bhikkhuno.
在木杖上只是画一条界线,也是可以的。
把指甲弄弯之后再剪,确实是允许的。
Daṇḍakepi pariccheda-lekhāmattaṃ tu vaṭṭati; Valitvā ca nakhacchedaṃ, karontīti hi vaṭṭati.
在上方的取火钻木板上,或者在弓上、投石杖上;
花鬘制作等任何一种,以及彩绘装饰,都不允许。
Uttarāraṇiyaṃ vāpi, dhanuke pelladaṇḍake; Mālākammādi yaṃ kiñci, vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati.
在镊子和齿木上,同样在切割刀上;
在两侧,用铁来绑缚是合适的。
Saṇḍāse dantakaṭṭhānaṃ, tathā chedanavāsiyā; Dvīsu passesu lohena, bandhituṃ pana vaṭṭati.
同样,在剃刀柄上也不允许做彩绘装饰;
圆形的线条则是允许的,在下方一条或两条都可以。
Tathā kattaradaṇḍepi, cittakammaṃ na vaṭṭati; Vaṭṭalekhāva vaṭṭanti, ekā vā dvepi heṭṭhato.
在兽角上、在管状物上,或者同样在阿曼达萨拉咖上,也是如此。
在油容器上,一切颜色都涂抹了,但平整的才合适。
Visāṇe nāḷiyaṃ vāpi, tathevāmaṇḍasārake; Telabhājanake sabbaṃ, vaṇṇamaṭṭhaṃ tu vaṭṭati.
在饮水用的瓢里,在盛染料的槽里;
在水罐上、在木板凳上,也在环形支架等物件上。
Pānīyassa uḷuṅkepi, doṇiyaṃ rajanassapi; Ghaṭe phalakapīṭhepi, valayādhārakādike.
同样地,在钵盖、棕榈扇和扇子方面;
脚擦布,或者扫帚本身。
Tathā pattapidhāne ca, tālavaṇṭe ca bījane; Pādapuñchaniyaṃ vāpi, sammuñjaniyameva ca.
在床、地铺、凳、垫褥和枕头上——
花环制作等类的心,一切也都适用。
Mañce bhūmatthare pīṭhe, bhisibimbohanesu ca; Mālākammādikaṃ cittaṃ, sabbameva ca vaṭṭati.
用各种宝石做成的柱子、门扇、大门和墙壁;
住所已经答应了,至于颜料(涂抹)呢?
Nānāmaṇimayatthambha-kavāṭadvārabhittikaṃ ; Senāsanamanuññātaṃ, kā kathā vaṇṇamaṭṭhake.
装有金色门与门扇的;
以黄金和种种宝石铺成的墙壁与地面;
没有任何一样东西是该被禁止的。
任何住处都适用。
Sovaṇṇiyaṃ dvārakavāṭabaddhaṃ; Suvaṇṇanānāmaṇibhittibhūmiṃ; Na kiñci ekampi nisedhanīyaṃ; Senāsanaṃ vaṭṭati sabbameva.
不应对佛、法、僧加以戏弄。
像哑戒这一类的外道苦行戒,都不应该受持。
Buddhaṃ dhammañca saṅghañca, na uddissa davaṃ kare; Mūgabbatādikaṃ neva, gaṇheyya titthiyabbataṃ.
不应显露身体、密处或大腿;
但对比丘尼们,也不应该用水等(浇淋)她们。
Kāyaṃ vā aṅgajātaṃ vā, ūruṃ vā na tu dassaye; Bhikkhunīnaṃ tu tā vāpi, na siñce udakādinā.
如果在一处度过雨安居,却到另一处去领取份利;
恶作罪须重新给予,即使衣领已磨损或破败。
Vassamaññattha vuṭṭho ce, bhāgamaññattha gaṇhati; Dukkaṭaṃ puna dātabbaṃ, gīvā naṭṭhepi jajjare.
如果他被那些比丘劝诫后,还是不肯交出,
当他们放弃索求时,就该按物品价值来治罪。
Codito so sace tehi, bhikkhūhi na dadeyyataṃ; Dhuranikkhepane tesaṃ, bhaṇḍaggheneva kāraye.
