2. 众食学处注释巴利
2. Gaṇabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
提婆达多在适当的时候先告知请求,然后才进食。因为这件事,世尊制定了“众食波逸提”这条学处。但在《分别》的语词解释里,只取了“受邀而食”这个邀请的含义来作分别说明。不过在《安达卡注疏》中,依据事缘的记载,也提到了“请求”这种告知。为什么?因为《附随》里就说:“众食由两种方式产生:由告知,或由邀请。”因此应当知道,正因为事缘生起的部分已经说得很清楚,语词解释里才没有提到。另外还写道:“所谓‘一起取’,意思是:即使有人已经取了食物,只要其他人还在取,他们若停留到这时,就叫做‘一起取’”;“所谓‘任何出家者’,意思是指在同法者中,或者在外道中”;“所谓‘无时机’,是指七种无犯时机都不存在”;“与得时机者一起,凑成四个人”;“得时机者自己可以免除,但因为其余的人凑足了团体的人数,所以对他们来说就构成犯戒。”巴利
Devadatto kāle viññāpetvā bhuñjati, tappaccayā bhagavatā ‘‘gaṇabhojane pācittiya’’nti (pāci. 209) sikkhāpadaṃ paññattaṃ. Padabhājane pana ‘‘nimantitā bhuñjantī’’ti (pāci. 218) nimantanameva gahetvā vibhattaṃ. Andhakaṭṭhakathāyaṃ pana vatthuvasena viññattiyā yācanampi vuttanti likhitaṃ. Kasmā? Parivāre eva ‘‘gaṇabhojanaṃ dvīhākārehi pasavati viññattito vā nimantanato vā’’ti (pari. 322) vuttattā. Tasmā aṭṭhuppattiyaṃyeva pākaṭattā padabhājane na vuttanti veditabbaṃ. ‘‘‘Ekato gaṇhantī’ti ca gahitabhattāpi aññe yāva gaṇhanti, tāva ce tiṭṭhanti, ekato gaṇhanti eva nāmā’’ti ca, ‘‘yo koci pabbajitoti sahadhammikesu, titthiyesu vāti attho’’ti ca, ‘‘samayābhāvoti sattannaṃ anāpattisamayānaṃ abhāvo’’ti ca, ‘‘samayaladdhakena saha cattāro hontī’’ti ca, ‘‘samayaladdhako sayameva muccati, sesānaṃ gaṇapūrakattā āpattikaro hotī’’ti ca likhitaṃ.
这里有人问:“既然说‘这里只以接受本身为标准’,那为什么在圣典里又说‘所谓众食,就是有四位……而吃’呢?”回答是:那里说的“吃”,是用来限定“接受”的。因为比丘们不会吃没有接受过的食物。巴利
Etthāha – ‘‘paṭiggahaṇameva hettha pamāṇa’’nti vuttaṃ, atha kasmā pāḷiyaṃ ‘‘gaṇabhojanaṃ nāma yattha cattāro…pe… bhuñjantī’’ti (pāci. 218) vuttanti? Vuccate – tattha ‘‘bhuñjantī’’ti paṭiggahaṇaniyamavacanaṃ. Na hi appaṭiggahitakaṃ bhikkhū bhuñjantīti.
3. 辗转食学处的注释巴利
3. Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
关于“除时机”,有些人说:那是从邀请产生、对食物有所期待的波逸提。有一位比丘在托钵时得到了食物,另一个近事男邀请他,让他坐在家里,但那时食物还没准备好。如果这位比丘托钵后吃了乞得的食物,就犯戒。为什么呢?因为这样说:“所谓辗转食,就是受了五种食物中某一种的邀请,却把那种食物搁在一边,去吃另外五种食物中的某一种,这就叫辗转食。”这和第一咖提那的情况类似,但这里的读法是“作与不作”。巴利
Aññatrasamayāti pana nimantanato pasavanato bhojanāpekkhaṃ pācittiyanti eke. Eko bhikkhu piṇḍāya caranto bhattaṃ labhati, tamañño cūpāsako nimantetvā ghare nisīdāpesi, na ca tāva bhattaṃ sampajjati . Sace so bhikkhu piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ bhuñjati, āpatti. Kasmāti ce? ‘‘Paramparabhojanaṃ nāma pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena bhojanena nimantito taṃ ṭhapetvā aññaṃ pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhojanaṃ bhuñjati, etaṃ paramparabhojanaṃ nāmā’’ti (pāci. 227) vuttattā. Paṭhamakathinasadisāni, idaṃ pana kiriyākiriya’’nti pāṭho.
独眼母学处注释巴利
4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā
应受取两钵满是指:需要那种做好的饼的人,应按最大钵的容量来取。若有人为了“你别在这里拿”这种当作路粮等用途而准备的东西,以“别在这里拿”来示意,却因过量拿取,在不分给别人的情况下,也不能免除,因为这个学处是无心的。如果拿了已经受持的东西,也一样不能免除。但在不分给别人的情况下,因为不如法,所以无犯。有人说,无心性只是因为不知道制戒,而不是因为不知道事物本身。由于在支分中没有提到“不知道是为路粮等用途而准备的”,如果故意不说,古师说是波逸提。过量拿取那里只说了第五支分,所以因为没受取而不是波逸提,但因为该做没做,所以是恶作。否则,这就会变成有作与无作。不阻止或不告知,应说是第六支分。巴利
Dvattipattapūrā paṭiggahetabbāti tathānītapūvehi atthikena ukkaṭṭhapattappamāṇavasena gahetabbā. ‘‘Mā kho tvaṃ ettha paṭiggaṇhī’’ti apātheyyādiatthāya sajjitasaññāya atirekappaṭiggahaṇena ārocane, asaṃvibhāge ca na muccati acittakattā sikkhāpadassa. Atha uggahitakaṃ gaṇhāti, na muccati eva. Asaṃvibhāge pana anāpatti akappiyattā. Acittakatā paṇṇattijānanābhāveneva, na vatthujānanābhāvenāti eke. ‘‘Na pātheyyādiatthāya sajjitabhāvajānana’’nti aṅgesu avuttattā sace sañcicca na vadati, pācittiyanti porāṇā vadanti. Atirekappaṭiggahaṇanti tattha pañcamaṃva aṅgaṃ vuttaṃ, tasmā appaṭiggahitattā na pācittiyaṃ, kattabbākaraṇato pana dukkaṭaṃ. Aññathā kiriyākiriyaṃ idaṃ āpajjati. Anivāraṇaṃ, anārocanaṃ vā chaṭṭhamaṅgaṃ vattabbaṃ siyā.
