(16)1. 根品
(16) 1. Indriyavaggo
1-5. 《根经》等的注释
1-5. Indriyasuttādivaṇṇanā
151-155151-155. 第四集的第一部等经,内容本身就很浅显,不需要再多作解释。
151-155. Catutthassa paṭhamādīni uttānāneva.
6-8. 《劫经》等注释
6-8. Kappasuttādivaṇṇanā
156-158156-158. 第六经中,坏灭就是毁灭,称为“坏”。从坏灭之后继续那样存在,就是“住于坏灭中”。生成就是产生,或者增长,称为“成”。有人说:“火坏、水坏、风坏——在依次说明坏灭的界限时,本来应该这样说,却没有这样说,而是说水坏、火坏、风坏,这是按照坏灭大种的说法次第。”另一些人说:“这是按照坏灭发生的次第。”因为水而坏灭,就是水坏。坏灭的界限,就是坏灭的范围。坏灭,就是被毁灭。“恒常地”指一切时,即使在三类坏灭中也是如此。“一个佛土坏灭”:在此,佛土有三种,即生土、教令土与境土。
156-158. Chaṭṭhe saṃvaṭṭanaṃ vinassanaṃ saṃvaṭṭo, saṃvaṭṭato uddhaṃ tathā ṭhāyī saṃvaṭṭaṭṭhāyī. Vivaṭṭanaṃ nibbattanaṃ, vaḍḍhanaṃ vā vivaṭṭo. ‘‘Tejosaṃvaṭṭo, āposaṃvaṭṭo, vāyosaṃvaṭṭoti evaṃ saṃvaṭṭasīmānukkamena saṃvaṭṭesu vattabbesu tathā avatvā āposaṃvaṭṭo, tejosaṃvaṭṭo, vāyosaṃvaṭṭoti vacanaṃ saṃvaṭṭamahābhūtadesanānupubbiyā’’ti keci. ‘‘Bhāvīsaṃvaṭṭānupubbiyā’’ti apare. Āpena saṃvaṭṭo āposaṃvaṭṭo. Saṃvaṭṭasīmāti saṃvaṭṭanamariyādā. Saṃvaṭṭatīti vinassati. Sadāti sabbakālaṃ, tīsupi saṃvaṭṭakālesūti attho. Ekaṃ buddhakkhettaṃ vinassatīti ettha buddhakkhettaṃ nāma tividhaṃ hoti jātikkhettaṃ, āṇākkhettaṃ, visayakkhettañca.
在这里,生土的范围以一万个轮围界为限,如来入胎、结生等时,它就会震动。教令土以百千亿个轮围界为限,在这个范围内,《宝经》《蕴护卫》《幢顶护卫》《阿吒那胝护卫》《孔雀护卫》这些护卫经的威力都能起作用。境土则是无量无边的,也就是所说的“乃至任何他想要的地方”。在那里,如来想要知道什么,就能知道什么。这样一来,在这三种佛土当中,一个教令土毁坏时,那里的生土也已经毁坏了;而且毁坏时是同时毁坏,形成时也是同时形成。其余的内容,应当按照《清净道论》注释里所说的方式来理解。第七经和第八经的含义本身就很浅显。
Tattha jātikkhettaṃ dasasahassacakkavāḷapariyantaṃ hoti, tathāgatassa paṭisandhiggahaṇādīsu kampati. Āṇākkhettaṃ koṭisatasahassacakkavāḷapariyantaṃ, yattha ratanasuttaṃ (khu. pā. 6.1 ādayo; su. ni. 224 ādayo) khandhaparittaṃ (a. ni. 4.67; cūḷava. 251) dhajaggaparittaṃ (saṃ. ni. 1.249) āṭānāṭiyaparittaṃ (dī. ni. 3.277-278) moraparittanti (jā. 1.2.17-18) imesaṃ parittānaṃ ānubhāvo vattati. Visayakkhettaṃ anantāparimāṇaṃ, yaṃ ‘‘yāvatā vā panākaṅkheyyā’’ti (a. ni. 3.81) vuttaṃ. Tattha yaṃ yaṃ tathāgato ākaṅkhati, taṃ taṃ jānāti. Evametesu tīsu buddhakkhettesu ekaṃ āṇākkhettaṃ vinassati , tasmiṃ pana vinassante jātikkhettaṃ vinaṭṭhameva hoti, vinassantañca ekatova vinassati, saṇṭhahantañca ekatova saṇṭhahati. Sesamettha visuddhimaggasaṃvaṇṇanāsu (visuddhi. mahāṭī. 2.404) vuttanayeneva gahetabbaṃ. Sattamaṭṭhamāni uttānatthāneva.