接受不如法的物品,做的时候就是恶作。
用嬉戏的心投掷石块,也逃不掉恶作。
Akappiyasamādānaṃ, karoto hoti dukkaṭaṃ; Davā silaṃ pavijjhanto, dukkaṭā na ca muccati.
在家人守护的布施物,拿的人没有任何过失;
已经讲了僧团和塔庙所属之物的限定方式。
Gihīgopakadānasmiṃ, na doso koci gaṇhato; Paricchedanayo vutto, saṅghacetiyasantake.
人拉的车,或者手推车;
病人坐的轿子,也还是可以乘坐的。
Yānaṃ purisasaṃyuttaṃ, hatthavaṭṭakameva vā; Pāṭaṅkiñca gilānassa, vaṭṭatevābhirūhituṃ.
也不该和比丘尼一起约定任何事情;
比丘因贪欲,对比丘尼示好,犯恶作。
Na ca bhikkhuniyā saddhiṃ, sampayojeyya kiñcipi; Dukkaṭaṃ bhikkhuniṃ rāgā, obhāsentassa bhikkhuno.
3086这一段只有编号,没有可翻译的巴利文内容。
3086.
比丘确实不应为比丘尼诵巴帝摩卡。
如果接受了她们的罪,就犯恶作。
Bhikkhunīnaṃ have bhikkhu, pātimokkhaṃ na uddise; Āpattiṃ vā sace tāsaṃ, paṭiggaṇheyya dukkaṭaṃ.
为了自己使用而接受任何人布施的东西,
还没自己用过就转送给别人,那是犯恶作。
Attano paribhogatthaṃ, dinnamaññassa kassaci; Paribhogamakatvāva, dadato pana dukkaṭaṃ.
如果全是不适宜的,那把它们全部去掉也是可以的。
或者取最好的东西来布施,这个做法在钵等物品上也一样适用。
Asappāyaṃ sace sabbaṃ, apanetumpi vaṭṭati; Aggaṃ gahetvā dātuṃ vā, pattādīsupyayaṃ nayo.
五群比丘的具足戒、带革履的革鞋,
在中间地区,皮褥和常洗浴都不允许。
Pañcavaggūpasampadā , guṇaṅguṇaupāhanā; Cammatthāro dhuvanhānaṃ, majjhadese na vaṭṭati.
在狭窄处的周围,刀术两指宽。
世尊也禁止在隐密处做灌肠疗法。
Sambādhassa ca sāmantā, satthakammaṃ duvaṅgulā; Vāritaṃ, vatthikammampi, sambādheyeva satthunā.
阿朱咖等之叶,或盐与热粥;
把(药叶)放进去煮好之后,就不应该再去搅动它。
Paṇṇāni ajjukādīnaṃ, loṇaṃ vā uṇhayāguyā; Pakkhipitvāna pākatthaṃ, cāletuṃ na ca vaṭṭati.
如果为了拉拢他人的徒众而奉承他,就犯恶作。
在这里,要说明它的过患,才是合适的。
Sace parisamaññassa, upaḷāleti dukkaṭaṃ; Tattha cādīnavaṃ tassa, vattuṃ pana ca vaṭṭati.
就像用粪尿涂满全身之后,再去洗澡一样;
依靠所造的破戒行为而住,你就是这样。
‘‘Makkhanaṃ gūthamuttehi, gatena nhāyituṃ viya; Kataṃ nissāya dussīlaṃ, tayā viharatā’’ti ca.
在斋堂和粥堂,在村内和街道上;
在黑暗中不留意者,以及独自转身而忙碌者。
Bhattagge yāgupāne ca, antogāme ca vīthiyaṃ; Andhakāre anāvajjo, ekāvatto ca byāvaṭo.
躺着吃东西,或者大小便的时候。
至于十三种礼敬,则因为不合适而被禁止。
Sutto khādañca bhuñjanto, vaccaṃ muttampi vā karaṃ; Vandanā terasannaṃ tu, ayuttatthena vāritā.