第五,第一自恣学处的注释巴利
5. Paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā
“食毕”名为五支。其中,仅凭“座位已设”这一项,就已经成立“食毕”之义,所以看不出另有单独成立的含义。如果认为另有含义,则记载为“见有六支”。“食物已设”是就已送上的食物而说。巴利
Bhuttāvī pavāraṇaṃ nāma pañcaṅgikaṃ. Tesu ‘‘asanaṃ paññāyattī’’ti eteneva ‘‘bhuttāvī’’ti etassa siddhattā visuṃ atthasiddhi na dissati. Dissati ce, aṅgānaṃ chakkattadassananti (vajira. ṭī. pācittiya 238-239) likhitaṃ. ‘‘Bhojanaṃ paññāyatī’’ti abhihaṭaṃ sandhāya vuttaṃ.
把“捣碎后做成的粉末”也包括进来:用“pi”这个字,把碎米团块也一起收摄进去。不过,因为这里只说到“凡是同熟炒制的、或者日晒干燥的碎米团块,或者任何米粒”,所以同熟炒制的稻米或稻草的米粉,能构成足食。同样,粗熟炒制的碎米团块也能构成足食。炒麦粉捏成团后做成的未煮麦粉团,也能构成足食,这是有记载的。如果没有剩余,就不构成足食。为什么?因为不属于食物范畴的未煮主食并不存在。巴利
Koṭṭetvākatacuṇṇampīti pi-kārena kuṇḍakaṃ sampiṇḍeti. Samapākabhajjitānaṃ pana ātapasukkhānaṃ vā kuṇḍakaṃ vā ye keci taṇḍulā vāti ettakameva vuttattā samapākabhajjitānaṃ vīhīnaṃ, vīhipalāsānaṃ vā taṇḍulacuṇṇaṃ pavāreti. Tathā kharapākabhajjitānaṃ kuṇḍakampi pavāreti. Bhajjitasattuyo piṇḍetvā kato apakkasattumodakopi pavāretīti likhitaṃ. Sace avasiṭṭhaṃ natthi, na pavāreti. Kasmā? Asanasaṅkhātassa vippakatabhojanassa abhāvato.
不净肉虽然处在应当拒绝的情形,但正在吃的时候并没有失去肉的性质,所以构成足食。如果在食堂吃饭时,拒绝别人送到自己这里、不属于自己那份的食物,就不构成足食。他当然可以拒绝,但如果寺男把食物倒进他的钵里,那就不适合吃了。因为这确实是佛陀所呵斥的、以不正当方式得来的食物。就像从僧团得到的团食,由破戒者施与时,如果拒绝,就不构成足食;同样的情况,如果由有惭耻心的人施与,他因为不想吞下去而拒绝,就构成足食。另外,因为犯了“同肉汁、同醋汁”的过失,所以在提到“肉汁”时拒绝的人就有罪,但“肉的汁就是肉汁”这种拆解分析并不是这里的意思。拿混合了饭的粥来,说“取粥”,不构成足食;说“取饭”时,就构成足食。为什么?因为所问的东西存在。但这里说“取粥的混合物”时,如果其中粥较多或相等而饭稀薄,不构成足食;如果粥稀薄而饭较多,就构成足食。这个道理在一切注疏中都有说到,所以不能拒绝。不过其中的理由很难看出。说“取饭的混合物”时,其中饭无论较多、相等或较少,都构成足食。如果不指明饭或粥而说“取混合物”,其中饭较多或相等,就构成足食;较少,就不构成足食。这一切都应当仔细考察。巴利
Akappiyamaṃsaṃ pana kiñcāpi paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitaṃ, khādiyamānaṃ pana maṃsabhāvaṃ na jahāti, tasmā pavāreti. Bhojanasālāya bhuñjanto ce attano apāpuṇanakoṭṭhāsaṃ abhihaṭaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Kāmaṃ paṭikkhipati, patte pana ārāmikā ākiranti, taṃ bhuñjituṃ na vaṭṭati. Idañhi buddhappaṭikuṭṭhāya anesanāya uppanneyeva saṅkhaṃ gacchati. Yathā hi saṅghato laddhaṃ piṇḍaṃ dussīlo deti, tañce paṭikkhipati, na pavāreti, evaṃsampadamidanti ca, vibhāgo lajjī ce deti, taṃ so na ajjhoharitukāmatāya paṭikkhipati, pavāretīti ca, ‘‘samaṃsarasaṃ samaccharasa’’nti āpajjanato ‘‘maṃsarasa’’nti vutte pana paṭikkhipato hoti, ‘‘maṃsassa rasaṃ maṃsarasa’’nti ayaṃ viggaho nādhippetoti ca vuttaṃ. Bhattamissakaṃ yāguṃ āharitvā ‘‘yāguṃ gaṇhathā’’ti vadati, na pavāreti. ‘‘Bhattaṃ gaṇhathā’’ti vutte pavāreti. Kasmā? Yenāpucchito, tassa atthitāya. Ettha pana ‘‘yāgumissakaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tatra ce yāgu bahutarā vā hoti, samasamā vā. Bhattaṃ mandaṃ, na pavāreti. Yāgu ce mandā, bhattaṃ bahutaraṃ, pavāreti. Idañca sabbaaṭṭhakathāsu vuttattā na sakkā paṭikkhipituṃ. Kāraṇaṃ panettha duddasaṃ. ‘‘Bhattamissakaṃ gaṇhathā’’ti vadati. Tatra bhattaṃ bahutaraṃ vā samakaṃ vā appataraṃ vā hoti, pavāreti eva. Bhattaṃ vā yāguṃ vā anāmasitvā ‘‘missakaṃ gaṇhathā’’ti vadati. Tatra ce bhattaṃ bahutaraṃ, samakaṃ vā hoti, pavāreti. Appataraṃ na pavāreti. Taṃ sabbaṃ vīmaṃsitabbanti.
果实或块根等,没有用五种沙门净法作净的,在这里,即使连同那些没有作净的芭蕉果等一起对多余的部分作了净,只要把那些芭蕉果等放在一边,吃剩下的部分也是可以的。由于汁液不混合的性质,把那些作净后,放在另一个容器里,处理之后再吃,也是可以的。为什么?他们说,因为先前于那些之上律业尚未生起。巴利
Phalaṃvā kandamūlādi vā pañcahi samaṇakappehi kappiyaṃ akatanti ettha kappiyaṃ akārāpitehi kadaliphalādīhi saddhiṃ atirittaṃ kārāpetvāpi taṃ kadaliphalādiṃ ṭhapetvā avasesaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati. Amissakarasattā puna tāni kappiyaṃ kārāpetvā aññasmiṃ bhājane ṭhapetvā kāretvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Kasmā? Pubbe tesu vinayakammassa anāruḷhattāti vadanti.
