世尊为了比丘尼们的利益,宣说了这部波罗提木叉,这就是它们之间的关联。其中,“宣说”就是教导、制定的意思。
Nātho bhikkhunīnaṃ hitatthāya yaṃ pātimokkhaṃ pakāsayīti sambandho. Tattha pakāsayīti desayi, paññāpayīti attho.
共同波罗夷
Sādhāraṇapārājikaṃ
淫欲学处的注释
1. Methunadhammasikkhāpadavaṇṇanā
只是言语而已,就是指仅仅嘴上说说,并不是真的有那个意思。只是性别上的差别,就是指男性、女性这种区分而已。差别,就是不一样。以欲,就是以爱恋,以贪著,意思是以情爱。以乐欲,就是以想要。被玷污,就是被染污。具足戒圆满,是说她的具足戒已经圆满,意思是由两部僧团授予具足戒。
Abhilāpamattanti vacanamattaṃ, na atthoti adhippāyo. Liṅgabhedamattanti purisaliṅgaṃ itthiliṅganti visesamattaṃ. Visesoti nānāttaṃ. Chandena cevāti pemena ceva, sinehena cevāti attho . Ruciyā cāti icchāya ca. Padhaṃsitāyāti dūsitāya. Paripuṇṇā upasampadā yassā sā paripuṇṇūpasampadā, ubhatosaṅghena upasampannāti attho.
不共波罗夷
Asādhāraṇapārājikaṃ
5. 关于膝盖以上部位的学处注释
5. Ubbhajāṇumaṇḍalasikkhāpadavaṇṇanā
肘以上,是指从第二个大关节往上。从这里到那里来回移动,是指手或身体横向地这边那边来回移动。
Ubbhakapparanti dutiyamahāsandhito uddhaṃ. Ito cito ca sañcaraṇanti hatthassa vā kāyassa vā tiriyaṃ ito cito ca sañcaraṇaṃ.
“一方流出”者:指比丘尼有流出时,也就是比丘尼因身触之贪而处于流出状态,这就是它的含义。而且,应当只从比丘尼这一方来理解“一方流出”的情况。这一点在《一切欢喜》中已经说过。
Ekatoavassuteti (pāci. aṭṭha. 662) bhikkhuniyā avassave, bhikkhuniyā kāyasaṃsaggarāgena avassutabhāve satīti attho. Bhikkhuniyā vaseneva ca ekatoavassutabhāvo gahetabbo. Vuttañhetaṃ samantapāsādikāyaṃ (pāci. aṭṭha. 662) –
在这里,“一方流出”虽然笼统地只说“一方”,但应当知道,这是针对比丘尼有流出的情况才说这种罪的分判。
‘‘Ekatoavassuteti ettha kiñcāpi ‘ekato’ti avisesena vuttaṃ, tathāpi bhikkhuniyā eva avassute sati ayaṃ āpattibhedo vuttoti veditabbo’’ti.
“男子的身体”,是指男子的任何一种身体。“即使双方都流出”,是说即使比丘尼和男子双方都因身体接触的贪欲而处于流出的状态。“以身体”,是指以自己那个有明确范围的身体。“属于身体的东西”,是指属于男子身体的东西。“或者用其余的身体”,是指用那个有明确范围的身体之外其余的身体,也就是指锁骨以上、膝盖以下、肘腕以下这个范围内的身体。“他的身体”,是指那个有流出的男子的任何一种身体。在这里,就像自己触摸时犯偷兰遮罪,同样,对那触摸感到满意时也应如此看待。“男子没有身体接触的贪欲”,是指男子没有淫欲、没有居家之爱,或者心是清净的。“其余”,是指从波罗夷范围之外其余的。“以身所系属触身所系属等之分别”,是指“以身所系属触身所系属,犯恶作”等一切情形。“非故意”等中,若已离贪而触摸,或心在别处,或不知“这是男子”或“这是女人”,或被其触碰也享受那触感,或触摸时,都无犯。
Purisassa kāyanti purisassa yaṃ kañci kāyaṃ. Ubhatoavassutepīti bhikkhuniyā ceva purisassa ca kāyasaṃsaggarāgena avassutabhāve satipi. Kāyenāti yathāparicchinnena attano kāyena. Kāyappaṭibaddhanti purisassa kāyappaṭibaddhaṃ. Avasesakāyena vāti yathāparicchinnakāyato avasesena kāyena, ubbhakkhakaadhojāṇumaṇḍalaadhokapparasaṅkhātena kāyenāti vuttaṃ hoti. Tassa kāyanti avassutassa tassa purisassa yaṃ kañci kāyaṃ. Yathā cettha sayaṃ āmasantiyā thullaccayaṃ, evaṃ tassa āmasanaṃ sādiyantiyāpīti daṭṭhabbaṃ. Purisassa kāyasaṃsaggarāgo natthīti purisassa methunarāgo, gehasitapemaṃ, suddhacittaṃ vā. Avaseseti pārājikakhettato avasese. Kāyappaṭibaddhena kāyappaṭibaddhādibhedeti ‘‘kāyappaṭibaddhena kāyappaṭibaddhaṃ āmasati, āpatti dukkaṭassā’’tiādike (pāci. 659, 662) sabbavāre. ‘‘Asañciccā’’tiādīsu virajjhitvā vā āmasantiyā, aññavihitāya vā, ‘‘ayaṃ puriso’’ti vā ‘‘itthī’’ti vā ajānantiyā vā, tena phuṭṭhāyapi taṃ phassaṃ assādayantiyā vā āmasanepi sati anāpatti.