没穿衣服的人、还没受具足戒的人,以及和大众分开住的人;
后来才受具足戒的人,以及被摈弃者和女人。
Naggo anupasampanno, nānāsaṃvāsakopi ca; Yo pacchā upasampanno, ukkhitto mātugāmako.
有十一种不能出家的人,还有五种犯重罪的人;
礼敬此二十二人者,说是犯恶作。
Ekādasa abhabbā ca, garukaṭṭhā ca pañcime; Vandato dukkaṭaṃ vuttaṃ, bāvīsati ca puggale.
如果有人先前已受具足戒,与不同共住者一起戒腊增长,
说法者、正等觉者,这三种人都应当受到礼敬。
Yo pure upasampanno, nānāsaṃvāsavuḍḍhako; Dhammavādī ca sambuddho, vandanīyā tayo ime.
做了呵责等羯磨之后,在这里,然而对于四种人,
即使礼敬他们,也无犯;即使由他们做羯磨,也无犯。
Tajjanādikate ettha, caturo pana puggale; Vandatopi anāpatti, tehi kammañca kubbato.
然而,一个人的决意,或者是两个人的,或者只是三个人的;
已见的发露已被宣示,自此以后则遮止。
Adhiṭṭhānaṃ panekassa, dvinnaṃ vā tiṇṇameva vā; Diṭṭhāvikammamuddiṭṭhaṃ, tato uddhaṃ nivāraṇaṃ.
已经见过面、结为好友,即使只是活着时互相交谈过,也算是有交情了。
已接受而心生欢喜者,信赖可能有五种。
Sandiṭṭho hoti sambhatto, jīvatālapitopi ca; Gahitattamano hoti, vissāso pañcadhā siyā.
戒的败坏和见的败坏,以及由行为与谋生方式所产生的败坏;
这四种灾祸,是太阳族世尊所说的。
Sīladiṭṭhivipatti ca, ācārājīvasambhavā; Vipattiyo catassova, vuttā ādiccabandhunā.
在这里,不可补救的,以及能导向出离的那一类;
这两种罪被说成是戒的失坏。
Tattha appaṭikammā ca, yā ca vuṭṭhānagāminī; Āpattiyo duve sīla-vipattīti pakāsitā.
还有边执见,也就是依十种事而起的见。
这就是见方面的过失,已经说明了两种见。
Antaggāhikadiṭṭhi ca, yā diṭṭhi dasavatthukā; Ayaṃ diṭṭhivipattīti, duvidhā diṭṭhi dīpitā.
应当发露的,以及五种重罪等,
它被通达威仪者说为行败坏。
Desanāgāminikā yā ca, pañca thullaccayādikā; Vuttācāravipattīti, ācārakusalena sā.
诡诈等的行为确实被指出为邪命。
由邪命这种生活条件所造成的罪过,已经说明为六种。
Kuhanādippavatto hi, micchājīvoti dīpito; Ājīvapaccayāpatti, chabbidhāti pakāsitā.
以业、以见、以界而别住者有三种。
被驱逐的三种业不同住者被认为是死人。
Kammunā laddhisīmāhi, nānāsaṃvāsakā tayo; Ukkhitto tividho kamma-nānāsaṃvāsako mato.
坐在非法论者那一边,心里这样思量:
当“这些人是说法者”的心念生起时。
Adhammavādipakkhasmiṃ, nisinnova vicintiyaṃ; ‘‘Dhammavādī panete’’ti, uppanne pana mānase.
被称为“别住者”的,是依见解而显示出来的。
住在那里的人,却破坏了两方的僧团事务。
Nānāsaṃvāsako nāma, laddhiyāyaṃ pakāsito; Tatraṭṭho pana so dvinnaṃ, kammaṃ kopeti saṅghikaṃ.
到了结界之外、属于不同界域的共住者、已命终的人;
大仙宣说了这三种不同住处的人,就是如此。
Bahisīmāgato sīmā-nānāsaṃvāsako mato; Nānāsaṃvāsakā evaṃ, tayo vuttā mahesinā.
命终者、未受具足戒者、别住者,这三种。
比丘尼有十一种不能受具戒者,这些人应当被视为不能共住的人。
Cuto anupasampanno, nānāsaṃvāsakā tayo; Bhikkhūnekādasābhabbā, asaṃvāsā ime siyuṃ.