食物掉进钵里,只要还没接受,就仍然不算接受。所以,必须先接受,然后才能取用。律注里说“没有接受就取用,犯恶作”,因此他们说,这个道理对其他情况也一样不适用。至于“不过,他重新接受之后再吃,就没有犯戒”这句话,在这里也同样适用。这里说的“做成剩余、做成非剩余”等等,也要同样理解。不过,这里应当通过“做成剩余、做成非剩余”等说法去审查,然后才能了知判定,这是所显示的意思。“这已经足够了,这一切”——这也是你的多余部分,从这里再也得不到别的了,这就是它的意思。巴利
Patte rajaṃ patitaṃ appaṭiggahitameva hoti. Tasmā paṭiggahetvāva bhikkhā gaṇhitabbā. ‘‘Apaṭiggahetvā gaṇhato vinayadukkaṭa’’nti (pāci. aṭṭha. 265) vuttattā etamaññesampi na vaṭṭatīti vadanti. ‘‘Taṃ pana puna paṭiggahetvā bhuñjantassa anāpattī’’ti etthāpi evameva. Imasmiṃ pana ‘‘atirittaṃ kataṃ anatirittakataṃ hotī’’ti etthāpi evameva. Imasmiṃ pana ‘‘atirittaṃ kataṃ, anatirittaṃ kataṃ hotī’’tiādīhi upaparikkhitvā vinicchayo veditabboti dīpitaṃ. Alametaṃ sabbanti idampi te adhikaṃ, ito aññaṃ na lacchasīti attho.
“为了食物”这句话,有些人说:只是指非时。经文读作“像最初的咖提那衣一样,但这个是作与不作”。应当知道:身业是从吞咽来理解,语业是从以言语不令作“尊者,请做余食”来理解。巴利
Āhāratthāyāti vikāle evāti eke. ‘‘Paṭhamakathinasadisāni. Idaṃ pana kiriyākiriya’’nti pāṭho. Kāyakammaṃ ajjhoharaṇato. Vacīkammaṃ vācāya ‘‘atirittaṃ karotha, bhante’’ti akārāpanatoti veditabbaṃ.
第六、第二自恣学处的注释巴利
6. Dutiyapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā
因为戒本论母里说的是“吃了之后犯波逸提”,所以这里说的是“用餐结束时犯波逸提”,而不是每吞咽一口就犯一次。巴利
‘‘Bhuttasmiṃ pācittiya’’nti (pāci. 243) mātikāyaṃ vuttattā ‘‘bhojanapariyosāne pācittiya’’nti vuttaṃ, na ajjhohāre ajjhohāre.
7. 非时食学处注释巴利
7. Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
据说,阎浮提的时间界限就是如此。巴利
Jambudīpassa kālena paricchedoti evaṃ kira.
8. 储藏学处解释巴利
8. Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā
因为这里按照“没有洗净”等这样的方式已经说过了,所以“没有洗净的钵,洗了之后又……”巴利
‘‘Duddhotohotī’’tiādinā nayena idha vuttattā, ‘‘duddhotaṃ pattaṃ dhovitvā puna
在这里,因为《善见律》中说“或者洒上清水,或者用手指摩擦,应当知道没有油腻的状态”,所以陶钵的瓦片所吸收的油脂就形成储存,这个说法成立,这样写下来。关于“自己接受后并未舍弃”:这里“未舍弃”是指对未受具足戒的人,没有顾念、没有舍离、没有放弃。法喜长老说“这里的‘接受’,是指接受的状态没有放弃,就会产生储存”,这与“接受,犯恶作”的经文相违背。不过,因为不存在再次接受的作用,所以应当加以考察。巴利
Tattha acchodakaṃ vā āsiñcitvā, aṅguliyā vā ghaṃsitvā nisnehabhāvo jānitabbo’’ti (pāci. aṭṭha. 253) samantapāsādikāyaṃ vuttattā ca mattikāpattassa kapālena pīto sneho sannidhiṃ karotīti siddhanti likhitaṃ. Sayaṃ paṭiggahetvā apariccattamevāti ettha apariccattaṃ nāma anupasampannānaṃ nirapekkhaapariccattaṃ avijahitaṃ. ‘‘Paṭiggahaṇanti ettha paṭiggahitabhāvamavijahitameva sannidhiṃ janetī’’ti dhammasiritthero, taṃ ‘‘paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassā’’ti (pāci. 255) pāḷiyā virujjhati. Tassa pana puna paṭiggaṇhanakiccābhāvato vīmaṃsitabbaṃ.
9. 胜妙食学处注释巴利
9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
“他们(比丘)的肉和乳、酪等,在这里所指的就是这些”——这是对波逸提事的界定,并不是对允许的乳等(范围)的界定。因此,任何人的乳等都算可以使用。另外,“应当依摩诃男学处来处理”——如果以僧团的名义受请后,为了药物的目的而求取酥等五种药,那么这就包含了“不以药的做法而告知药”的情况,因此就犯波逸提。跋耆罗复注波逸提第261段就是这样写的。巴利
‘‘Tesaṃ maṃsañca khīradadhīni ca idha adhippetānī’’ti idaṃ pācittiyavatthuparicchedo, na pana kappiyakhīrādiparicchedo, tasmā yassa kassaci khīrādīni vaṭṭantīti ca, ‘‘mahānāmasikkhāpadena kāretabbo’’ti saṅghavasena pavārite bhesajjatthāya sappiādibhesajjapañcakaṃ viññāpeti ce, tattha ‘‘na bhesajjakaraṇīyena bhesajjaṃ viññāpetī’’ti ettha saṅgahaṃ gacchati, tasmā ‘‘tena pācittiya’’nti (vajira. ṭī. pācittiya 261) ca likhitaṃ.
10. 齿木学处注释巴利
10. Dantaponasikkhāpadavaṇṇanā
因为已经说了“以身体支分”,所以用口接受是被允许的。又说:“放在酸豆叶等上面、放在地上,则不许可;在干净的地上则许可。”而且,通过“自己拿”这句话,不只是特别指出被蛇咬的,也指出其他被咬的情形。还写道:“自己拿来受用,这是许可的。”巴利
‘‘Sarīrāvayavenā’’ti vuttattā mukhena paṭiggahaṇaṃ anuññātaṃ. ‘‘Ciñcādipattesu bhūmiyaṃ atthatesu na vaṭṭati, kallakhette tattha vaṭṭatī’’ti ca, ‘‘sāmaṃ gahetvā’’ti iminā na kevalaṃ sappadaṭṭhaṃyeva, aññampi daṭṭhaṃ viseseti. Sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti ca likhitaṃ.