第6条:覆藏罪学处的注释
6. Vajjappaṭicchādikāsikkhāpadavaṇṇanā
犯了波罗夷法,是指犯了与比丘们共通的四种、不共通的四种,这八种当中的任何一种。这个波罗夷是后来才制定的,不过结集经典的老师们把它和前面的配成一对,放在这个地方,应该这样理解。然而从“八种波罗夷中的任何一种”这句话来看,应当知道:覆藏罪行的,她就是覆藏罪行。覆藏罪行虽然是因为贪爱而发生的,但违犯学处的心只是忧受,所以是苦受,因此说“在这里,波逸提……中间省略……其余的也同样”。
Pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannanti bhikkhūhi sādhāraṇānaṃ catunnaṃ, asādhāraṇānaṃ catunnañcāti aṭṭhannamaññataraṃ ajjhāpannaṃ. Idañca pārājikaṃ (pāci. aṭṭha. 666) pacchā paññattaṃ, saṅgītikārakācariyehi pana purimena saddhiṃ yugaḷaṃ katvā imasmiṃ okāse ṭhapitanti veditabbaṃ. ‘‘Aṭṭhannaṃ pārājikānaṃ aññatara’’nti (pāci. 666) vacanato pana vajjappaṭicchādikaṃ yā paṭicchādeti, sāpi vajjappaṭicchādikā evāti daṭṭhabbaṃ. Kiñcāpi vajjappaṭicchādanaṃ pemavasena hoti, tathāpi sikkhāpadavītikkamacittaṃ domanassameva hotīti katvā dukkhavedanaṃ hotīti ‘‘tatra hi pācittiyaṃ…pe… sesaṃ tādisamevā’’ti vuttaṃ.
7. 随逐被摈(比丘)学处的注释
7. Ukkhittānuvattikāsikkhāpadavaṇṇanā
大师的教敕,是指白与羯磨说示的成就。但在这里,只有以举罪和忆念为前提的白与羯磨说示,才是大师的教敕,所以说“于此亦”等。作,是指提出白和羯磨说示的言说。不恭敬,是对人和对法都缺乏恭敬。因此说“由何”等。其中,或于所摄之众,是指在那个僧团所摄的、称为多人的大众之中。“于正行而不行”之义,由此说出意趣。一羯磨等,是指同一羯磨、同一说戒、同一学处。与共同行持的状态,是指与共同行持的状态。共住对他们为同,就是共同共住者。
Satthusāsanenāti ñattisampadāya ceva anussāvanasampadāya ca. Idha pana codanāsāraṇāpubbakameva ñattianussāvanaṃ satthusāsananti āha ‘‘idhāpī’’tiādi. Karaṇanti ñattiṭṭhapanañceva anussāvanāvacanañca. Anādaranti puggale ceva dhamme ca ādaravirahitaṃ. Tenāha ‘‘yenā’’tiādi. Tattha pariyāpannagaṇe vāti tasmiṃ saṅghe pariyāpanne sambahulapuggalasaṅkhāte gaṇe vā. ‘‘Sammāvattanāya avattamānanti attho’’ti iminā adhippāyattho vutto. Ekakammādiketi ekakammaekuddesasamasikkhātāya. Saha ayanabhāvenāti saha vattanabhāvena. Samāno saṃvāso etesanti samānasaṃvāsakā.
现在,他们是因为什么样的共住关系才被称为“共同共住者”呢?对被举罪的人来说,他和那些比丘之间的那种共住关系并不存在。既然他和他们之间没有那种共住关系,那些比丘也就没有被他当作自己的同伴,所以他就叫作“没有同伴的人”。为了说明这个意思,才说了“然而,对于谁……”等话。这样解释了字句之后,现在为了说明它的含义,又说了“未进入共同共住的状态,这就是意思”。那是在随顺谁呢?如果有人有这样的疑问,为了如实说明这一点,就说了“他是有那种见的人”等话。其中,“他”指的就是那个被举罪的人。
Idāni yena saṃvāsena te ‘‘samānasaṃvāsakā’’ti (pāci. aṭṭha. 669) vuttā, so saṃvāso tassa ukkhittakassa tehi saddhiṃ natthi, yehi ca saddhiṃ tassa so saṃvāso natthi, na tena te bhikkhū attano sahāyā katā honti, tasmā so akatasahāyo nāmāti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘yassa panā’’tiādi vuttaṃ. Evaṃ padavaṇṇanaṃ katvā idāni atthamattaṃ dassetuṃ ‘‘samānasaṃvāsakabhāvaṃ anupagatanti attho’’ti vuttaṃ. Kiṃ taṃ anuvattananti kassaci āsaṅkā siyāti taṃ sarūpato dassento ‘‘yaṃdiṭṭhiko so hotī’’tiādimāha. Tattha soti yo ukkhittako, so.