对于一切不与大众共住的人,以及同样有资格参与僧团事务的人;
对僧团中的疯子等人,拒绝是不成立的。
Asaṃvāsassa sabbassa, tathā kammārahassa ca; Saṅghe ummattakādīnaṃ, paṭikkhepo na rūhati.
对于与同住者共处、安住于同一界内的普通比丘;
用言语拒绝,即使对处于生长中者也不例外。
Sasaṃvāsekasīmaṭṭha-pakatattassa bhikkhuno; Vacanena paṭikkhepo, rūhatānantarassapi.
比丘以五种行相而犯戒。
已说五种沙门行仪,以及五种清净。
Bhikkhu āpajjatāpattiṃ, ākārehi panacchahi; Vuttā samaṇakappā ca, pañca, pañca visuddhiyo.
因缘、人、所依处,以及施设的方式;
违犯、犯、不犯,以及生起的方式。
Nidānaṃ puggalaṃ vatthuṃ, vidhiṃ paññattiyā pana; Vipattāpattanāpatti, samuṭṭhānanayampi ca.
应呵责的业、行为与想,以及心的指令方式;
同样,支分的规则,以及受和善等三法。
Vajjakammakriyāsaññā, cittāṇattividhiṃ pana; Tathevaṅgavidhānañca, vedanā kusalattikaṃ.
觉者已经开示了这十七种相,
应当把每条学处,按照各自合适的情形,一一对应地落实运用。
Sattarasavidhaṃ etaṃ, dassetvā lakkhaṇaṃ budho; Sikkhāpadesu yojeyya, tattha tattha yathārahaṃ.
在这里,因缘是毗舍离,同样还有王舍城。
舍卫城、阿罗毗、憍赏弥,以及释迦族和跋伽族的地方,都已宣说。
Nidānaṃ tattha vesālī, tathā rājagahaṃ puraṃ; Sāvatthāḷavi kosambī, sakkabhaggā pakāsitā.
在毗舍离说了十部,在王舍城说了二十一部;
在舍卫城的有六百减三,也就是五百九十七位。
Dasa vesāliyā vuttā, ekavīsaṃ giribbaje; Satāni hi cha ūnāni, tīṇi sāvatthiyā siyuṃ.
有六条是在阿利弗说的,八条是在憍赏弥制定的;
八条在释迦族中制定,三条在跋迦族中宣说。
Cha panāḷaviyaṃ vuttā, aṭṭha kosambiyaṃ katā; Aṭṭha sakkesu paññattā, tayo bhagge pakāsitā.
已经宣说了二十三种类型,从苏定那、财主等人开始。
在比丘们的巴帝摩卡中,属于初犯者。
Tevīsatividhā vuttā, sudinnadhaniyādayo; Bhikkhūnaṃ pātimokkhasmiṃ, ādikammikapuggalā.
对于比丘尼来说,在帕提莫克中,最初犯戒的人也是如此;
偷兰难陀等七人,他们全部加起来是三十人。
Bhikkhunīnaṃ tathā pāti-mokkhasmiṃ ādikammikā; Thullanandādayo satta, sabbe tiṃsa bhavanti te.
这棵树有三个根,九片叶子,
二芽、七果、六花;
了知者,他了知那有二源、二枝的。
他了知它完全只是施设。
Taruṃ timūlaṃ navapattamenaṃ; Dvayaṅkuraṃ sattaphalaṃ chapupphaṃ; Jānāti yo dvippabhavaṃ dvisākhaṃ; Jānāti paññattimasesato so.
就这样,这是最高的决断。
而凡是甘美且不混乱的词句与义理,
他诵读、听闻,也向人询问;
在判决中,像优波离那样善于抉择。
Iti paramamimaṃ vinicchayaṃ; Madhurapadatthamanākulaṃ tu yo; Paṭhati suṇati pucchate ca so; Bhavatupālisamo vinicchaye.
以上是《律抉择》中“杂项抉择”部分的讲解,到此结束。
Iti vinayavinicchaye pakiṇṇakavinicchayakathā samattā.