裸行者学处的注释巴利
1. Acelakasikkhāpadavaṇṇanā
因为在这里,裸行者等只被当作外道。
因此,以“外道”这个名称,作了三支的划分。
对于非外道的裸形者,以及同样具有外道标志的人;
即使对在家人,对比丘也是允许的,这是判定。
以非外道之心,以及外道形相;
布施给入流者等人是允许的,这是我们的主张。巴利
Acelakādayo yasmā, titthiyāva matā idha; Tasmā titthiyanāmena, tikacchedo kato tato. Atitthiyassa naggassa, tathā titthiyaliṅgino; Gahaṭṭhassāpi bhikkhussa, kappatīti vinicchayo. Atitthiyassa cittena, titthiyassa ca liṅgino; Sotāpannādino dātuṃ, kappatītīdha no mati.
3. 有食学处注释巴利
3. Sabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
应当这样理解:进入后,以坐下的心,成为有心的状态。巴利
Anupavisitvā nisīdanacittena sacittakatāti veditabbā.
四至五、隐蔽处坐学处与有伴隐蔽处坐学处的注释巴利
4-5. Rahopaṭicchannarahonisajjasikkhāpadavaṇṇanā
第四项在第一不定法里已经说过,第五项在第二不定法里也是同样的说法。在这里,乌巴难达的第五项就成了第四项。巴利
Catutthaṃ paṭhamāniyate, pañcamaṃ dutiyāniyate vuttanayameva. Idha pañcamaṃ upanandassa catutthaṃ hoti.
关于隐蔽处覆藏与隐蔽处独坐这两条学处的注释,到此结束。巴利
Rahopaṭicchannarahonisajjasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
行学处的注释巴利
6. Cārittasikkhāpadavaṇṇanā
“与一切食等同”是指受邀之食,这是古师们的解释。比丘已在场,没有告知,在食前、食后,除了适当的时候——这里共有四种随制。其中,“时”有两种。“Bhattiyagharaṃ”是指受邀者的家,或者分发筹食等的施主的家。“生起等与第一咖提那相同,但这个是作与不作”——这是读法。有些人说:“这里的受邀是不如法的受邀。”巴利
Sabhattosamānoti nimantanabhattoti porāṇā. Santaṃ bhikkhuṃ, anāpucchā, purebhattaṃ pacchābhattaṃ, aññatra samayāti ayamettha catubbidhā anupaññatti. Tattha samayā dve samayā. Bhattiyagharanti nimantitassa gharaṃ vā salākābhattādidāyakānaṃ vā gharaṃ. ‘‘Samuṭṭhānādīni paṭhamakathinasadisāni, idaṃ pana kiriyākiriya’’nti pāṭho, ‘‘idha nimantanā akappiyanimantanā’’ti eke.
如果在午饭前已经去托钵乞食,然后吃了的话;
可能算是辗转犯戒,但过了正午吃饭之后就不算犯了。
如果吃完饭以后,作为行脚僧要回原来的俗家去;
有些人说这是犯戒,有些人说这不犯戒。
他们进入俗家之间时,他们确实是持有犯戒之见者。
这里有人说,这是对同吃一锅饭的期待。
被认为用妓女的食物,他们在邀请中使他和解。
有人说是“遣送即相同”,另一些人则说是“当面”。
想要确定的人,就应该从审察分类的角度去分析。
智者应当知道,这就是行为准则,这就是学处。巴利
Purebhattañca piṇḍāya, caritvā yadi bhuñjati; Siyā paramparāpatti, pacchābhattaṃ na sā siyā. Pacchābhattañca gamiko, pubbagehaṃ yadi gacche; Eke āpattiyevāti, anāpattīti ekacce. Kulantarassokkamane, āpattimatayo hi te; Samānabhattapaccāsā, iti āhu idhāpare. Matā gaṇikabhattena, samenti naṃ nimantane; Vissajjanaṃ samānanti, eke sammukhatāpare. Sanniṭṭhānatthikeheva, vicāretabbabhedato; Viññū cārittamicceva, sikkhāpadamidaṃ vidū. (vajira. ṭī. pācittiya 294);
7. 摩诃男学处注释巴利
7. Mahānāmasikkhāpadavaṇṇanā
在关于美食的学处中,有这样的话:“应当依照摩诃男学处来处理。”(出自《疑惑度脱》美食学处注释)这句话的意思是:如果以僧团的名义邀请之后,为了药的目的而乞求酥等五种药,那么依照“不以药事而乞求药”(《波逸提》309)这句话,就构成波逸提罪(《跋耆罗复注》波逸提310)。如果病人如实说明“您已经以此邀请了我们,我们需要这个和这个”,这样去乞求,只有病人可以,其他人不可以。另外,“为了他人的利益”是指在他的亲属邀请时,或者自己的亲属邀请时,这个意思。“在无限邀请中被邀请”是指以僧团方式和以个人方式邀请之后,施主们。因此说了“僧团邀请性”,而没有说“个人邀请性”。另外,通过“超越限度”这句话,指的是病人,所以没有说“病人非病人性”。即便如此,写成“在僧团邀请中的邀请性”这个读法,应当加以考察。巴利
Paṇītabhojanasikkhāpade ‘‘mahānāmasikkhāpadena kāretabbo’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā) yaṃ vuttaṃ, tassattho saṅghavasena pavārite bhesajjatthāya sappiādibhesajjapañcakaṃ viññāpeti ce, ‘‘nabhesajjena karaṇīyena bhesajjaṃ viññāpetī’’ti (pāci. 309) vacanena pācittiyanti (vajira. ṭī. pācittiya 310) likhitaṃ. ‘‘Tayā imināva pavāritamhā, amhākañca iminā ca iminā ca attho’’ti yathābhūtaṃ ācikkhitvā viññāpetuṃ gilānova labhati, na itaroti ca, ‘‘aññassa atthāyā’’ti assa ñātakappavārite, attano vā ñātakappavāriteti atthoti ca, ‘‘apariyantappavāraṇāya pavārite’’ti saṅghavasena, puggalavasena ca pavāretvā dāyakā. Tasmā ‘‘saṅghappavāraṇatā’’ti vatvā ‘‘puggalappavāraṇatā’’ti na vuttanti ca, ‘‘pariyantātikkamo’’ti vacanena gilāno gahito, tasmā ‘‘gilānāgilānatā’’ti na vuttaṃ. Evaṃ santepi ‘‘saṅghappavāraṇāya pavāraṇatā’’ti pāṭhoti ca likhitaṃ, vīmaṃsitabbaṃ.
