礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
相应部·有偈品注疏
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Saṃyuttanikāye · Sagāthāvagga-aṭṭhakathā
序说
42 段
序论
Ganthārambhakathā
那位心怀悲悯、心得清凉,以智慧之光摧破愚痴黑暗的人;
我礼敬那受人、天、世间所尊崇的善逝,已从诸趣得解脱者。
即使是佛陀,也是修习并亲自证悟了佛果之后,
佛陀所证入、已远离垢染的无上之法,我礼敬此无上之法。
善逝的亲生之子,摧伏魔军者;
我以头面礼敬四双八辈的圣僧伽。
如是,我这以净信心礼敬三宝所成的福德,
这福德善巧除障,藉其威力,
对于那以相应品庄严、于相应阿含中最殊胜的典籍,
为佛陀与随觉弟子所赞叹,能生种种智慧品类,
为阐明义理,此注最初由具足神通的诸长老所作;
由五百比丘结集唱诵,其后亦复随诵;
后来,具足神通的玛欣德长老将此注疏带到了锡兰岛。
为了岛上居民的利益,以锡兰语安立。
我从那里舍弃了这悦耳的锡兰语,
将其转为契合经教理趣、远离过失的言辞。
不违时宜,对于诸长老——长老传承之明灯;
住于大寺的诸善抉择者。
舍弃那些一再重复的义理,我将开显真实义;
为令善士欢喜,为令正法久住。
前面已经对舍卫城等诸城作了描述。
关于这两次结集,当我宣说其义时,
确实,以详述的方式,对其中所说的诸多事——
对于这些,我在此也不再作详细的解说了。
然而,若离故事,经文的义理便无法为宣说者所阐明。
为此,我亦将举示相关故事,以阐明那些义理。
戒论、头陀功德,乃至一切业处;
与行持仪规一同,并详述禅那与等至。
一切神通,以及慧的简择与决断;
蕴、界、处、根,以及四圣谛。
诸谛与缘起的开示,极清净而理趣精妙;
未解脱的系缚之道,以及观修。
然凡此一切,因我已在《清净道论》中极为清净地善加解说,
既已说过,此处便不再多加探讨。
盖此《清净道论》,位居四部阿含之中央,
安立之后,它将如所宣说之义而加以阐明。
因此,我这样做之后,便将其与此一同执持。
应依注疏而了知《相应部》所摄之义理。
Karuṇāsītalahadayaṃ , paññāpajjotavihatamohatamaṃ; Sanarāmaralokagaruṃ, vande sugataṃ gativimuttaṃ. Buddhopi buddhabhāvaṃ, bhāvetvā ceva sacchikatvā ca; Yaṃ upagato gatamalaṃ, vande tamanuttaraṃ dhammaṃ. Sugatassa orasānaṃ, puttānaṃ mārasenamathanānaṃ; Aṭṭhannampi samūhaṃ, sirasā vande ariyasaṅghaṃ. Iti me pasannamatino, ratanattayavandanāmayaṃ puññaṃ; Yaṃ suvihatantarāyo, hutvā tassānubhāvena. Saṃyuttavaggapaṭimaṇḍitassa, saṃyuttaāgamavarassa; Buddhānubuddhasaṃvaṇṇitassa, ñāṇappabhedajananassa. Atthappakāsanatthaṃ, aṭṭhakathā ādito vasisatehi; Pañcahi yā saṅgītā, anusaṅgītā ca pacchāpi. Sīhaḷadīpaṃ pana ābhatātha, vasinā mahāmahindena; Ṭhapitā sīhaḷabhāsāya, dīpavāsīnamatthāya. Apanetvāna tatohaṃ, sīhaḷabhāsaṃ manoramaṃ bhāsaṃ; Tantinayānucchavikaṃ, āropento vigatadosaṃ. Samayaṃ avilomento, therānaṃ theravaṃsadīpānaṃ; Sunipuṇavinicchayānaṃ, mahāvihāre nivāsīnaṃ. Hitvā punappunāgata-matthaṃ, atthaṃ pakāsayissāmi; Sujanassa ca tuṭṭhatthaṃ, ciraṭṭhitatthañca dhammassa. Sāvatthipabhūtīnaṃ, nagarānaṃ vaṇṇanā katā heṭṭhā; Saṅgītīnaṃ dvinnaṃ, yā me atthaṃ vadantena. Vitthāravasena sudaṃ, vatthūni ca yāni tattha vuttāni; Tesampi na idha bhiyyo, vitthārakathaṃ karissāmi. Suttānaṃ pana atthā, na vinā vatthūhi ye pakāsanti; Tesaṃ pakāsanatthaṃ, vatthūnipi dassayissāmi. Sīlakathā dhutadhammā, kammaṭṭhānāni ceva sabbāni; Cariyāvidhānasahito, jhānasamāpattivitthāro. Sabbā ca abhiññāyo, paññāsaṅkalananicchayo ceva; Khandhādhātāyatanindriyāni, ariyāni ceva cattāri. Saccāni paccayākāradesanā, suparisuddhanipuṇanayā; Avimuttatantimaggā, vipassanābhāvanā ceva. Iti pana sabbaṃ yasmā, visuddhimagge mayā suparisuddhaṃ; Vuttaṃ tasmā bhiyyo, na taṃ idha vicārayissāmi. ‘‘Majjhe visuddhimaggo, esa catunnampi āgamānañhi; Ṭhatvā pakāsayissati, tattha yathābhāsitamatthaṃ’’. Icceva kato tasmā, tampi gahetvāna saddhimetāya; Aṭṭhakathāya vijānatha, saṃyuttavinissitaṃ atthanti.