业处修习方法论
Kammaṭṭhānabhāvanāvidhānakathā
在首要的别解脱律仪中,在通向解脱的入口处;
在说到“一切苦的灭尽”时,其余三者也同样已经说到了。
Pāmokkhe pātimokkhasmiṃ, mukhe mokkhappavesane; Sabbadukkhakkhaye vutte, vuttamevitarattayaṃ.
明白了这四种戒,并安住于其中;
再修习定之后,就通过慧而得到解脱。
Idaṃ catubbidhaṃ sīlaṃ, ñatvā tattha patiṭṭhito; Samādhiṃ puna bhāvetvā, paññāya parimuccati.
十随念已说,遍和十不净;
四种无量心,以及同样地,诸无色(定),后两类(一想一差别,即食厌想与四界差别)。
Dasānussatiyo vuttā, kasiṇā ca dasāsubhā; Catasso appamaññāyo, tathāruppā paradvayaṃ.
这样一来,总共也可以有四十种。
业处已经指出了,这是修行者心中的要害处。
Iccevaṃ pana sabbampi, cattālīsavidhaṃ siyā; Kammaṭṭhānaṃ samuddiṭṭhaṃ, mammaṭṭhānaṃ manobhuno.
还有近行定与安止定,以及禅那的种种差别和超越。
以及从增长与不增长,还有从所缘与地。
Upacārappanāto ca, jhānabhedā atikkamā; Vaḍḍhanāvaḍḍhanā cāpi, tathārammaṇabhūmito.
以执取为缘,更加;同样,由随顺于行为之故。
有智慧的人应当知道,这些之间的差别就在这里。
Gahaṇā paccayā bhiyyo, tathā cariyānukūlato; Viseso ayametesu, viññātabbo vibhāvinā.
八种随念、想的确定,以及这些都在这里。
能带来近行定者(指业处),其余三十种则被认为能带来禅那。
Aṭṭhānussatiyo saññā-vavatthānañca tatthime; Upacāravahā, sesā, tiṃsa jhānavahā matā.
3132(原文仅为编号,无对应巴利文内容可译)
3132.
在这其中,不净观和身至念属于初禅。
入出息念和诸遍,这些属于第四禅那。
Paṭhamajjhānikā tattha, asubhā kāyagatāsati; Ānāpānañca kasiṇā, catukkajjhānikā ime.
三种无量能得三禅,最后的无量则不然。
四种无色定也被认为是属于第四禅那的。
Tikajjhānāni tissova, appamaññātha pacchimā; Cattāropi ca āruppā, catutthajjhānikā matā.
超越有两种说法:从禅支和从所缘来说。
在四禅与三禅的禅那中,被认为超越了禅支。
Atikkamo dvidhā vutto, aṅgārammaṇatopi ca; Catukkatikajhānesu, aṅgātikkamatā matā.
第四无量也可能通过超越支分而产生;
无色定则是超越了所缘之后才生起的。
Catutthā appamaññāpi, aṅgātikkamato siyā; Ārammaṇamatikkamma, āruppā pana jāyare.
在这里,瑜伽修行者应当修习十种遍处;
至于其余的一切,也同样都不应该让它增长。
Kasiṇāni dasevettha, vaḍḍhetabbāni yoginā; Sesaṃ pana ca sabbampi, na vaḍḍhetabbameva taṃ.
在这其中,以相为所缘的,是十遍和十不净。
身至念,以及入出息念,这些一共二十二种。
Nimittārammaṇā tattha, kasiṇā ca dasāsubhā; Kāye satānāpānañca, bāvīsati bhavantime.
其余八种随念、想、界差别。
识无边处与非想非非想处,此二者(等)为十二种有行境。
Sesānussatiyo aṭṭha, saññā dhātuvavatthanaṃ; Viññāṇaṃ nevasaññā ca, dasa dve bhāvagocarā.
四种无量心,以及两种无色界心;
这些法已被详细区分,六种是不可说境的范畴。
Catasso appamaññāyo, dve ca āruppamānasā; Ime dhammā viniddiṭṭhā, cha navattabbagocarā.