8. 出征军学处注释巴利
8. Uyyuttasenāsikkhāpadavaṇṇanā
在象等(动物)当中,“一一”是指:哪怕只是一个人骑的大象,或者一个人持弓的(情形)也算。它的生起等项跟羊毛戒相似,但这个是世间所谴责的,属于不善心,有三种受。这是文本的读法。巴利
Hatthiādīsu ekamekanti antamaso ekapurisāruḷhahatthimpi, ekaṃ sarahatthaṃ purisampi. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisāni, idaṃ pana lokavajjaṃ, akusalacittaṃ tivedana’’nti pāṭho.
9. 军中住宿学处注释巴利
9. Senāvāsasikkhāpadavaṇṇanā
被任何人阻碍,是指被敌人、或被有权势的人、或被任何人阻挡。应当以军队的围阵、或以适合作为边界的地方、或以行处范围的界限来界定。巴利
Kenaci palibuddhassāti verikena vā issarena vā kenaci ruddhassa. Senāparikkhepena vā parikkhepārahaṭṭhānena vā sañcaraṇaṭṭhānapariyantena vā paricchinditabbā.
第六品 饮酒品巴利
6. Surāpānavaggo
1. 饮酒学处注释巴利
1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā
已经知道“这是酒”或者“这不可以喝”,仍然喝下去,那就只是不善,这是文中所写的。“不善心”这个说法,据说主要是针对这种情况而说的。那么,为什么律注中说“只有以不善心才应当喝”呢?回答:在有心犯的情况下,才说只有以不善心才应当喝。巴利
‘‘Surā’’ti vā ‘‘na vaṭṭatī’’ti vā jānitvā pivane akusalamevāti likhitaṃ. Akusalacittanti yebhuyyena taṃ sandhāya kira vuttaṃ. Atha kasmā vinayaṭṭhakathāyaṃ ‘‘akusaleneva pātabbatāyā’’ti (pāci. aṭṭha. 329) vuttanti ce? Sacittakapakkhe akusaleneva pātabbatāyāti.
2. 指戳学处注释巴利
2. Aṅgulipatodakasikkhāpadavaṇṇanā
即使是身体接触的僧残罪,对比丘尼和未受具足戒的人也只是突吉罗罪,只有对已受具足戒的人才算波逸提。为了说明这种因人而异的区别,所以说了“在指戳方面是波逸提”。在“有应作事时”这一句里,意思是:有应作事时触碰男子,而不是触碰女人。巴利
Kāyasaṃsaggasaṅghādisesāpattibhāve samānepi bhikkhuniyāpi anupasampannepi dukkaṭaṃ, upasampanne eva pācittiyanti evaṃ puggalāpekkhaṃ dassetuṃ ‘‘aṅgulipatodake pācittiya’’nti vuttaṃ. Sati karaṇīyeti ettha purisaṃ sati karaṇīye āmasatoti adhippāyo, na itthiṃ.
3. 戏笑学处注释巴利
3. Hasadhammasikkhāpadavaṇṇanā
从“泥浆”这句话来看,即使把砂石当作投掷游戏来玩,也只是恶作。在脚踝以上的水中戏笑,是波逸提;在其他地方,则是恶作。这是依据波逸提事的意义,才说“在水中戏笑法是波逸提”。巴利
‘‘Cikkhallaṃ vā’’ti vacanato sakkharampi khipanakīḷāya kīḷato dukkaṭameva. Uparigopphake pācittiyaṃ, aññattha dukkaṭanti pācittiyavatthuatthavasena ‘‘udake hasadhamme pācittiya’’nti vuttaṃ.
如果这就是想解脱,那三分波逸提又怎么说?
把已玩耍的当成没玩耍,那只是出于错误的执取。
就这一点来说,嬉戏如何?即此正是在嬉戏之中。
在这里要怀着不嬉戏的心,为了调伏而受持。
因为他完全是不善的,所以心乐于游戏。
所以,这里只可能有一种不善心。巴利
Idaṃ saññāvimokkhaṃ ce, tikapācittiyaṃ kathaṃ; Kīḷitaṃva akīḷāti, micchāgāhena taṃ siyā. Ettāvatā kathaṃ kīḷā, iti kīḷāyaṃ evāyaṃ; Akīḷāsaññī hotettha, vinayatthaṃ samādaye. Ekantākusalo yasmā, kīḷāyābhiratamano; Tasmā akusalaṃ cittaṃ, ekamevettha labbhatīti. (vajira. ṭī. pācittiya 336);
4. 不恭敬学处注释巴利
4. Anādariyasikkhāpadavaṇṇanā
“他的话”是指:对“这个被举罪的人、被贬低的人、被呵责的人,他的话不会被奉行”这样想,就是在表示不恭敬。“法”是指:在说法时,对“法会失落、会灭尽、会隐没”,或者不想学那个法,就是在表示不恭敬。跋耆罗的注释书(《毗奈耶注》波逸提344)中写道:“越过世间所呵责的事,还说‘这是我们师父所传的’,这是不合理的。”巴利
Tassavacananti ‘‘ayaṃ ukkhittako vā vambhito vā garahito vā imassa vacanaṃ akataṃ bhavissatī’’ti anādariyaṃ karoti. Dhammanti kathāyaṃ dhammo nasseyya vā vinasseyya vā antaradhāyeyya vā, taṃ vā asikkhitukāmo anādariyaṃ karoti. ‘‘Lokavajjaṃ atikkamitvā ‘idaṃ amhākaṃ ācariyuggaho’ti vadantassa na vaṭṭatī’’ti (vajira. ṭī. pācittiya 344) likhitaṃ.
第六、火学处注释巴利
6. Jotisikkhāpadavaṇṇanā
因为已经说了“希求取暖”,所以对另一个人适用,对其他人也适用。巴利
‘‘Visibbanāpekkho’’ti vuttattā aññassa vaṭṭati, aññesañca.
牟尼们一起点燃一火或多火;
一个人也能照亮,并非不能多人一起;这是根据意趣的差别来说的。巴利
Jotinekamaneke vā, jālenti munayo saha; Eko sopeti nāneko, adhippāyavisesato.
8. 作坏色学处注释巴利
8. Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadavaṇṇanā
关于“孔雀眼轮、指背”这些说法,并不是一概而论的,有人说可以更多,也有人说可以更少。就算只有一个角也可以,同样,不管在哪个位置,哪怕只有一个点也可以。巴利
Morakkhimaṇḍalamaṅgulapiṭṭhīnanti na ekantato, adhikaṃ, orañcāti vadanti. Ekakoṇepi vaṭṭati, evaṃ yattha katthaci ekabindupi vaṭṭatīti.