第9篇 比丘尼经的注释
9. Bhikkhunīsuttavaṇṇanā
159第九经中,“依止这样生起的当下渴爱”这句话的意思是:当一个人用“我什么时候才能灭尽诸漏”这类方式,对无上解脱生起向往时,就是依止已经生起的渴爱。可是,对出世间法怎么会有向往生起呢?这事不能那样看。因为向往并不是以出世间法为所缘而生起的,出世间法不是这个人的境界,他还没有证得。不过,当他依据传闻得知无上解脱,并为此生起向往时,这就叫作对无上解脱生起向往。“不牵引”:因为还没达到业道的程度,所以不会带来结生。其余部分很容易理解。
159. Navame evaṃ pavattaṃ paccuppannataṇhaṃ nissāyāti ‘‘kudāssu nāmāhampi āsavānaṃ khayā’’tiādinā nayena anuttare vimokkhe pihaṃ uppādentassa uppannataṇhaṃ nissāya. Kathaṃ pana lokuttaradhamme ārabbha āsā uppajjatīti? Na kho panetaṃ evaṃ daṭṭhabbaṃ, na ārammaṇakaraṇavasena tattha pihā pavattati avisayattā puggalassa ca anadhigatabhāvato. Anussavūpaladdhe pana anuttaravimokkhe uddissa pihaṃ uppādento tattha pihaṃ uppādeti nāma. Nākaḍḍhatīti kammapathabhāvaṃ appattatāya paṭisandhiṃ na deti. Sesaṃ suviññeyyameva.
《善逝律经》的注释
10. Sugatavinayasuttavaṇṇanā
160第十经中,“受用”是指他们既诵读学习,又背诵熟记并持守。因为渴爱还没有断除,他们拿取种种大量的资生用具,所以叫“多者”;他们就是“多物者”,就像说“持律者”那样。然而他们由于资具众多,就名为相应资具者,因此说“行于资具之多”。“松缓地执取”就是“散漫”,意思是由于对修学没有恭敬和尊重,所以松缓地、不牢固地执取。“松缓”是以中性名词来指示,或者应当知道,由与“松缓”同义的“散漫”一词,依“散漫者”的构词方式来理解。“由于趣向下劣”就是由于向下走,意思是属于下分。“无精进”就是舍弃了勤勉,不为证得它而发起努力。
160. Dasame vaḷañjentīti sajjhāyanti ceva vācuggataṃ karontā dhārenti ca. Avigatataṇhatāya taṃ taṃ parikkhārajātaṃ bahumpi ādiyantīti bahulā, te eva bāhulikā yathā ‘‘venayiko’’ti (ma. ni. 1.246; a. ni. 8.11; pārā. 8). Te pana yasmā paccayabahulabhāvā yuttappayuttā nāma honti, tasmā āha ‘‘paccayabāhullāya paṭipannā’’ti. Sithilaṃ gaṇhantīti sāthalikā, sikkhāya ādaragāravābhāvena sithilaṃ adaḷhaṃ gaṇhantīti attho. Sithilanti ca bhāvanapuṃsakaniddeso, sithila-saddena vā samānatthassa sāthalasaddassa vasena sāthalikāti padasiddhi veditabbā. Avagamanatoti adhogamanato, orambhāgiyabhāvatoti attho. Nibbīriyāti ujjhitussāhā tadadhigamāya ārambhampi akurumānā.