十种不净想、厌逆想、身至念;
他们不在诸天界中现起,从地界来说只有十二种。
Dasāsubhā paṭikkūla-saññā kāyagatāsati; Devesu na pavattanti, dvādasevāti bhūmito.
那十二种以及更多,还有入出息念;
这十三种全都不生在梵天界。
Tāni dvādasa bhiyyo ca, ānāpānasatīpi ca; Sabbaso terasa vāpi, brahmaloke na jāyare.
除了四种无色定之外,据说在无色界;
另一些则不出生,一切都在人间出生。
Ṭhapetvā caturāruppe, arūpāvacare kira; Aññe pana na jāyanti, sabbe jāyanti mānuse.
舍弃第四遍,以及诸遍与十不净;
只凭亲眼所见就该把握,它们出现在前面的阶段。
Catutthaṃ kasiṇaṃ hitvā, kasiṇā ca dasāsubhā; Diṭṭheneva gahetabbā, pubbabhāge bhavanti te.
入出息也可通过所触而触及,皮之五法也可通过所见而触及。
风界靠所见和所触来把握,而这里其余的部分则靠所闻来把握。
Ānāpānañca phuṭṭhena, diṭṭhena tacapañcakaṃ; Māluto diṭṭhaphuṭṭhena, sutena cettha sesakaṃ.
在这里,除了虚空遍之外,还有九种遍。
初无色界心的诸缘,确实生起。
Ākāsakasiṇañcettha, ṭhapetvā kasiṇā nava; Paṭhamāruppacittassa, paccayā pana jāyare.
神通的依据有十种遍,甚至更多;
这三种无量心,也是第四禅的缘。
Bhavanti hi abhiññāṇaṃ, kasiṇāni dasāpi ca; Tissopi appamaññāyo, catutthassa tu paccayā.
更低的无色界,以及更高、更高的。
非想非非想处,被宣说为灭尽的缘。
Heṭṭhimaheṭṭhimāruppaṃ, parassa ca parassa ca; Nevasaññā nirodhassa, paccayoti pakāsitā.
一切乐住,以及从有中出离;
同样地,也说明了有之乐以及它的缘。
Sabbe sukhavihārassa, bhavanissaraṇassa ca; Tathā bhavasukhānañca, paccayāti ca dīpitā.
应当了知十种不净观,以及身至念。
这些对贪行者来说尤其相应。
Asubhā dasa viññeyyā, tathā kāyagatāsati; Anukūlā ime rāga-caritassa visesato.
四种无量心,以及同样地,同色遍处。
这些对嗔行者来说是适合的,已被阐明。
Catasso appamaññāyo, savaṇṇakasiṇā tathā; Anukūlā ime dosa-caritassa pakāsitā.
3151(原文缺失,无法翻译)
3151.
对于寻行者以及痴性者,也一样;
入出息念的合一已被说明是适合的。
Vitakkacaritassāpi, mohappakatinopi ca; Ānāpānasatekāva, sappāyāti vibhāvitā.
想、简择,以及死寂止现前时,
这些慧行者被称为随顺。
Saññā ceva vavatthānaṃ, maraṇūpasame sati; Paññāpakatino ete, anukūlāti dīpitā.
以随念为首的六法,被赞叹为适合信行者的修法。
无色遍是其余的,十种全都随顺。
Ādianussaticchakkaṃ, saddhācaritavaṇṇitaṃ; Āruppā kasiṇā sesā, dasa sabbānurūpakā.
智者这样按类别了知了各种禅修所缘,
不过,在那些当中,随顺于修行的,属于自己的那个。
Evaṃ pabhedato ñatvā, kammaṭṭhānāni paṇḍito; Cariyāyānukūlaṃ tu, tesu yaṃ attano pana.
有智慧的人掌握了它之后,就成为坚定的善友。
先要断除障碍。
Taṃ gahetvāna medhāvī, daḷhaṃ kalyāṇamittako; Ucchedaṃ palibodhānaṃ, katvā paṭhamameva ca.