第9章 分配学处的解释巴利
9. Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā
生起等与第一咖提那衣相似,但这里说的是作与不作,这是读法。在这里,通过受用是身业,通过不舍弃是语业。巴利
‘‘Samuṭṭhānādīni paṭhamakathinasadisāni, idaṃ pana kiriyākiriya’’nti pāṭho. Ettha paribhogena kāyakammaṃ. Apaccuddharaṇena vacīkammaṃ.
第10条 藏匿学处的注释巴利
10. Apanidhānasikkhāpadavaṇṇanā
古师们说:在带针的针筒里,按针的数量来算犯戒。巴利
Sasūcike sūcighare sūcigaṇanāya āpattiyoti porāṇā.
7. 故意学处注释巴利
1. Sañciccasikkhāpadavaṇṇanā
按事来计数,是指业系、思和杀生这三者的计数;不是按业系来计数思和杀生。在这里应当知道这样的区分:由一个思,许多众生死去。巴利
Vatthugaṇanāya kammabandhagaṇanācetanāmāraṇānaṃ, na kammabandhagaṇanāya cetanāmāraṇā. Ettha ekacetanāya bahupāṇakā marantīti ayaṃ vibhāgo veditabbo.
2. 有生命物学处之解释巴利
2. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā
“有生命”这条规定,是就导致众生死亡这一点来说,犯波逸提;并不是因为使用有生命的水就犯波逸提。因此,这才说它是“制违犯”。由于心不清净,所以犯波逸提;心清净时,则无犯。就像点灯那样,这里说的是属于制违犯,所以这样记下来。巴利
Sappāṇakanti pāṇakānaṃ maraṇavasena pācittiyaṃ, na sappāṇakaudakaparibhogavasena pācittiyaṃ, tasmā eva ‘‘paṇṇattivajja’’nti vuttaṃ. Asuddhacittattā pācittiyaṃ, suddhacitte anāpatti. Padīpujjalane viya paṇṇattivajjatā vuttāti likhitaṃ.
先投入水中,这是前面的做法;让水进入,则是这里的做法。
有智慧的人应当始终这样了解两者的差异。巴利
Jale pakkhipanaṃ pubbaṃ, jalappavesanaṃ idaṃ; Evaṃ ubhinnaṃ nānāttaṃ, ñeyyaṃ ñāṇavatā sadāti. (vajira. ṭī. pācittiya 387)
5. 未满二十岁学处注释巴利
5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā
让人受具足戒。巴利
Aññaṃ upasampādetīti –
如果戒师自己诵羯磨语,
有些人说业能成就,精通律的人说不能。
因为对老师和僧团制定了恶作罪;
因此,在这里,老师和亲教师确实是各自分开的。巴利
Upajjhāyo sace sāmaṃ, kammavācañca sāveti; Kammaṃ ruhati icceke, neti vinayakovido. Dukkaṭaṃ vihitaṃ yasmā, ācariyassa gaṇassa ca; Tasmā bhinnāva ācariya-upajjhāyā visuṃ idhāti.
第七、关于约定学处的注释巴利
7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā
在这里,单方受具足戒者、在学尼和沙弥尼这三类都算在内。不过,这三者的时节守护着这些,应当知道这是这些(三者)以及女性的特例。巴利
Idha ekatoupasampannā, sikkhamānā, sāmaṇerīti imā tissopi saṅgahaṃ gacchanti, imāsaṃ pana tissannaṃ samayo rakkhati, ayamimāsaṃ, mātugāmassa ca visesoti veditabbaṃ.
第9条 被举罪者共同受用学处的解释巴利
9. Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā
“未舍弃那种见解”这句话,是就取得不共住身份的人而写的。这里“三心”的意思应当理解为:以异熟无记心一起过夜,是可以的。否则,这条学处本身是有思心的,如果理解为唯作无记心,就说不通了。巴利
‘‘Taṃdiṭṭhiṃ appaṭinissaṭṭhenāti laddhinānāsaṃvāsakaṃ sandhāyā’’ti likhitaṃ. Ticittanti ettha vipākābyākatacittena sahaseyyaṃ kappeyyāti evamattho daṭṭhabbo. Aññathā sacittakattā sikkhāpadassa kiriyābyākataṃ sandhāya na yujjati.
10. 刺学处注释巴利
10. Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā
这个沙弥是犯波罗夷的人。如果他舍弃那种见解,就应该告诉僧团,得到僧团同意后再让他出家——古注《甘提巴达》里虽然这样说,但并不合理。因为这里指的是处罚羯磨中的灭摈。如果他是波罗夷,那就应该叫形相灭摈。而“他们受用不足以构成障碍”这种见解,并不是对导师不敬信之类的邪见。如果这种见解在谁心中生起,谁就是波罗夷,对他也应该同样处理:不能安住于戒律的人,应当以形相灭摈来灭摈。这是阿阇梨的推论。巴利
‘‘Ayaṃ samaṇuddeso pārājiko hoti. Sace taṃ diṭṭhiṃ paṭinissajjati, saṅghassa ārocetvā saṅghānumatiyā pabbājetabbo’’ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ, taṃ na yuttaṃ. Daṇḍakammanāsanā hi idhādhippetā. Yadi so pārājiko hoti, liṅganāsanā nāma siyā. ‘‘Te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā’’ti ca diṭṭhi satthari asatthādidiṭṭhi na hoti. Sace sā yassa uppajjati, so pārājiko hoti, tasmimpi evameva paṭipajjitabbaṃ, saṃvare atiṭṭhanto liṅganāsanāya nāsetabboti (vajira. ṭī. pācittiya 428) ācariyassa takko.
8. 与法相应品巴利
8. Sahadhammikavaggo
4. 击打学处的注释巴利
4. Pahārasikkhāpadavaṇṇanā
有人问:对于身体各部分,是不是就像没有解脱意图那样,也不能说有“不死”的意图呢?不能说。为什么?因为如果有个比丘自己想动手打人,他虽有让对方死的意图,但缺乏实际致死的行为,所以从“不死”的角度来看,那仅仅是有“不死”的意图而已,因此不像解脱意图那样说。然而,解脱的意图里没有嗔怒,所以说无罪。巴利
Aṅgesu na mokkhādhippāyatā viya amaraṇādhippāyatā vattabbāti ce? Na vattabbā. Kasmā? Yo bhikkhu sayaṃ pahāraṃ dātukāmo, so adhippāyena tassa maraṇe payogavirahovāti katvā amaraṇādhikārattā kevalaṃ amaraṇādhippāyo eva soti tā viya tā na vuttā. Mokkhādhippāyassa pana kopo natthi, tasmā anāpattīti vuttaṃ.
