第二 祈请品注释
(12) 2. Āyācanavaggavaṇṇanā
131131. 在第二品的第一经里,“正确地祈请者应当这样祈请”——一个有信仰的比丘起身之后,这样祈愿、渴望、希求:“舍利弗长老有多大的智慧,我也要有那样的智慧;大目犍连长老有多大的神通,我也要有那样的神通。”像这样祈请、渴望、希求,因为所希求的正是确实存在的东西,所以就叫作“正确地希求”。如果在这之上还希求更多,那就是“错误地希求”。因为那样的希求是在求不存在的东西,所以就叫作“邪愿”。什么原因呢?比丘们,这就是秤,这就是量器。就像称量黄金或银子的人需要一杆秤,量谷物的人需要一个量器,称量时以秤为标准,度量时以量器为标准;同样,在我声闻弟子比丘当中,这就是秤,这就是量器,也就是舍利弗和目犍连。拿他们作标准,就可以衡量、评量自己:“我也要在智慧上或神通上达到这个标准。”除了这样以外,没有别的办法可以这样衡量。
131. Dutiyassa paṭhame evaṃ sammā āyācamāno āyāceyyāti saddho bhikkhu uṭṭhahitvā ‘‘yādiso sāriputtatthero paññāya, ahampi tādiso homi. Yādiso mahāmoggallānatthero iddhiyā, ahampi tādiso homī’’ti evaṃ āyācanto pihento patthento yaṃ atthi, tasseva patthitattā sammā pattheyya nāma. Ito uttari patthento micchā pattheyya. Evarūpā hi patthanā yaṃ natthi, tassa patthitattā micchāpatthanā nāma hoti. Kiṃ kāraṇā? Esā, bhikkhave, tulā etaṃ pamāṇanti yathā hi suvaṇṇaṃ vā hiraññaṃ vā tulentassa tulā icchitabbā, dhaññaṃ minantassa mānanti tulane tulā, minane ca mānaṃ pamāṇaṃ hoti, evameva mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ esā tulā etaṃ pamāṇaṃ yadidaṃ sāriputtamoggallānā. Te gahetvā ‘‘ahampi ñāṇena vā iddhiyā vā etampamāṇo homī’’ti attānaṃ tuletuṃ vā pamāṇetuṃ vā sakkā, na ito aññathā.
132从第二部经开始,也都是同样的道理。不过这里有一点不同:在差摩比丘尼和莲华色比丘尼当中,差摩以智慧第一,莲华色以神通第一。所以,正确祈愿的人应该这样祈愿:“愿我无论在智慧上还是在神通上,都能像她们那样。”同样,质多居士以智慧第一,手王子以大神通著称。所以,正确祈愿的人应该这样祈愿:“愿我无论在智慧上还是在神通上,都能像他们那样。”久寿多罗也以大智慧第一,难陀之母以大神通著称。所以,正确祈愿的人应该这样祈愿:“愿我无论在智慧上还是在神通上,都能像她们那样。”
132. Dutiyādīsupi eseva nayo. Idaṃ panettha visesamattaṃ – khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā cāti etāsu hi khemā paññāya aggā, uppalavaṇṇā iddhiyā. Tasmā ‘‘paññāya vā iddhiyā vā etādisī homī’’ti sammā āyācamānā āyāceyya. Tathā citto gahapati paññāya aggo, hatthako rājakumāro mahiddhikatāya. Tasmā ‘‘paññāya vā iddhiyā vā ediso homī’’ti sammā āyācamāno āyāceyya. Khujjuttarāpi mahāpaññatāya aggā, nandamātā mahiddhikatāya. Tasmā ‘‘paññāya vā iddhiyā vā etādisī homī’’ti sammā āyācamānā āyāceyya.