住在与自身相应、远离过失的精舍里,
修习了初禅等禅那之后,但从一切方面(彻底地)……
Anurūpe vasantena, vihāre dosavajjite; Bhāvetvā paṭhamādīni, jhānāni pana sabbaso.
然后,具慧者从初禅等禅那出定,
辨别名与色之后,断除疑惑。
Tato vuṭṭhāya sappañño, jhānamhā paṭhamādito; Nāmarūpavavatthānaṃ, katvā kaṅkhaṃ vitīriya.
十种观染等属于随烦恼,不是道。
智者这样了知:道就是观智。
Upaklese amaggoti, dasobhāsādayo pana; Maggo vipassanāñāṇaṃ, iti jānāti paṇḍito.
这三者的区分一旦完成,仅此而已。
不过,对三谛的界定应当已经完成了。
Tiṇṇaṃ tesaṃ vavatthāne, kate ettāvatā pana; Tiṇṇaṃ pana ca saccānaṃ, vavatthānaṃ kataṃ siyā.
生灭随观智、坏灭随观智、怖畏智、过患智、厌离智;
想要解脱的智、审察随观。
Udayabbayabhaṅgā ca, bhayādīnavanibbidā; Muñcitukamyatāñāṇaṃ, paṭisaṅkhānupassanā.
行舍智和第九种随顺谛智,
这就是被宣说为“道智见”的。
Saṅkhārupekkhāñāṇañca, navamaṃ saccānulomikaṃ; Ayaṃ ‘‘paṭipadāñāṇa-dassana’’nti pakāsitā.
然后,对于种姓心,也是无间(刹那)。
把寂静作为所缘之后,智见就生起来了。
Tato gotrabhucittassa, samanantarameva ca; Santimārammaṇaṃ katvā, jāyate ñāṇadassanaṃ.
“智见清净”,这就是所要说明的智。
以反复观察为终点,它的果报随之而生。
‘‘Ñāṇadassanasuddhī’’ti, idaṃ ñāṇaṃ pakāsitaṃ; Paccavekkhaṇapariyantaṃ, phalaṃ tassānujāyate.
他正是用这个方法,一次又一次地修习;
比丘这样证得其余的道与果。
Teneva ca upāyena, bhāvento so punappunaṃ; Pāpuṇāti yathā bhikkhu, sesamaggaphalāni ca.
就这样彻底通达了法之后,
彻底摧毁一切善,不留残余;
他已经让三种存在状态彻底干涸;
他到达了无余依的寂静。
Iccevamaccantamavecca dhammaṃ; Viddhaṃsayitvākusalaṃ asesaṃ; Visosayitvāna tayo bhave so; Upeti santiṃ nirupādisesaṃ.
或者即使从意识的把握,或者按前后顺序;
如果在文字拼合中,或者看起来好像不恰当。
Viññāsakkamato vāpi, pubbāparavasena vā; Yadi akkharabandhe vā, ayuttaṃ viya dissati.
不应以那种方式执取它,而应以无过失的方式执取。
被我仔细考察之后,因为已经完全造作。
Taṃ tathā na gahetabbaṃ, gahetabbamadosato; Mayā upaparikkhitvā, katattā pana sabbaso.
在殊胜的朱罗国,不被征服,没有纷乱;
而整个世间,就像被聚拢到一个村子里一样。
Seṭṭhassa coḷaraṭṭhassa, nābhibhūte nirākule; Sabbassa pana lokassa, gāme sampiṇḍite viya.
被芭蕉林、娑罗林、棕榈林、甘蔗林和椰子林层层环绕,茂密而杂乱。
莲花与睡莲覆盖的水池,显得庄严美丽。
Kadalīsālatālucchu-nāḷikeravanākule; Kamaluppalasañchanna-salilāsayasobhite.
被迦韦利河水流冲刷过的大地表面;
在丰足、具足一切支分、吉祥、成就吉祥的地方。
Kāverijalasampāta-paribhūtamahītale; Iddhe sabbaṅgasampanne, maṅgale bhūtamaṅgale.
被殊胜的城墙和壕沟环绕着;
在韦奴达萨的精舍,景色悦目,令人心生欢喜。
Pavarākārapākāra-parikhāparivārite; Vihāre veṇhudāsassa, dassanīye manorame.