5. 手掌威吓学处的解释巴利
5. Talasattikasikkhāpadavaṇṇanā
就是那个手掌武器。有些人说:“因为能击打,所以叫武器。”由于以想打击的心去打击,依前一条戒是波逸提;仅仅以想举手的心举手,只是举手而已,依这条戒是波逸提。但如果是没有打中而挥出了打击,那么因为不是以想打击的心而做的,所以是恶作。这个恶作是以打击为条件,还是以举手为条件?只是以打击为条件才是恶作,前面那个以举手为条件是波逸提,所以应理解为有恶作也有波逸提。因为前面是举手,后面才是打击。不能因为后面的打击,就让前面的举手变成无罪,这样说不通——老师是这样说的。巴利
Talameva talasattikaṃ. ‘‘Pothanasamatthaṭṭhena sattika’’nti eke. Yasmā paharitukāmatāya paharato purimena pācittiyaṃ, kevalaṃ uccāretukāmatāya uggiraṇamatte kate iminā pācittiyaṃ. Iminā pana virajjhitvā pahāro dinno, tasmā napaharitukāmatāya dinnattā dukkaṭaṃ. Kimidaṃ dukkaṭaṃ pahārapaccayā, udāhu uggiraṇapaccayāti? Pahārapaccayā eva dukkaṭaṃ, purimaṃ uggiraṇapaccayā pācittiyanti sadukkaṭaṃ pācittiyaṃ yujjati. Purimañhi uggiraṇaṃ, pacchā pahāro. Na ca pacchimaṃ pahāraṃ nissāya purimaṃ uggiraṇaṃ anāpattivatthukaṃ bhavitumarahatīti no takkoti (vajira. ṭī. pācittiya 456) ācariyo.
7. 故意学处注释巴利
7. Sañciccasikkhāpadavaṇṇanā
令他人生起追悔或不令生起,那都是无量的。应当知道,“追悔的执取”这第三支,是依照他的意趣而说的。巴利
Paro kukkuccaṃ uppādetu vā, mā vā, taṃ appamāṇaṃ. ‘‘Kukkuccupādana’’nti tatiyamaṅgaṃ tassa adhippāyavasena vuttanti veditabbaṃ.
8. 窃听学处注释巴利
8. Upassutisikkhāpadavaṇṇanā
“近听处”这个说法,就像“近怒”被称为“邻近之怒”一样,应当理解为“邻近的听处”。意思是说,站在哪里听闻,那个地方就是这里所说的“处”。而这里的“听”,也指他人言语的声音;因为那声音能被听到,所以叫“听”;又或者因为在那里被近距离听到,所以叫“近听处”。因为场所也可以叫“听”,所以在“听闻这些”这句话里,应当补上“言语”一词。巴利
Upassutinti yathā upakujjhaṃ ‘‘samīpakujjha’’nti vuccati, tathā upassuti ‘‘samīpassutī’’ti veditabbā. Yattha ṭhito suṇāti, taṃ ṭhānanti attho. Sutīti panettha paresaṃ vacanasaddo ca. So hi suyyatīti suti nāma. Upasuyyati vā etthāti upassuti. Okāso hi suti nāma. Imesaṃ sutvāti ettha ‘‘vacana’’nti pāṭhaseso.
这些起因等,不应像前两种那样去理解。这是盗众学处的起因:有时是起身前往集会聆听;有时并没有起身,而是站在原处,有人过来对他说时,以不让人知道的方式犯戒。文中写道:想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。巴利
Samuṭṭhānādīni atītadvayasadisānīti na gahetabbāni. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ. Siyā kiriyaṃ gantvā savane. Siyā akiriyaṃ ṭhitaṭṭhānaṃ āgantvā vadantānaṃ ajānāpanavasena samuṭṭhānato. ‘‘Saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedana’’nti likhitaṃ.
第九、阻挠羯磨学处的解释巴利
9. Kammappaṭibāhanasikkhāpadavaṇṇanā
不过,对于用少量回施物来做衣的人,按照《住所犍度》注释(《小品》328)中所说的各种针等物品,即使没有事先告白,也可以给予。如果给得比这更多,就应该做告白羯磨。这样做了以后,那告白本身就是羯磨的标志,这是其意趣所在。如此,在一切处都应知道羯磨的标志。在村界内的精舍里,进入等僧团羯磨根本不适合举行,但回施和分配是适合的。文中写道:不应笼统地说“属于僧团之物”,而应告白说“在这个精舍里属于僧团之物”;又写道:“起因等与不与取相似,但这个是苦受。”巴利
Appamattakavissajjanakena pana cīvaraṃ karontassa senāsanakkhandhakavaṇṇanāyaṃ (cūḷava. 328) vuttappabhedāni sūciādīni anapaloketvāpi dātabbāni. Tato atirekaṃ dentena apalokanakammaṃ kātabbaṃ. Evaṃ kataṃ pana apalokanaṃ kammalakkhaṇamevāti adhippāyo. Evaṃ sabbattha kammalakkhaṇaṃ veditabbaṃ. Gāmasīmāvihāresu osāraṇādīni saṅghakammāniyeva na vaṭṭanti. Vissajjiyavebhaṅgiyāni pana vaṭṭanti. ‘‘Saṅghassa santaka’’nti sāmaññato avatvā ‘‘imasmiṃ vihāre saṅghassa santaka’’nti apaloketabbanti ca, ‘‘samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni, idaṃ pana dukkhavedana’’nti pāṭhoti ca likhitaṃ.
10. 未给予欲而前往学处的注释巴利
10. Chandaṃadatvāgamanasikkhāpadavaṇṇanā
有些人说,如果没有去参加集会,也没有表示同意,那就没有犯戒。另一些人说,这是恶作,因为他有意阻碍如法的羯磨。巴利
Sannipātaṃ anāgantvā ce chandaṃ na deti, anāpattīti eke. Dukkaṭanti eke dhammakammantarāyakaraṇādhippāyattā.