135135. 第五中,“破损”是指因为功德已被破坏,所以叫破损。“毁坏”是指因为功德已被毁坏,所以叫毁坏,意思是功德已断、功德已失。“维护自我”是指照顾这个没有功德的自我,守护它、保护它。“有罪过”是指有过失。“有可责难”是指应受指责。“pasavati”是指获得。“不思择”是指不了知、不决断。“未洞察”是指没有深入观察、没有彻底了知。“对不应称誉者贬抑”,是指对行为邪恶、行邪道的外道或外道弟子——这些人本与恶名相应——而说不称誉:“此人修恶行,是行邪道者。”“对应称誉者称誉”,是指对佛陀等行正道者中的某一位,而称赞其功德:“此人修善行,是行正道者。”经文“对不应称誉者贬抑”这句,另有一类人,他们针对那些行为邪恶、行邪道的外道或外道弟子加以贬斥:“这些家伙修行劣,这些家伙是邪道者。”而“对应称誉者称誉”,则是针对行为善好、行于正道的佛陀或佛弟子,称赞其功德:“这些人修行善,这些人正是真正行正道者。”
135. Pañcame khatanti guṇānaṃ khatattā khataṃ. Upahatanti guṇānaṃ upahatattā upahataṃ, chinnaguṇaṃ naṭṭhaguṇanti attho. Attānaṃ pariharatīti nigguṇaṃ attānaṃ jaggati gopāyati. Sāvajjoti sadoso. Sānuvajjoti saupavādo. Pasavatīti paṭilabhati. Ananuviccāti ajānitvā avinicchinitvā. Apariyogāhetvāti ananupavisitvā. Avaṇṇārahassāti avaṇṇayuttassa micchāpaṭipannassa titthiyassa vā titthiyasāvakassa vā. Vaṇṇaṃ bhāsatīti ‘‘suppaṭipanno esa sammāpaṭipanno’’ti guṇaṃ katheti. Vaṇṇārahassāti buddhādīsu aññatarassa sammāpaṭipannassa. Avaṇṇaṃ bhāsatīti ‘‘duppaṭipanno esa micchāpaṭipanno’’ti aguṇaṃ katheti. Avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsatīti idhekacco puggalo duppaṭipannānaṃ micchāpaṭipannānaṃ titthiyānaṃ titthiyasāvakānaṃ ‘‘itipi duppaṭipannā itipi micchāpaṭipannā’’ti avaṇṇaṃ bhāsati. Vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsatīti suppaṭipannānaṃ sammāpaṭipannānaṃ buddhānaṃ buddhasāvakānaṃ ‘‘itipi suppaṭipannā itipi sammāpaṭipannā’’ti vaṇṇaṃ bhāsati.
136第六经中,“于不生信处”是指让人不生信的因由。所谓“示现生信”,就是对恶行、邪行,却让人生起信心:“这是善行,这是正行。”“于应生信处不生信”,就是对善行、正行,却让人不生信心:“这是恶行,这是邪行。”这里剩下的部分意思都很浅显。
136. Chaṭṭhe appasādanīye ṭhāneti appasādakāraṇe. Pasādaṃupadaṃsetīti duppaṭipadāya micchāpaṭipadāya ‘‘ayaṃ suppaṭipadā sammāpaṭipadā’’ti pasādaṃ janeti. Pasādanīye ṭhāne appasādanti suppaṭipadāya sammāpaṭipadāya ‘‘ayaṃ duppaṭipadā micchāpaṭipadā’’ti appasādaṃ janetīti. Sesamettha uttānameva.
137第七:所谓“在两种”,是指在两种场合、两种原因上。所谓“行邪道”,是指正在行邪行。“对母亲和父亲”:就像弥达文达迦对母亲那样,像阿阇世对父亲那样。善分方面,依照前面所说的方式理解即可。
137.Sattame dvīsūti dvīsu okāsesu dvīsu kāraṇesu. Micchāpaṭipajjamānoti micchāpaṭipattiṃ paṭipajjamāno. Mātari ca pitari cāti mittavindako viya mātari, ajātasattu viya pitari. Sukkapakkho vuttanayeneva veditabbo.
138第八中,对如来和如来的弟子——就像提婆达多对如来那样,就像拘迦利对如来的弟子那样。在善分方面,就像阿难长老对如来那样,就像难陀牧牛人长者子对如来的弟子那样。
138. Aṭṭhame tathāgate ca tathāgatasāvake cāti devadatto viya tathāgate, kokāliko viya ca tathāgatasāvake. Sukkapakkhe ānandatthero viya tathāgate, nandagopālakaseṭṭhiputto viya ca tathāgatasāvake.
139第九经中,“自心清净”是指自心的清净,这是八种等至的名称。“于世间中不执取任何事物”:对于世间中的色等诸法,不执取、不执著任何一法。如此,在这里,“无执取”就是第二种法。第十经和第十一经,其义显然。
139. Navame sacittavodānanti sakacittassa vodānaṃ, aṭṭhannaṃ samāpattīnaṃ etaṃ nāmaṃ. Na ca kiñci loke upādiyatīti loke ca rūpādīsu dhammesu kiñci ekaṃ dhammampi na gaṇhāti na parāmasati. Evamettha anupādānaṃ nāma dutiyo dhammo hoti. Dasamekādasamāni uttānatthānevāti.