第八、八事学处的注释
8. Aṭṭhavatthukāsikkhāpadavaṇṇanā
以世间之味、友谊与交往之力这句话,是依所谓世间之味的友谊交往之力。为什么这么说?所以说以身触之贪。只有被身触之贪染污的人,在这里才叫漏泄,不是被淫欲之贪所染。怎么知道这一点?所以说正是此等。那么这里有什么理由?所以说在《一切欢喜》中对此作了审察。那里的审察是这样的:在这里,非法应当理解为身触,而不是淫欲法。因为淫欲的近边并不构成偷兰遮。有智慧、有能力行身触这句话在这里也是证明。凡由谁所作,就属于谁。男子之人是为了显示属格意义,所以说由男子之人等。其中,手就是自己的手。而且这里不只是取手,像所说的手,是从肘部起直至指甲尖那样,不只是取这样的手,而是把那个和其他非波罗夷的范围合在一起,说为取手。同样,取僧伽帝衣角也不只是取僧伽帝衣角,而是为了显示取那个以及任何其他衣分,所以说在这里,任何等。某名之处就是如此名称的地方。依次第或逆次第而满这只是举例。因此,依次第、逆次第或间隔地,以任何方式填满,就是这里的意思。
Lokassādamittasanthavavasenāti (sārattha. ṭī. pācittiya 3.675) lokassādasaṅkhātassa mittasanthavassa vasena. Kiṃ tanti āha ‘‘kāyasaṃsaggarāgenā’’ti. Kāyasaṃsaggarāgeneva tintā idha avassutā nāma, na methunarāgenāti. Kathametaṃ viññāyatīti āha ‘‘ayameva hī’’tiādi. Kiṃ panettha kāraṇanti āha ‘‘samantapāsādikāyaṃ panassa vicāraṇā katā’’ti. Tatthāyaṃ vicāraṇā – ettha ca asaddhammoti kāyasaṃsaggova veditabbo, na methunadhammo. Na hi methunassa sāmantā thullaccayaṃ hoti. ‘‘Viññū paṭibalo kāyasaṃsaggaṃ samāpajjitu’’nti (pāci. 676) vacanampi cettha sādhakanti. Yaṃ yena kataṃ, taṃ tasseva hotīti. Purisapuggalassāti sāmivacananti dassetuṃ ‘‘yaṃ purisapuggalenā’’tiādi vuttaṃ. Tattha hatthoti attano hattho. Na kevalañcettha hatthaggahaṇanti ‘‘hattho nāma kapparaṃ upādāya yāva agganakhā’’ti (pāci. 676) vuttassa hatthasseva gahaṇaṃ, atha kho tassa ca aññassapi apārājikakhettassa gahaṇaṃ ekajjhaṃ katvā ‘‘hatthaggahaṇa’’nti vuttaṃ. Tathā saṅghāṭikaṇṇaggahaṇanti na kevalaṃ saṅghāṭikaṇṇasseva gahaṇaṃ, atha kho tassa ca aññassapi yassa kassaci cīvarappadesassa gahaṇaṃ vuttanti dassetuṃ ‘‘ettha ca yassa kassacī’’tiādi vuttaṃ. Itthannāmaṃ ṭhānanti evaṃnāmakaṃ ṭhānaṃ. ‘‘Paṭipāṭiyā vā uppaṭipāṭiyā vā pūretvā’’ti idaṃ nidassanamattaṃ. Tasmā paṭipāṭiyā vā uppaṭipāṭiyā vā ekantarikāya vā yena tena nayena pūretvāti attho.
那些罪,就是他所犯下的那些罪。就像在某一件事上这样,在七件事上分别一一宣说,即使违犯了上百次,只要把那些罪说出来,就能得到解脱。入于计数,就是进入所说的计数。舍弃重担,就是放下“我要去犯另一件事”的劲头。
Tā āpattiyoti tā āpannā āpattiyo. Yathā cekekasmiṃ vatthusmiṃ evaṃ visuṃ visuṃ sattasu vatthūsu satakkhattumpi vītikkantesu tā āpattiyo desetvā muccati. Gaṇanūpikāti desitagaṇanaṃ upagacchati. Dhuranikkhepaṃ katvāti ‘‘aññaṃ vatthuṃ āpajjissāmī’’ti ussāhaṃ ṭhapetvā.