第十一,软弱学处注释巴利
11. Dubbalasikkhāpadavaṇṇanā
“以不净物”是指用金银等制成的床具等。关于可接受的净床,这是针对施主说“我们施给僧团”而施的;但如果他们说“我们施给寺院”,那么即使是金银等制成的不净床也可以接受。还有“水缸是大量盛水的容器”。关于“以僧物受用”,如果守园人等代为接受之后给予,那么比丘可以受用。还有“铜器、铁器等,即使施给僧团,也不适合随身携带”,依照《一切欢喜》所说,不应亲手取用,而应让人代为接受。另外,有些人说“穿孔的物件就是腰带”。又有“阿魏、朱砂、雄黄、雌黄可作为眼药”的语句。还有“木制的……乃至无足的,也是箱”的语句。以及“木制的瓶,即木制的水瓶”。还有“柱、秤、梯、板等之中”,已做记录。巴利
Akappiyena vāti suvaṇṇarajatamayamañcādinā. Kappiyamañco sampaṭicchitabboti ‘‘saṅghassa demā’’ti dinnaṃ sandhāya vuttaṃ, tehi pana ‘‘vihārassa demā’’ti vutte suvaṇṇarajatamayādiakappiyamañcāpi sampaṭicchitabbāti ca, ‘‘arañjaro bahuudakagaṇhanako’’ti ca, ‘‘saṅghikapaabhogena vāti sace ārāmikādayo paṭisāmetvā paṭidenti, paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti ca, ‘‘kaṃsalohādibhājanaṃ saṅghassa dinnampi pārihāriyaṃ na vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) samantapāsādikāyaṃ vuttattā attano hatthena gahetvā paṭisāmituṃ na labhatīti ca, ‘‘vedhako kāyabandhanassāti vadantī’’ti ca, ‘‘hiṅgu hiṅguliharitālamanosilā añjanānī’’ti pāṭhoti ca, ‘‘dārumayo vā…pe… apādakopi samuggo’’ti pāṭhoti ca, ‘‘dārumayo tumboti dārumayo udakatumbo’’ti ca, ‘‘thambhatulāsopānaphalakādīsū’’ti ca likhitaṃ.
12. 回向学处注释巴利
12. Pariṇāmanasikkhāpadavaṇṇanā
有一位比丘想布施给被举罪的人,另一位比丘阻止了这次布施,让施主转而布施给别人,这无犯。同样,让正在浪费信施的人转施给别人,也无犯。当自己依止的比丘们来请示说“我们想把钵布施给某某人”,此时说“此人不相应,应布施给相应的人”,因为这是自己应承担的责任,所以无犯。但如果让原本想布施给那个人的人,改去布施给另外的人,那就是有罪。在一切情况下,问过之后,想布施的人可以随自己的意愿处理。巴利
Eko bhikkhu ukkhittakassa dātukāmo hoti, tassa dānaṃ nivāretvā aññassa dāpeti, anāpatti. Tathā saddhādeyyavinipātanaṃ karontassa dāpeti, attano nissitakā itthannāmassa pattaṃ dātukāmā āpucchanti, ‘‘visabhāgo eso, sabhāgassa dehī’’ti vadati. Anāpatti attano bhārabhūtattā. Tassa pana dātukāmaṃ aññassa dāpeti , āpatti eva. Sabbattha āpucchitvā dātukāmaṃ yathāsukhaṃ vicāretuṃ labhati.
内宫学处的注释巴利
1. Antepurasikkhāpadavaṇṇanā
“在非住处”是指在被围墙围绕的区域之外的树下等处。老师说“若他只是刹帝利而未受灌顶,或只是受了灌顶而非刹帝利,则守护”,这是把“刹帝利身份”和“受灌顶身份”说成犯戒的构成条件。它的起源等与第一咖提那学处相同,但这里应读作“作与无作”。巴利
Asayanighareti parikkhittassa bahibhūtesu rukkhamūlādīsu. ‘‘Sace khattiyova hoti, nābhisitto, abhisittova hoti, na khattiyo, rakkhatī’’ti ācariyo ‘‘khattiyatā, abhisittatā’’ti āpattiyā aṅgabhāvena vuttattā. Samuṭṭhānādīni paṭhamakathinasadisāni, idaṃ pana kiriyākiriya’’nti pāṭho.
2. 宝物学处注释巴利
2. Ratanasikkhāpadavaṇṇanā
整条论述路径,排除了以库藏管理者为首而进行的存放和隐匿之后,才得以展开。巴利
Sabbopi kathāmaggo bhaṇḍāgārikasīsena nikkhipanaṃ, gopanañca paṭikkhipitvā pavatto.
3. 非时入村学处注释巴利
3. Vikālagāmappavesanasikkhāpadavaṇṇanā
“有比丘”以及“不询问”以及“如是紧急”——这里是三句的读法。“起源等与咖提那相似,而此处是作与无作”——这是读法。巴利
‘‘Santaṃ bhikkhu’’nti ca ‘‘anāpucchā’’ti ca ‘‘tathārūpā accāyikāti ca imāti ettha tisso’’ti pāṭho. ‘‘Samuṭṭhānādīni kathinasadisāni, idaṃ pana kiriyākiriya’’nti pāṭho.
4. 针筒学处的注释巴利
4. Sūcigharasikkhāpadavaṇṇanā
“那属于他”是指:那个属于他的、会毁坏的波逸提罪,因为要先做第一次毁坏,之后再忏悔。其余各项也是同样的道理。“斧柄”是指在斧头的柄上。巴利
Taṃassāti taṃ bhedanakaṃ assa pācittiyassa atthi paṭhamaṃ bhedanaṃ katvā pacchā desetabbattā. Esa nayo itaresupi. Vāsijaṭeti vāsidaṇḍake.
5. 床座学处注释巴利
5. Mañcapīṭhasikkhāpadavaṇṇanā
“八指床脚”这个词是中性的。把它安放在床座横梁结合处上,就是制作(床脚)的意思。巴利
Aṭṭhaṅgulapādakanti bhāvanapuṃsakaṃ. Tulāsaṅghāte ṭhapanameva aṭṭakaraṇaṃ.
第6章 棉絮填充学处的注释巴利
6. Tūlonaddhasikkhāpadavaṇṇanā
虽然看起来是在获得时就像犯波逸提一样,但应当知道,只有在使用时才构成罪过。“由他人做好后获得而使用,犯恶作”这句话,在这里可以作为依据。巴利
Kiñcāpi paṭilābheyeva pācittiyaṃ viya dissati, paribhoge eva pana āpatti daṭṭhabbā. ‘‘Aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti (pāci. 529) vacanaṃ ettha sādhakaṃ.
第7章 坐具学处的解释巴利
7. Nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā
虽然在这里看不到坐具的“生”(种类),但因为衣犍度中已经允许了,而且它被包含在“九种衣应当受持”之中,所以应当知道:它的种类就是衣的种类。有人说:“有所得时用有边的,无所得时用无边的也可以。”这种说法不合理,因为“所谓坐具,就是指有边的”这句话已经规定了它的形状。巴利
Kiñcāpi nisīdanassa jāti na dissati ettha, tathāpi cīvarakkhandhake anuññātattā, ‘‘nava cīvarāni adhiṭṭhātabbānī’’ti ettha ca pariyāpannattā cīvarajāti evassa jātīti veditabbaṃ. ‘‘Lābhe sadasaṃ, alābhe adasampi vaṭṭatī’’ti eke, taṃ na yuttaṃ ‘‘nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatī’’ti (pāci. 531-532) tassa saṇṭhānaniyamanato.