岸边生长的树木与风吹的树中之王光辉灿烂;
各种鸟群的各种园林中,种种令人心喜的园林。
Tīrantaruhavātira-tarurājavirājite; Nānādijagaṇārāme, nānārāmamanorame.
以布满美丽莲花的池塘善加庄严的;
被甘甜净水盈满的殊胜水井所辉映。
Cārupaṅkajasaṃkiṇṇa-taḷākasamalaṅkate; Surasodakasampuṇṇa-varakūpopasobhite.
以种种广大高耸的殊胜楼阁为庄严;
小型的住所,极其庄严。
Vicitravipulaccugga-varamaṇḍapamaṇḍite; Āvāsehi canekehi, accantamupasobhite.
还有那座高耸的塔,直接冲破了大地的表面;
以胜利者的姿态大笑,轻蔑那险峻粗硬的凯拉萨山峰。
Uppatena ca thūpena, bhetvāva dharaṇītalaṃ; Jitvāvāvahasantena, kelāsasikharaṃ kharaṃ.
3176(原文仅为编号,没有可翻译的巴利文内容。)
3176.
就像秋天的云彩一样,悦目而高耸;
住在能让人生起净信、令人悦意的宫殿里,我曾安住其中。
Saradambudasaṅkāse, dassanīye samussite; Pasādajanane ramme, pāsāde vasatā mayā.
由佛陀狮子所宣说的律的判定;
为了佛狮子,我的共住弟子。
Vuttassa buddhasīhena, vinayassa vinicchayo; Buddhasīhaṃ samuddissa, mama saddhivihārikaṃ.
这部论则是为了诸比丘的利益,以简要的方式而作。
为了让人轻松又快速地理解并通达律藏。
Katoyaṃ pana bhikkhūnaṃ, hitatthāya samāsato; Vinayassāvabodhatthaṃ, sukhenevācirena ca.
在阿朱达与阿朱达相继超越、令卡拉巴库拉族欢喜之时,
在教化大地的时候,已经发起并且圆满完成了。
Accutaccutavikkante, kalambakulanandane; Mahiṃ samanusāsante, āraddho ca samāpito.
正如已得成就,如是而无障碍;
愿一切众生的意图都与法相应,全都得以实现。
Yathā siddhimayaṃ patto, antarāyaṃ vinā tathā; Sabbe sijjhantu saṅkappā, sattānaṃ dhammasaṃyutā.
3181第3181段没有可翻译的巴利文内容。
3181.
只要在世间存在,曼达罗山和美丽的山谷就存在。
佛陀的教法暂且放一边,那卡利教法暂且放一边。
Yāva tiṭṭhati lokasmiṃ, mandāro cārukandaro; Tāva tiṭṭhatu buddhassa, sāsanaṃ kalisāsanaṃ.
愿雨云在合适的时候降下雨水,好好下雨。
愿大地的守护者们依照正法保护整片大地。
Kāle sammā pavassantu, vassaṃ vassavalāhakā; Pālayantu mahīpālā, dhammato sakalaṃ mahiṃ.
这一具有精髓、带来利益、与意义相应的事;
我未曾做也未获得任何福德;
以此,这个世间走向牟尼主所至之处;
愿他抵达那座清凉、无忧的城池。
Imaṃ sārabhūtaṃ hitaṃ atthayuttaṃ; Karontena pattaṃ mayā yaṃ tu puññaṃ; Ayaṃ tena loko munindappayātaṃ; Sivaṃ vītasokaṃ puraṃ pāpuṇātu.
这部《律抉择》是由铜鍱洲佛授所造。他是蛇城人,最殊胜的语法家,精通三藏的方法与规则,善于令顶尖诗人的心莲华林绽放,是诗人中的牛王,能发出能生最上喜乐、最甜美的言语。
Iti tambapaṇṇiyena paramaveyyākaraṇena tipiṭakanayavidhikusalena paramakavijanahadayapadumavanavikasanakarena kavivaravasabhena paramaratikaravaramadhuravacanuggārena uragapurena buddhadattena racitoyaṃ vinayavinicchayo.